Οσμή πολέμου στη Μέση Ανατολή: Προετοιμασίες στη Σούδα και κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά

Σε οριακό σημείο φαίνεται να βρίσκονται οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, με την ένταση να κλιμακώνεται τόσο σε διπλωματικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Την ώρα που οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης συνεχίζονται, η Ουάσινγκτον ενισχύει θεαματικά τη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικού πλήγματος.

Τελεσίγραφο Τραμπ και «όλες οι επιλογές στο τραπέζι»

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έδωσε προθεσμία 10 έως 15 ημερών στην Τεχεράνη προκειμένου να καταλήξει σε συμφωνία για την επίλυση της μακροχρόνιας πυρηνικής διαμάχης, προειδοποιώντας για «πολύ άσχημα πράγματα» σε περίπτωση αποτυχίας.

Ερωτηθείς αν εξετάζει το ενδεχόμενο περιορισμένης επίθεσης με στόχο την άσκηση πίεσης προς το Ιράν, ο Τραμπ απάντησε ότι το εξετάζει, καλώντας παράλληλα την ιρανική ηγεσία να διαπραγματευτεί «μια δίκαιη συμφωνία».

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters, ο στρατιωτικός σχεδιασμός των ΗΠΑ έχει φτάσει σε προχωρημένο στάδιο, με επιλογές που φέρονται να περιλαμβάνουν στοχευμένα πλήγματα ακόμη και κατά προσώπων, ή –εφόσον δοθεί εντολή– κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αλλαγή ηγεσίας στην Τεχεράνη.

Την ίδια στιγμή, ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, δήλωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται «έκπληκτος» που το Ιράν δεν έχει «συνθηκολογήσει» υπό την πίεση της αμερικανικής στρατιωτικής ανάπτυξης στον Κόλπο. Όπως ανέφερε, παρά την έντονη πίεση, «είναι δύσκολο να τους φέρουμε σε αυτό το στάδιο».

Ο ίδιος επιβεβαίωσε επίσης ότι συναντήθηκε, κατόπιν εντολής Τραμπ, με τον Ρεζά Παχλεβί, γιο του έκπτωτου σάχη του Ιράν, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Συνομιλίες στη Γενεύη και ιρανική αντιπρόταση

Οι δύο πλευρές ολοκλήρωσαν δεύτερο γύρο έμμεσων συνομιλιών στη Γενεύη, με τη μεσολάβηση του Ομάν, ενώ νέες επαφές έχουν προγραμματιστεί για τις αρχές Μαρτίου.

Ιρανός υψηλόβαθμος αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες σχετικά με το εύρος και τον μηχανισμό άρσης των κυρώσεων σε αντάλλαγμα για περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Τεχεράνη θα μπορούσε να εξετάσει:

• την εξαγωγή μέρους του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού,
• τη μείωση της καθαρότητάς του,
• καθώς και τη δημιουργία περιφερειακής κοινοπραξίας για τον εμπλουτισμό ουρανίου.

Ωστόσο, θέτει ως βασική προϋπόθεση την αναγνώριση του δικαιώματός της για «πυρηνικό εμπλουτισμό για ειρηνικούς σκοπούς». Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να παραδώσει τον έλεγχο των πετρελαϊκών και ορυκτών της πόρων, αφήνοντας ανοιχτό μόνο το ενδεχόμενο συμμετοχής αμερικανικών εταιρειών ως εργολάβων.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανέφερε ότι ιρανικό σχέδιο αντιπρότασης αναμένεται να είναι έτοιμο εντός ημερών.

Στρατιωτική κινητοποίηση και ρόλος-κλειδί της Σούδας

Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ ενισχύουν σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή. Δύο αεροπλανοφόρα έχουν ήδη αναπτυχθεί στον Κόλπο, ενώ δεκάδες μαχητικά πέμπτης γενιάς F-22 κατευθύνονται προς τη Μέση Ανατολή.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αμερικανική βάση της Σούδας στην Κρήτη, η οποία λειτουργεί ως κομβικό ορμητήριο. Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, στη βάση σταθμεύουν μαχητικά F-35, αεροσκάφη A-10 Warthog, ιπτάμενα τάνκερ ανεφοδιασμού, καθώς και μεταγωγικά και αεροσκάφη ειδικών επιχειρήσεων.

Η παρουσία αεροσκαφών ανεφοδιασμού επιτρέπει στα μαχητικά να επιχειρούν σε μεγάλο βάθος εντός της Μέσης Ανατολής, διατηρώντας τη Σούδα ως στρατηγικό σημείο στήριξης εντός της Μεσογείου.

Με την προθεσμία που έχει θέσει ο Τραμπ να πλησιάζει, το σκηνικό παραμένει εξαιρετικά ρευστό. Από τη μία πλευρά, η Ουάσινγκτον δηλώνει έτοιμη για «όλες τις επιλογές». Από την άλλη, η Τεχεράνη εμφανίζεται διατεθειμένη να διαπραγματευτεί, αλλά χωρίς να υπαναχωρήσει σε ζητήματα κυριαρχίας και στρατηγικού ελέγχου.