Μεξικό: Η γυναίκα «κλειδί» πίσω από τη δολοφονία του «El Mencho»

Η σύλληψη και ο θάνατος του ηγέτη του καρτέλ CJNG γνωστού ως «Ελ Μέντσο», κατέστησαν δυνατά μετά από πολύτιμες πληροφορίες που έδωσε η σύντροφός του, σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο Ρικάρντο Τρεβίλα.

Ο Μεξικανός υπουργός Άμυνας υπογράμμισε ότι η συμβολή της γυναίκας ήταν καθοριστική, καθώς επέτρεψε στις ένοπλες δυνάμεις να εντοπίσουν το κρησφύγετο του του διαβόητου βαρόνου των ναρκωτικών στο Χαλίσκο.

Ο «Ελ Μέντσο» εντοπίστηκε το Σάββατο 21 Φεβρουαρίου μαζί με την προσωπική του φρουρά, γεγονός που οδήγησε στην άμεση κινητοποίηση των Αρχών. Σύμφωνα με το Defensamx1, πρόκειται για τη Γουαδελούπη Μορένο Καρίλο, μέλος των υψηλών κοινωνικών κύκλων του Χαλίσκο, η οποία φέρεται να ξεκίνησε τη σχέση της με τον βαρόνο το 2022.

Η επιχείρηση τέθηκε σε εφαρμογή όταν οι στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολούθησαν έναν στενό συνεργάτη της Καρίλο, ο οποίος τις οδήγησε στην πόλη Ταπάλπα, όπου πραγματοποιήθηκε η συνάντησή της με τον αρχηγό του καρτέλ. Στη συνέχεια, διαπιστώθηκε ότι ο «Ελ Μέντσο» είχε καταφύγει σε μια απομονωμένη ορεινή καλύβα.

Το χρονικό της επιχείρησης εντοπισμού και σύλληψης

Στο σημείο έσπευσαν άμεσα οι Αρχές, συγκροτώντας ειδική ομάδα με στρατιωτικές δυνάμεις, μέλη της Εθνικής Φρουράς και αεροσκάφη της Μεξικανικής Πολεμικής Αεροπορίας. Παρά την προσπάθεια σύλληψης, ξέσπασε σφοδρή ανταλλαγή πυρών, με τον «Ελ Μέντσο» να διατάζει μια ομάδα οπισθοφυλακής να συγκρατήσει τους στρατιώτες για να κερδίσει χρόνο. Κατά τη διάρκεια της μάχης, οκτώ μέλη του καρτέλ έχασαν τη ζωή τους, ενώ κατασχέθηκε βαρύς οπλισμός, εκτοξευτές ρουκετών και θωρακισμένα οχήματα. Από την πλευρά των Αρχών, σημειώθηκαν δύο τραυματισμοί στρατιωτών.

Ο αρχηγός του καρτέλ και οι σωματοφύλακές του προσπάθησαν να διαφύγουν σε δασώδη έκταση, όπου τελικά περικυκλώθηκαν. Κατά την απεγνωσμένη προσπάθεια διαφυγής τους, προκάλεσαν την αναγκαστική προσγείωση ενός στρατιωτικού ελικοπτέρου. Τελικά, ο «Ελ Μέντσο» και οι συνεργάτες του τραυματίστηκαν βαρύτατα και εξέπνευσαν κατά τη μεταφορά τους προς τη Μορέλια. Στο ίδιο περιστατικό σκοτώθηκε και ο οικονομικός εγκέφαλος της οργάνωσης, γνωστός ως «Tuli».

Φόβοι για «ολοκληρωτικό πόλεμο» μετά τoν θάνατο του «Ελ Μέντσο»

Μετά την επιβεβαίωση του θανάτου του, το καρτέλ εξαπέλυσε σειρά επιθέσεων αντιποίνων σε πέντε πολιτείες (Χαλίσκο, Ναγιαρίτ, Μιτσοακάν, Πουέμπλα και Ταμαουλίπας), προκαλώντας χάος με οδοφράγματα, πυρπολήσεις οχημάτων, επιθέσεις σε στρατόπεδα και σφοδρές συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας σε πολλές περιοχές της χώρας.

Η αμερικανική πρεσβεία εξέδωσε οδηγία προς τους πολίτες της να αναζητήσουν ασφαλές καταφύγιο, ενώ παρόμοιες προειδοποιήσεις εξέδωσαν και άλλες χώρες.

Η αναταραχή προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στις συγκοινωνίες, με αεροπορικές εταιρείες να ακυρώνουν πτήσεις προς τη Γουαδαλαχάρα και το Πουέρτο Βαγιάρτα. Παράλληλα, η ποδοσφαιρική ομοσπονδία της χώρας ανέβαλε προγραμματισμένες αναμετρήσεις, ενώ σχολεία και εμπορικά καταστήματα παραμένουν κλειστά υπό τον φόβο νέων επιθέσεων.

Ο αναλυτής θεμάτων ασφάλειας, Νταβίντ Σαουσέδο, εκτιμά ότι η επιχείρηση δεν είχε ως στόχο τη σύλληψη αλλά την οριστική εξουδετέρωση του βαρόνου.

«Δεν φαίνεται να ήταν απλώς μια επιχείρηση σύλληψης του “El Mencho”, αλλά επιχείρηση εξόντωσής του, με χρήση θανατηφόρας βίας για την εξουδετέρωσή του», ανέφερε ο Σαουσέδο. «Στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος, τέτοιες ενέργειες δεν περνούν απαρατήρητες. Η αντίδραση είναι αυτή που βλέπουμε τώρα: ναρκο-τρομοκρατία, μπλόκα και εμπρησμοί σε σούπερ μάρκετ σε όλο το Μεξικό».

Ο Σαουσέδο προειδοποιεί ότι η στρατηγική των καρτέλ στοχεύει στην παράλυση της οικονομίας και στην πρόκληση πολιτικού κόστους στην κυβέρνηση, ενώ θεωρεί ορατό το ενδεχόμενο ενός «ολοκληρωτικού πολέμου κατά του μεξικανικού κράτους».

Η μάχη για τη διαδοχή και το κενό εξουσίας

Ο θάνατος του ηγέτη του καρτέλ Jalisco αφήνει ένα σημαντικό κενό στην κορυφή της ιεραρχίας. Με τον γιο του, «El Menchito», να εκτίει ποινή φυλάκισης στις ΗΠΑ, οι εναπομείναντες συγγενείς, σύμφωνα με τον Σαουσέδο, «ακόμη δεν διαθέτει επιρροή μεταξύ των άλλων διοικητών του καρτέλ».

Η έλλειψη ενός αδιαμφισβήτητου διαδόχου ενδέχεται να οδηγήσει σε εσωτερικές αιματηρές συγκρούσεις, παρόμοιες με αυτές που βίωσε το καρτέλ Σιναλόα μετά τη σύλληψη του «Ελ Μάγιο» Σαμπάδα. Αν και η ηγεσία στα καρτέλ είναι συνήθως δυναστική, στην παρούσα φάση είναι πιθανό να αναδειχθεί κάποιος από τους κορυφαίους επιχειρησιακούς διοικητές. Ανάμεσα στους πιθανούς διεκδικητές συγκαταλέγονται ο «El Doble R», ο «El Jardinero», ο «El Sapo» και ο πρώην επικεφαλής της προσωπικής ασφάλειας του «Ελ Μέντσο».

Η επιχείρηση που έφερε την εξόντωση

Σύμφωνα με το μεξικανικό Υπουργείο Άμυνας, οι Ειδικές Δυνάμεις του στρατού επιχείρησαν στην Ταπάλπα του Χαλίσκο για τη σύλληψη μελών του καρτέλ. Οι στρατιωτικοί δέχθηκαν πυρά και απάντησαν επικαλούμενοι νόμιμη άμυνα.

Τέσσερα μέλη του καρτέλ σκοτώθηκαν επιτόπου, ενώ τρία ακόμη τραυματίστηκαν, μεταξύ αυτών και ο ίδιος ο Οσεγκέρα, ο οποίος υπέκυψε στα τραύματά του κατά την αερομεταφορά του σε νοσοκομείο. Δύο ακόμη άτομα συνελήφθησαν.

Οι αρχές κατέσχεσαν βαρύ οπλισμό, συμπεριλαμβανομένων εκτοξευτών ρουκετών ικανών να πλήξουν αεροσκάφη ή τεθωρακισμένα, στοιχείο που καταδεικνύει το επιχειρησιακό επίπεδο και τη στρατιωτική ισχύ της οργάνωσης.

Η Ουάσιγκτον επιβεβαίωσε ότι παρείχε πληροφοριακή υποστήριξη, ενώ σύμφωνα με το Reuters, ακόμη και νεοσύστατη υπηρεσία του Πενταγώνου που συλλέγει πληροφορίες για τα καρτέλ συνέβαλε στην επιχείρηση.

Ο «Ελ Μέντσο» ήταν ένας από τους πλέον καταζητούμενους εγκληματίες σε Μεξικό και ΗΠΑ, με αμοιβή 15 εκατομμυρίων δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του. Το 2022 του είχαν απαγγελθεί κατηγορίες για διακίνηση μεθαμφεταμίνης, κοκαΐνης και φαιντανύλης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

250 οδοφράγματα και κύμα βίας σε 20 πολιτείες

Η είδηση του θανάτου του πυροδότησε άμεση κινητοποίηση ενόπλων ομάδων του καρτέλ. Λεωφορεία πυρπολήθηκαν, επιχειρήσεις δέχθηκαν επιθέσεις και δρόμοι αποκλείστηκαν σε τουλάχιστον 20 πολιτείες. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του Μεξικού ανακοίνωσε ότι καταγράφηκαν περισσότερα από 250 μπλόκα, πολλά από τα οποία απομακρύνθηκαν έπειτα από συντονισμένες επιχειρήσεις του στρατού.

Στη Γουαδαλαχάρα, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, σχολεία και καταστήματα παρέμειναν κλειστά, ενώ οι δρόμοι άδειασαν.

Στο Πουέρτο Βαγιάρτα επιβλήθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας, με τουρίστες να παραμένουν εγκλωβισμένοι σε ξενοδοχεία. Πτήσεις ακυρώθηκαν, ενώ σκηνές πανικού εκτυλίχθηκαν και στο αεροδρόμιο της περιοχής, όπου επιβάτες αναζητούσαν τρόπο διαφυγής.

Διεθνείς προειδοποιήσεις και ανησυχία για τους ξένους υπηκόους

Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες να παραμείνουν σε ασφαλή σημεία, σε κατοικίες ή ξενοδοχεία.

Αντίστοιχες συστάσεις εξέδωσαν ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Κίνα, η Ινδία και η Νέα Ζηλανδία, καλώντας τους πολίτες τους να αποφύγουν τις μετακινήσεις και να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες των τοπικών αρχών.

Η αναστάτωση έπληξε και τον τουρισμό, με αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες να αναστέλλουν πτήσεις, αφήνοντας ταξιδιώτες εγκλωβισμένους.

Η παρέμβαση της προέδρου και οι φόβοι για νέο κύκλο αίματος

Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία, καλώντας τους πολίτες να παραμείνουν ενημερωμένοι και να αποφύγουν την κλιμάκωση.

Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» ενδέχεται να πυροδοτήσει εσωτερικές συγκρούσεις για τη διαδοχή στην ηγεσία του καρτέλ ή να ανοίξει τον δρόμο για αιματηρή αντιπαράθεση με αντίπαλες εγκληματικές οργανώσεις.

Ο θάνατός του θεωρείται ένα από τα πιο ισχυρά πλήγματα κατά της διακίνησης ναρκωτικών τα τελευταία χρόνια - συγκρίσιμο με τη σύλληψη του Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουσμάν. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει:

Θα οδηγήσει η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» στην αποδυνάμωση του CJNG ή το Μεξικό βρίσκεται μπροστά σε έναν νέο, ακόμη πιο βίαιο κύκλο αποσταθεροποίησης;

Τραμπ: Καλεί το Μεξικό να «εντείνει» τις προσπάθειες κατά των καρτέλ και των ναρκωτικών

Ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε το Μεξικό να εντείνει τις προσπάθειές του κατά των καρτέλ ναρκωτικών, καθώς η εκτεταμένη βία εξαπλώνεται στη γειτονική χώρα των ΗΠΑ, μία ημέρα μετά την εκτέλεση του διαβόητου Μεξικανού βαρόνου των ναρκωτικών. «Το Μεξικό πρέπει να ενισχύσει τις προσπάθειές του κατά των Καρτέλ και των Ναρκωτικών!», έγραψε σε ανάρτησή του.