Δράμα στην Ισπανία μετά τη σύγκρουση τρένων: Παγιδευμένα πτώματα στα συντρίμμια

Ο τραγικός απολογισμός από το  πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στη νότια Ισπανία συνεχίζει να αυξάνεται, καθώς οι Αρχές της Ανδαλουσίας και ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, επιβεβαίωσαν σήμερα το πρωί πως οι νεκροί ανέρχονται πλέον σε τουλάχιστον 41.

Η μακάβρια λίστα μεγάλωσε μετά τον εντοπισμό ενός ακόμη θύματος στα συντρίμμια των βαγονιών της εταιρείας Iryo αργά το βράδυ της Δευτέρας (19/01). Την ίδια στιγμή, η αγωνία παραμένει στο κατακόρυφο για την τύχη των υπόλοιπων επιβατών, καθώς 39 άνθρωποι, ανάμεσά τους και τέσσερα παιδιά, εξακολουθούν να νοσηλεύονται, ενώ ο αριθμός των αγνοουμένων που έχει καταγραφεί από την αστυνομία φτάνει τους 43.

Ο υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, προειδοποίησε πως ο τελικός αριθμός των θυμάτων θα οριστικοποιηθεί μόνο όταν ολοκληρωθεί η έρευνα σε όλα τα εκτροχιασμένα βαγόνια, σημειώνοντας πως τουλάχιστον τρεις σοροί παραμένουν ακόμα παγιδευμένες κάτω από τους τόνους σιδηρικών.

Στο σημείο της σύγκρουσης, τα σωστικά συνεργεία επιχειρούν σήμερα με τη βοήθεια γερανών για να προσεγγίσουν τα πιο κατεστραμμένα τμήματα των συρμών. Παράλληλα, οι τεχνικοί εμπειρογνώμονες εστιάζουν τις έρευνές τους στον σπασμένο προβληματικό αρμό στις σιδηροτροχιές, ο οποίος θεωρείται η πιθανότερη αιτία που προκάλεσε τον αρχικό εκτροχιασμό και τη μετέπειτα μοιραία σύγκρουση.

Την ίδια ώρα, όπως έγινε γνωστό, το βασιλικό ζεύγος αναμένεται να επισκεφθεί το σημείο της τραγωδίας. Ο βασιλιάς Φελίπε και η βασίλισσα Λετίσια, συνοδευόμενοι από την αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Μαρία Χεσούς Μοντέρο, θα μεταβούν αργότερα σήμερα στην περιοχή για να ενημερωθούν από κοντά για τις επιχειρήσεις διάσωσης και να εκφράσουν τη συμπαράστασή τους στους συγγενείς των θυμάτων.

O σπασμένος σύνδεσμος στις ράγες στο μικροσκόπιο

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται αυτή την ώρα, οι έρευνες των ισπανικών Αρχών για τον εντοπισμό των αιτίων της σφοδρής σύγκρουσης δύο υπερταχειών κοντά στην περιοχή Ανταμούς.

Το πολύνεκρο δυστύχημα συνέβη αργά το βράδυ της Κυριακής (18/01), όταν τα γόνια της μιας αμαξοστοιχίας υψηλής ταχύτητας της ιδιωτικής εταιρείας Iryo, με δρομολόγιο από τη Μάλαγα προς τη Μαδρίτη, εκτροχιάστηκαν και προσέκρουσαν με τρομακτική δύναμη σε τρένο της κρατικής Renfe που κινείτο στην αντίθετη κατεύθυνση. Το συμβάν έλαβε χώρα στη Νότια Ισπανία, κοντά στο Άδαμουθ της Κόρδοβα, σε απόσταση 360 χιλιομέτρων από τη Μαδρίτη, όταν βαγόνια που βγήκαν από την πορεία τους προσέκρουσαν σε τρένο που κινούνταν στην αντίθετη κατεύθυνση.

Η σύγκρουση ήταν τόσο βίαιη, που τα μπροστινά βαγόνια του δεύτερου τρένου εκτινάχθηκαν σε παρακείμενο πρανές, μετατρέποντας το σημείο σε μια άμορφη μάζα σιδηρικών.

Οι επιζώντες περιγράφουν εφιαλτικές στιγμές, με μια γυναίκα να αναφέρει πως το τρένο «έγειρε απότομα προς τη μία πλευρά» και αμέσως μετά «όλα σκοτείνιασαν και το μόνο που ακουγόταν ήταν κραυγές».

Παράλληλα, μια άλλη επιβάτιδα εμφανώς τραυματισμένη, περιέγραψε τη στιγμή που σύρθηκε έξω από το βαγόνι μέσα από ένα σπασμένο παράθυρο, όντας «καλυμμένη με αίματα», ενώ σημείωσε με απόγνωση πως «είχες ανθρώπους μπροστά σου βαριά τραυματισμένους και ήξερες ότι θα πεθάνουν, αλλά δεν μπορούσες να κάνεις τίποτα».

Κάτοικοι της περιοχής έσπευσαν αμέσως να βοηθήσουν, χρησιμοποιώντας ακόμη και τετράτροχες μοτοσικλέτες για να μεταφέρουν τραυματίες στα σημεία πρώτων βοηθειών, περιγράφοντας εικόνες απόλυτης καταστροφής.

Τα τρία σενάρια που εξετάζουν οι Αρχές και τα 20 κρίσιμα δευτερόλεπτα

Σύμφωνα με την ισπανική El Pais, τρία είναι τα βασικά σενάρια που έφεραν την τραγωδία: «Βλάβη στη γραμμή, βλάβη στο τρένο ή περίπτωση αλληλεπίδρασης». Το τελευταίο αφορά «κινητό υλικό που επηρεάζεται από ένα μικρό ελάττωμα στην υποδομή που προκαλεί υπερβολική αντίδραση» εξηγεί μηχανικός στην εφημερίδα.

Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Cadena SER, ο επικεφαλής της Renfe, Άλβαρο Φερνάντες Ερέδια, εξήγησε πως «φαίνεται ότι το χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο τρένων που κινούνταν σε αντίθετες κατευθύνσεις ήταν 20 δευτερόλεπτα».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ερέδια σημείωσε ότι υπάρχει σύστημα ασφαλείας της γραμμής, το οποίο «όταν εντοπίζει εμπόδιο στη γραμμή, μπλοκάρει τη διαδρομή, απαγορεύει την κυκλοφορία και διατάσσει έκτακτη πέδηση στο τρένο». Ωστόσο, ο διαθέσιμος χρόνος δεν επέτρεψε την ενεργοποίηση του μηχανισμού, όπως τόνισε.

Πρόκειται για δυστύχημα που συνέβη «υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες» και, όπως υπογράμμισε σύμφωνα με το πρακτορείο Efe, «το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε αυτή τη στιγμή είναι να προβούμε σε εικασίες». Ο ίδιος υποστήριξε ότι το ανθρώπινο λάθος έχει πρακτικά αποκλειστεί. «Πρέπει να επρόκειτο για αστοχία στο τροχαίο υλικό ή στις υποδομές, και αυτό θα απαιτήσει χρόνο για να διερευνηθεί», δήλωσε.

Στο «μικροσκόπιο» οι σπασμένες γραμμές

Στο επίκεντρο των τεχνικών αναλύσεων βρίσκεται το σπασμένο τμήμα της γραμμής, με τον υπουργό Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, να δηλώνει πως αυτό «θα μπορούσε να είναι είτε η αιτία είτε το αποτέλεσμα» του εκτροχιασμού. Ο υπουργός χαρακτήρισε μάλιστα το συμβάν ως «εξαιρετικά ασυνήθιστο», δεδομένου ότι η σύγκρουση σημειώθηκε σε ευθεία διαδρομή η οποία είχε πρόσφατα ανακαινιστεί με σημαντικά κονδύλια, ενώ οι αμαξοστοιχίες δεν φαίνεται να είχαν υπερβεί το όριο ταχύτητας.

Οι τεχνικοί που πραγματοποίησαν αυτοψία εντόπισαν εκτεταμένη φθορά στον σύνδεσμο των σιδηροτροχιών, γνωστό ως «fishplate», σημειώνοντας ότι η βλάβη δεν ήταν πρόσφατη. Όπως διαπιστώθηκε, η ελαττωματική σύνδεση δημιούργησε ένα κενό στη ράγα, το οποίο μεγάλωνε σταδιακά από τη συνεχή διέλευση των συρμών.

Αν και ο πρόεδρος της Renfe, Άλβαρο Φερνάντεθ Ερεδία, δήλωσε στον σταθμό Cadena Ser πως είναι πρόωρο να εξαχθούν τελικά πορίσματα, επισήμανε ότι το δυστύχημα συνέβη «υπό παράξενες συνθήκες», συμπληρώνοντας πως «το ανθρώπινο λάθος αποκλείεται σχεδόν πλήρως».

Σύμφωνα με την ίδια ανώνυμη πηγή, τα πρώτα βαγόνια του συρμού της εταιρείας Iryo (συμφερόντων του ιταλικού ομίλου Ferrovie dello Stato) πέρασαν κανονικά πάνω από το σημείο, ωστόσο το τελευταίο βαγόνι εκτροχιάστηκε, παρασύροντας ακόμα δύο.

Φωτογραφικό υλικό από το σημείο δείχνει το κενό στη γραμμή να έχει ήδη σημανθεί από τις αστυνομικές αρχές για την εργασία των πραγματογνωμόνων.

Η τραγωδία οδήγησε τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ να ακυρώσει τη συμμετοχή του στο Φόρουμ του Νταβός, προκειμένου να επισκεφθεί το σημείο μαζί με τον Υπουργό Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε. Ο κ. Πουέντε τόνισε πως το συγκεκριμένο τρένο ήταν καινούργιο (κάτω των 4 ετών), ενώ η γραμμή είχε ανακαινιστεί πλήρως τον Μάιο του 2025. Παράλληλα, η κατασκευάστρια εταιρεία Hitachi Rail είχε ολοκληρώσει τακτικό έλεγχο συντήρησης στις 15 Ιανουαρίου στον τύπου Frecciarossa 1000 συρμό, χωρίς να καταγράψει κανένα πρόβλημα.

Οι προειδοποιήσεις που δεν εισακούστηκαν

Συνδικάτο των Ισπανών μηχανοδηγών είχε προειδοποιήσει τον περασμένο Αύγουστο με επιστολή του τη σιδηροδρομική εταιρεία ADIF για σοβαρή φθορά σε σιδηρογραμμές που χρησιμοποιούν οι αμαξοστοιχίες υψηλής ταχύτητας, περιλαμβανομένης αυτής στην οποία συγκρούστηκαν την Κυριακή τα δύο τρένα με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον 39 άνθρωποι, σύμφωνα με αντίγραφο της επιστολής που είδε το Reuters.

Λακκούβες, εξογκώματα και ανισορροπίες στις γραμμές ηλεκτροδότησης πάνω από τις αμαξοστοιχίες προκαλούν συχνές βλάβες και ζημιές στα τρένα, αναφέρεται στην επιστολή που δημοσιοποιήθηκε μέσω του X και επιβεβαιώθηκε στο Reuters από ένα μέλος του συνδικάτου SEMAF, ενώ προστίθεται ότι μηχανοδηγοί ενημέρωναν «καθημερινά» την εταιρεία για τις ανησυχίες τους, χωρίς ωστόσο να αναληφθεί κάποια δράση.

Προειδοποιήσεις για τουλάχιστον οκτώ περιστατικά τεχνικού ζητήματος

Από την πλευρά της η ισπανική El Pais μεταδίδει πως ο διαχειριστής του σιδηροδρομικού δικτύου της Ισπανίας Adif είχε προειδοποιήσει τους τελευταίους μήνες, για τουλάχιστον οκτώ περιστατικά τεχνικού ζητήματος που σημειώθηκαν στο τμήμα της γραμμής υψηλής ταχύτητας όπου την Κυριακή συνέβη το τραγικό δυστύχημα με τη σύγκρουση των δύο τρένων στην Ανδαλουσία.

Τα περισσότερα από αυτά τα προβλήματα σχετίζονταν με τη σηματοδότηση του τμήματος, αν και υπήρξαν και άλλα που αφορούσαν τη γραμμή ηλεκτροδότησης καθώς και τις υποδομές. Μάλιστα, τα περιστατικά στη γραμμή Adamuz–Villanueva de Cordoba έφτασαν στη Γερουσία το περασμένο καλοκαίρι, ύστερα από ερώτηση του Λαϊκού Κόμματος (PP). Τότε η κυβέρνηση αναγνώρισε ότι είχαν αντιμετωπιστεί δύο «τεχνικά περιστατικά που επηρέασαν τα συστήματα σηματοδότησης».

Στην ερώτηση του PP δινόταν έμφαση σε «πιθανές αστοχίες ασφαλείας», με την πρώτη να εντοπίζεται στη γέφυρα El Valle, «λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και των δονήσεων από τη σιδηροδρομική κυκλοφορία». Η κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Μεταφορών, ανέφερε ότι «οι αρμοί διαστολής της γέφυρας ήρθαν σε επαφή με τη σιδηροτροχιά». Το περιστατικό επιλύθηκε από το εξειδικευμένο συνεργείο αλλαγών τροχιάς, κατά τη διάρκεια του προβλεπόμενου χρόνου συντήρησης.

Το δεύτερο περιστατικό που συζητήθηκε στη Γερουσία εντοπίστηκε σε μια κάρτα ρελέ, την οποία η κυβέρνηση αναγνώρισε ως «θεμελιώδες στοιχείο για τη σωστή λειτουργία του συστήματος εντοπισμού». Όπως απαντήθηκε στο PP, η κάρτα «αντικαταστάθηκε με καινούργια, αποκαθιστώντας έτσι τη λειτουργικότητα του συστήματος». Το υπουργείο Μεταφορών υποστήριξε ότι «οι συνθήκες ασφαλείας της κυκλοφορίας ήταν ανά πάσα στιγμή εγγυημένες».

Η κυβέρνηση επέμεινε στο επιχείρημα της συντήρησης των υποδομών, εξηγώντας ότι στη γραμμή Adamuz–Villanueva de Cordoba δραστηριοποιούνται τέσσερις πάροχοι υπηρεσιών συντήρησης. Ο πρώτος είναι υπεύθυνος για τις υποδομές και τη γραμμή, ο δεύτερος για τις εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης, ο τρίτος για τα συστήματα ασφαλείας και ο τέταρτος για τον έλεγχο της βλάστησης γύρω από τις υποδομές.

Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, προειδοποίησε χθες το βράδυ για τις «παράξενες συνθήκες» υπό τις οποίες σημειώθηκε το σοβαρό δυστύχημα. Ο εκτροχιασμός του τρένου της Iryo συνέβη σε ευθύ τμήμα της γραμμής, το συρμό είχε λιγότερα από τρία χρόνια κυκλοφορίας, ενώ η γραμμή Μαδρίτη–Σεβίλλη, στην οποία βρίσκεται το σημείο του Adamuz, έχει ανακαινιστεί με επένδυση 700 εκατομμυρίων ευρώ.

Στο πλαίσιο των έργων, η Adif ανακαίνισε εννέα γέφυρες που διασχίζουν τη Σιέρα Μορένα. Οι εργασίες αυτές ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβριο του 2023. Επιπλέον, τα συστήματα σηματοδότησης και ασφαλείας αναβαθμίστηκαν έως τον Μάιο του 2024. Μία από τις πιο σημαντικές παρεμβάσεις αφορούσε τον εκσυγχρονισμό 63 αλλαγών τροχιάς στον διάδρομο Μαδρίτη–Ανδαλουσία. Μάλιστα, η Adif ενημέρωσε χθες ότι η τραγωδία σημειώθηκε σε μία από τις δύο αλλαγές τροχιάς του Adamuz. Ο Πουέντε απέφυγε να κάνει εικασίες για τα πιθανά αίτια του εκτροχιασμού του τρένου της Iryo.

Συνεχή τα προβλήματα στη σηματοδότηση

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, κατά τον τελευταίο χρόνο, η Adif έχει αναφέρει στα κοινωνικά της δίκτυα τουλάχιστον οκτώ περιστατικά στο Adamuz. Στις 14 Απριλίου του περασμένου έτους, ο λογαριασμός Infoadif —ο επίσημος λογαριασμός του διαχειριστή του σιδηροδρομικού δικτύου— ανέφερε στο X: «Τα τρένα υψηλής ταχύτητας που κινούνται μεταξύ Μαδρίτης και Ανδαλουσίας καταγράφουν καθυστερήσεις λόγω προβλήματος στη γραμμή ηλεκτροδότησης μεταξύ Adamuz και Alcolea. Γίνονται εργασίες για την ταχύτερη δυνατή αποκατάσταση».

Στις 22 Μαΐου ανέφερε: «Ένα περιστατικό που επηρεάζει τη σηματοδότηση μεταξύ Adamuz και Villanueva de Cordoba προκαλεί καθυστερήσεις στα τρένα υψηλής ταχύτητας της διαδρομής Μαδρίτη–Ανδαλουσία».

Τα προβλήματα στη σηματοδότηση υπήρξαν επαναλαμβανόμενα. «Τα τρένα υψηλής ταχύτητας που κινούνται μεταξύ Μαδρίτης και Ανδαλουσίας καταγράφουν καθυστερήσεις λόγω περιστατικού στα συστήματα σηματοδότησης μεταξύ Adamuz και Villanueva de Cordoba», ανέφερε η Adif στις 5 Ιουνίου. Ήταν ακριβώς αυτό το περιστατικό (που στην πραγματικότητα αφορούσε δύο διαφορετικά προβλήματα) που οδήγησε στην ερώτηση του PP στη Γερουσία. Την 1η Σεπτεμβρίου σημειώθηκε ακόμη ένα περιστατικό στη σηματοδότηση.

Στις 26 Οκτωβρίου, από την πλευρά της, η Adif ενημέρωσε για «ένα περιστατικό στις υποδομές στο Adamuz (Κανονικό Εύρος), στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη–Σεβίλλη», το οποίο προκάλεσε καθυστερήσεις στα τρένα που κινούνταν μεταξύ Villanueva de Cordoba και Adamuz. Στις 23 Δεκεμβρίου αναφέρθηκε άλλο ένα πρόβλημα «λόγω βλάβης σε μία από τις αλλαγές τροχιάς μεταξύ Adamuz και Κόρδοβας».

Ο άξονας Μαδρίτη–Σεβίλλη είναι ο παλαιότερος του δικτύου σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας, καθώς τέθηκε σε λειτουργία το 1992 με έξι ημερήσια δρομολόγια AVE της Renfe. Η κυκλοφορία αυτή έχει πολλαπλασιαστεί με την είσοδο ανταγωνιστών της δημόσιας εταιρείας, μετά την απελευθέρωση της αγοράς το 2019.