Τι μαγείρευαν στη Λίθινη Εποχή οι Ευρωπαίοι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες; Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα

Οι αρχαίοι Ευρωπαίοι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες ήταν πολύ πιο προχωρημένοι στις μεθόδους μαγειρέματος απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα, σύμφωνα με μια νέα μελέτη.

Συνδύαζαν υλικά με «εντυπωσιακά επιλεκτικούς» τρόπους, ενώ οι κουζίνες διέφεραν ακόμη και από περιοχή σε περιοχή.

Οι ερευνητές ανέλυσαν τα καμένα υπολείμματα τροφής που είχαν κολλήσει στα τοιχώματα των αγγείων, τα λεγόμενα «foodcrusts», και διαπίστωσαν ότι οι μάγειρες της Λίθινης Εποχής χρησιμοποιούσαν διάφορα φυτικά και ζωικά προϊόντα για να δημιουργήσουν γεύματα. Τα ευρήματα της ομάδας, που δημοσιεύθηκαν την Τετάρτη (4/3), προσφέρουν νέες πληροφορίες για τη διατροφή των Ευρωπαίων που έζησαν πριν από 5.000 έως 8.000 χρόνια.

Οι ερευνητές ανέλυσαν 85 θραύσματα κεραμικών αγγείων, από τα οποία τα 58 περιείχαν αναγνωρίσιμα φυτικά υπολείμματα. Τα αγγεία προέρχονταν από 13 αρχαιολογικούς χώρους, που εκτείνονταν από τη σημερινή Δανία έως τη σημερινή Περιφέρεια Ιβάνοβο στην ανατολική Ρωσία. Η ομάδα εντόπισε αρχικά φυτικά υπολείμματα στα foodcrusts και στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας μικροσκόπια, αναζήτησε δείγματα αρκετά καλά διατηρημένα ώστε να μπορέσουν να αναγνωρίσουν τα φυτά μέσω της δομής των κυττάρων τους.

Η ανακατασκευή των συνταγών

Η αρχική έρευνα αποκάλυψε ορισμένα φυτά που είχαν χρησιμοποιηθεί, έτσι η ομάδα προσπάθησε να μαγειρέψει μερικές από αυτές τις «συνταγές», όπως δήλωσε στο CNN ο Όλιβερ Κρεγκ, συν-συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής αρχαιολογικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Λιντς στην Αγγλία. Συνδύασαν κυπρίνο με βιβούρνο, καθώς και αγαθόφυτα με παντζάρι, και τα μαγείρεψαν σε αντίγραφα πήλινων αγγείων πάνω από φωτιά. Έτσι δημιούργησαν νέα δείγματα για να τα συγκρίνουν με τις αρχαία υπολείμματα τροφής.

Η συνηθισμένη αντίληψη για τους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες ήταν ότι απλώς «έριχναν πράγματα στη φωτιά», είπε ο Κρεγκ. Οι περισσότερες αναλύσεις για τη διατροφή τους εστίαζαν στα λιπαρά υπολείμματα στα σκεύη και στα οστά των ζώων που είχαν σφαχτεί, πράγμα που σημαίνει ότι οι ερευνητές γνώριζαν πολλά για τους κυνηγούς, αλλά πολύ λίγα για τους τροφοσυλλέκτες φυτών. «Η κύρια συγγραφέας της μελέτης, Λάρα Γκονθάλεθ Καρρετέρο, απλώς κοίταξε εκεί όπου κανείς άλλος δεν είχε κοιτάξει», είπε ο Κρεγκ.

Η νέα μελέτη δείχνει ότι οι άνθρωποι της Λίθινης Εποχής είχαν «εξελιγμένους τρόπους μαγειρέματος» και ήταν «εντυπωσιακά επιλεκτικοί» ως προς το ποια τρόφιμα χρησιμοποιούσαν. Οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες είχαν βαθιά γνώση όλων των ριζών, κονδύλων, φρούτων και μούρων που ήταν διαθέσιμα γύρω τους, είπε ο Κρεγκ. Ωστόσο, όταν η ομάδα ανέλυσε τι υπήρχε μέσα στα αγγεία, βρήκε περιορισμένη ποικιλία υλικών. «Βρίσκουμε μόνο λίγα πράγματα που έχουν επιλεγεί, ίσως επειδή έχουν ωραία γεύση ή ταιριάζουν καλά με άλλα τρόφιμα», είπε.

Οι διαφορετικές τοπικές κουζίνες

Δεν είχαν όλες οι περιοχές τις ίδιες γευστικές προτιμήσεις. Παρόλο που πολλά υλικά υπήρχαν σε όλη την Ευρώπη, η μελέτη διαπίστωσε ότι υπήρχαν διακριτές μαγειρικές παρασκευές σε συγκεκριμένες περιοχές. Ο συνδυασμός ψαριών γλυκού νερού και άγριων χόρτων ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής κοντά στα σύνορα της Ουκρανίας και της Ρωσίας.

Πιο ανατολικά, στην κεντρική σημερινή Ρωσία, φαίνεται ότι προτιμούσαν φυτά αμάραντου μαζί με τα ψάρια τους. Οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες στη Δανία επίσης προτιμούσαν τον αμάραντο, αλλά χρησιμοποιούσαν κυρίως τα άνθη του φυτού. «Είναι μια συνειδητή επιλογή», είπε ο Κρεγκ. Ορισμένες από αυτές τις διατροφικές τάσεις φαίνεται να έχουν διατηρηθεί μέχρι και σήμερα, σύμφωνα με τους ερευνητές. Το βιβούρνο, που βρέθηκε σε πολλά δείγματα, εξακολουθεί να καταναλώνεται στην Πολωνία, την Ουκρανία και τη Ρωσία.

Η ιδέα ότι οι άνθρωποι της Λίθινης Εποχής βασίζονταν κυρίως στο κυνήγι είναι «θεμελιωδώς λανθασμένη», δήλωσε ο Μαρκ Ρόμπινσον, αναπληρωτής καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Αντίθετα, η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι είχαν μια «εξελιγμένη προσέγγιση» στη χρήση φυτών, είπε.

Παρά το γεγονός ότι ορισμένα από τα υλικά που εντοπίστηκαν στα αγγεία χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα, ο Ρόμπινσον επισήμανε ότι γνωρίζουμε ακόμη ελάχιστα για το πώς συνδυάζονταν τα τρόφιμα σε γεύματα ή πώς εξελίχθηκαν οι μαγειρικές παραδόσεις και οι συνταγές με την πάροδο του χρόνου.