Ημέρα της Μαρμότας: Πώς καθιερώθηκε και γιατί οι προβλέψεις του Πανξατόνι Φιλ σου λένε να ντυθείς... καλά

Ο Πανξατόνι Φιλ, η διάσημη μαρμότα - σύμβολο πρόγνωσης του καιρού, είδε τη σκιά του όταν τον τράβηξαν από τη ζεστή φωλιά του και τον έβγαλαν στον παγωμένο αέρα το πρωί της Δευτέρας (2/2).

Σύμφωνα με τον Φιλ, αυτό σημαίνει ότι έρχονται άλλες έξι εβδομάδες χειμώνα.

Όπως αναφέρει και το CNN, κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου, την Ημέρα της Μαρμότας, τρωκτικά σε ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες δοκιμάζουν τις ικανότητές τους στη μακροπρόθεσμη πρόγνωση του καιρού. Ο Φιλ είναι ο πιο διάσημος.... προγνώστης απ’ όλους και ζει στο Πανξατόνι της Πενσυλβάνια. Ο θρύλος λέει πως, αν δει τη σκιά του, έρχονται άλλες έξι εβδομάδες χειμώνα. Αν δεν τη δει, η άνοιξη καταφθάνει νωρίς.

Στην πραγματικότητα, ο αστρονομικός χειμώνας θα τελειώσει την εαρινή ισημερία στις 20 Μαρτίου στις 16:46 (ώρα Ελλάδας), ανεξάρτητα από την πρόβλεψη των τρωκτικών. Όμως οι καιρικές συνθήκες δεν ακολουθούν πάντα το ημερολόγιο - και ούτε ο Φιλ το κάνει.

Τα μερομήνια της αμερικανικής παράδοσης

Ο Φιλ «προβλέπει» τον καιρό από τα τέλη του 19ου αιώνα, με τον θρύλο να λέει πως πάντα υπήρχε μόνο ένας Φιλ. 

Παρά το ότι υποτίθεται πως είναι ο πιο έμπειρος προγνώστης του κόσμου, οι πρόσφατες προβλέψεις του Φιλ θα είχαν καλύτερο ιστορικό αν απλώς έριχνε νόμισμα: τα τελευταία 20 χρόνια έχει πέσει μέσα μόλις στο 35% των περιπτώσεων, σύμφωνα με δεδομένα που ανέλυσε η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA).

Η περσινή πρόβλεψη του Φιλ για έξι ακόμη εβδομάδες χειμώνα δεν επιβεβαιώθηκε. Οι θερμοκρασίες τον Φεβρουάριο του 2025 κατέληξαν κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα, παρά κάποιες περιόδους έντονου ψύχους, αλλά ο Μάρτιος ήταν ο έκτος θερμότερος που έχει καταγραφεί στη χώρα, σύμφωνα με στοιχεία της NOAA.

Πώς καθιερώθηκε η Ημέρα της Μαρμότας

Σύμφωνα με το History, στις 2 Φεβρουαρίου 1887, η Ημέρα της Μαρμότας, με πρωταγωνιστή ένα τρωκτικό... μετεωρολόγο, γιορτάστηκε για πρώτη φορά στο Gobbler’s Knob στο Πανξατόνι της Πενσυλβάνια. Σύμφωνα με την παράδοση, αν μια μαρμότα βγει από τη φωλιά της αυτή τη μέρα και δει τη σκιά της, τρομάζει και επιστρέφει στο λαγούμι της, προβλέποντας άλλες έξι εβδομάδες χειμωνιάτικου καιρού. Αν δεν δει σκιά, η άνοιξη θα έρθει νωρίς.

Η Ημέρα της Μαρμότας έχει τις ρίζες της στην αρχαία χριστιανική παράδοση της Υπαπαντής του Κυρίου, όταν οι ιερείς ευλογούσαν και μοίραζαν κεριά που χρειαζόταν ο κόσμος κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Τα κεριά συμβόλιζαν το πόσο μακρύς και ψυχρός θα ήταν ο χειμώνας. Οι Γερμανοί επεκτάθηκαν σε αυτήν την ιδέα επιλέγοντας ένα ζώο -τον σκαντζόχοιρο- ως μέσο πρόβλεψης του καιρού. Όταν ήρθαν στην Αμερική, οι Γερμανοί μετανάστες στην Πενσυλβάνια συνέχισαν την παράδοση, αλλά αντικατέστησαν τους σκαντζόχοιρους με μαρμότες, που υπήρχαν άφθονες στην Πολιτεία Keystone.

Γιατί βγαίνει στην πραγματικότητα από το λαγούμι της

Οι μαρμότες, που ονομάζονται επίσης αρκτόμυες και έχουν επιστημονική ονομασία Marmota monax, ζυγίζουν συνήθως περίπου 5 με 7 κιλά και ζουν 6 έως 8 χρόνια. Τρώνε λαχανικά και φρούτα, σφυρίζουν όταν τρομάζουν ή ψάχνουν σύντροφο και μπορούν να σκαρφαλώνουν σε δέντρα και να κολυμπούν. Μπαίνουν σε χειμερία νάρκη στα τέλη του φθινοπώρου. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η θερμοκρασία του σώματός τους πέφτει σημαντικά, οι καρδιακοί τους παλμοί μειώνονται από 80 σε πέντε ανά λεπτό και μπορούν να χάσουν το 30% του σωματικού τους λίπους. Τον Φεβρουάριο, τα αρσενικά βγαίνουν από τα λαγούμια τους για να βρουν σύντροφο πριν επιστρέψουν πάλι υπόγεια. Επανέρχονται οριστικά από τη χειμερία νάρκη τον Μάρτιο.

Το 1887, ένας συντάκτης εφημερίδας, μέλος μιας ομάδας κυνηγών μαρμότας από το Πανξατόνι, που ονομαζόταν Punxsutawney Groundhog Club, δήλωσε ότι ο Φιλ, η μαρμότα του Πανξατόνι, ήταν η μόνη αληθινή μαρμότα προγνώστρια καιρού στην Αμερική. Η σειρά μαρμοτών που από τότε είναι γνωστές ως Φιλ ίσως είναι οι πιο διάσημες μαρμότες των ΗΠΑ, αλλά και άλλες πόλεις στη Βόρεια Αμερική έχουν πλέον τα δικά τους τρωκτικά που «προβλέπουν τον καιρό», από τον Birmingham Bill μέχρι τον Staten Island Chuck και τον Shubenacadie Sam στον Καναδά.

Το 1993, η ταινία Ημέρα της Μαρμότας (Groundhog Day) με τον Μπίλ Μάρεϊ έκανε δημοφιλές τον όρο «Ημέρα της Μαρμότας», που σημαίνει κάτι που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. Σήμερα, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώνονται κάθε 2 Φεβρουαρίου στο Gobbler’s Knob στο Πανξατόνι για να παρακολουθήσουν την πρόβλεψη του Φιλ. Το Punxsutawney Groundhog Club διοργανώνει τριήμερο εορτασμό με ψυχαγωγία και δραστηριότητες.