Ούτε χαρά, ούτε λύπη... μόνο φόβος και κούραση: Διχασμένοι οι Ιρανοί μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ

Όταν ο Hamid έμαθε πριν από μία εβδομάδα ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε, βγήκε στον δρόμο έξω από το σπίτι του στην Τεχεράνη μαζί με τη σύζυγο και την κόρη του για να γιορτάσουν. Τις επόμενες ημέρες, καθώς αμερικανικές και ισραηλινές βόμβες έπλητταν στόχους στην πρωτεύουσα, η οικογένεια ανέβαινε στην ταράτσα για να παρακολουθεί τις επιδρομές, πανηγυρίζοντας κάθε φορά που χτυπιόταν στόχος του καθεστώτος.

«Βρείτε μου άλλο μέρος στον κόσμο όπου ο πληθυσμός χαίρεται με μια εξωτερική επίθεση στη χώρα του», είπε μέσω συγγενή του στη Βρετανία. «Τώρα έχουμε ελπίδα ότι το καθεστώς σύντομα θα φύγει».

Η άποψη αυτή δεν είναι μοναδική. Σύμφωνα με μαρτυρίες που συγκέντρωσε το BBC Persian, πολλοί Ιρανοί –εντός και εκτός χώρας– βλέπουν τον πόλεμο ως πιθανή ευκαιρία για το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αν και η κοινωνία εμφανίζεται βαθιά διχασμένη.

Σε μια χώρα 90 εκατομμυρίων ανθρώπων, με αυστηρούς περιορισμούς στο διαδίκτυο και έντονη κρατική επιτήρηση, είναι δύσκολο να αποτυπωθεί με ακρίβεια η κοινή γνώμη. Οι αρχές μάλιστα προειδοποιούν τους πολίτες ότι αν συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο τις επόμενες ημέρες «η γραμμή τους θα μπλοκαριστεί και θα παραπεμφθούν στις δικαστικές αρχές».

Ανάμεσα σε ελπίδα και φόβο

Ορισμένοι Ιρανοί εξακολουθούν να πανηγυρίζουν κάθε πλήγμα κατά του καθεστώτος. Άλλοι όμως εκφράζουν φόβο και αμφιβολίες για τους πραγματικούς στόχους του πολέμου. «Ο σκοπός αυτού του πολέμου δεν είναι η ελευθερία ή η δημοκρατία για τους Ιρανούς», λέει ο Ali. «Εξυπηρετεί τα γεωπολιτικά συμφέροντα του Ισραήλ, των ΗΠΑ και αραβικών χωρών».

Ο Mohammad, κάτοικος Τεχεράνης περίπου 30 ετών, δηλώνει ότι πάντα ήλπιζε σε συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν που θα απέτρεπε τον πόλεμο. Αν και πίστευε ότι θα χαιρόταν για τον θάνατο του Χαμενεΐ, τελικά «δεν ένιωσε τίποτα», ενώ πλέον κυριαρχείται από αβεβαιότητα και φόβο.

Πολλοί περιγράφουν ένα μείγμα συναισθημάτων. «Χαιρόμαστε όταν πλήττεται το καθεστώς, αλλά όταν σκοτώνονται παιδιά και καταστρέφονται οι υποδομές, ανησυχούμε για το μέλλον της χώρας», λέει μία γυναίκα, σημειώνοντας ότι χρειάζεται να ζήσει κανείς δεκαετίες στο Ιράν για να καταλάβει την πολυπλοκότητα της κατάστασης.

Δεν υπάρχουν αξιόπιστες δημοσκοπήσεις, ωστόσο πολλοί Ιρανοί φαίνεται να απορρίπτουν το καθεστώς, το οποίο παραμένει στην εξουσία εδώ και 47 χρόνια. Οι αντίπαλοί του όμως διχάζονται ανάμεσα σε όσους υποστηρίζουν τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ και σε όσους τις αντιμετωπίζουν με καχυποψία.

Την ίδια στιγμή, αυξάνονται οι απώλειες αμάχων. Σύμφωνα με την οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA), περισσότεροι από 1.000 πολίτες έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής, ανάμεσά τους σχεδόν 200 παιδιά. Η φονικότερη επίθεση μέχρι τώρα σημειώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν πλήγμα σε δημοτικό σχολείο στην πόλη Μιναμπ προκάλεσε πολλούς θανάτους.

Κάποιοι Ιρανοί παραμένουν τραυματισμένοι από την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου, όταν οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβόλησαν εναντίον άοπλων διαδηλωτών.

Ο Saman από το Ισφαχάν, που έχασε δύο συγγενείς σε αεροπορικές επιδρομές και γνώριζε προσωπικά έξι ανθρώπους που σκοτώθηκαν στις διαδηλώσεις, περιγράφει την κατάσταση ως «πραγματικά τρομακτική». «Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι η χώρα μας θα γινόταν έτσι μια χώρα του πολέμου», είπε.

Καθώς περνούν οι ημέρες, αρκετοί δηλώνουν εξαντλημένοι από την κατάσταση. Μια νεαρή γυναίκα από την Τεχεράνη, που αρχικά ένιωθε «απέραντη χαρά» για την επίθεση κατά του ανώτατου ηγέτη, είπε λίγες ημέρες αργότερα: «Τώρα δεν είμαι ούτε χαρούμενη ούτε λυπημένη. Απλώς κουρασμένη».