«Αυτός δεν είναι δικός μας πόλεμος και πρέπει να σταματήσει»: Στα «κάγκελα» με Τραμπ τα κράτη του Κόλπου

Μία εξαιρετική ανάλυση για το πώς χώρες στη Μέση Ανατολή βρέθηκαν ξαφνικά να απειλούνται από πυραύλους, drones και χτυπήματα κατά εγκαταστάσεών τους χωρίς ουσιαστικά να επιδιώκουν την παραμικρή εμπλοκή τους σε μια διαμάχη, κάνει ο Guardian.

Όπως αναφέρει το βρετανικό μέσο, τις εβδομάδες πριν ξεσπάσει η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή που ξεκίνησε με την δολοφονία του Χαμενεΐ από Ισραήλ και ΗΠΑ, οι ηγέτες του Κόλπου επεδίωξαν να βρουν μια ειρηνική λύση, πιέζοντας τον Ντόναλντ Τραμπ να μην προβεί σε κάποια βεβιασμένη κίνηση. Όπως αποδείχθηκε, πιαστηκαν στον ύπνο καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να μην προειδοποίησε κανέναν για το τι επρόκειτο να κάνει...

Οι συνέπειες μιας σύγκρουσης που κανείς δεν επεδίωξε

«Μια απόκοσμη ησυχία απλώνεται πάνω από το βιομηχανικό λιμάνι του Ras Al Khaimah. Στον συνήθως θορυβώση ναυτιλιακό κόμβο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα πλοία πλέον στέκονται δεμένα και σιωπηλά. Όχι πολύ μακριά, εκατοντάδες δεξαμενόπλοια έχουν παραταχθεί τις τελευταίες ημέρες, ακινητοποιημένα σε μια θαλάσσια οδό γεμάτη κινδύνους. Κάθε σκάφος που περνά από το Ras Al Khaimah προς την Αραβική Θάλασσα πρέπει να διασχίσει σήμερα το πιο επικίνδυνο στενό για τη ναυσιπλοΐα στον κόσμο: τα Στενά του Ορμούζ.

Λίγο πάνω από 20 ναυτικά μίλια από το Ras Al Khaimah, δύο πετρελαιοφόρα που κατευθύνονταν προς τα στενά δέχθηκαν επίθεση αυτή την εβδομάδα από ιρανικούς πυραύλους. Το ένα εξ αυτών ήταν το ελληνόκτητο Zephyros. Το Σάββατο, η Φουτζάιρα, το κύριο πετρελαϊκό λιμάνι των ΗΑΕ στην ανατολική ακτή τους, έγινε στόχος επίθεσης με drone.

Αυτές οι επιθέσεις είναι μέρος των συνεπειών που αντιμετωπίζουν τα κράτη του Κόλπου καθώς παρασύρονται όλο και βαθύτερα σε έναν πόλεμο που δεν ξεκίνησαν και τον οποίο προσπάθησαν διπλωματικά να αποτρέψουν. Για δεκαετίες, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κατάρ και το Ομάν έχουν επιτρέψει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, υποδομές ή πρόσβαση στο έδαφός τους και συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους αγοραστές αμερικανικών όπλων και τεχνολογίας. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ αποτελούσαν τον στενότερο και σημαντικότερο στρατιωτικό εταίρο και προστάτη της περιοχής.

Ωστόσο τώρα, σύμφωνα με αναλυτές, τα κράτη του Κόλπου εκφράζουν αυξανόμενες ανησυχίες για τη σχέση αυτή, μετά την εκτίμηση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ υπονόμευσε σκόπιμα ειρηνικές διπλωματικές διαπραγματεύσεις υπέρ της έναρξης πολέμου στη Μέση Ανατολή.

«Το Ιράν δεν πυροβόλησε πρώτο»

«Η αντιληπτή απειλή του Ιράν προς τον Κόλπο έγινε πραγματικότητα μόνο όταν οι ΗΠΑ κήρυξαν τον πόλεμο — το Ιράν δεν πυροβόλησε πρώτο», λέει ο Khaled Almezaini, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικής και διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Zayed στο Άμπου Ντάμπι. «Υπάρχει έντονη καταδίκη των Ιρανών, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει ένα μήνυμα προς τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς ότι πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να τελειώσει αυτό. Αυτός δεν είναι ο δικός μας πόλεμος».

Τις εβδομάδες πριν από τα πλήγματα, οι ηγέτες του Κόλπου φιλοξένησαν διαπραγματεύσεις και απηύθυναν επανειλημμένες εκκλήσεις στον πρόεδρο των ΗΠΑ, τονίζοντας τις σοβαρές συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια σε περίπτωση επίθεσης κατά του Ιράν. Ωστόσο, πιστεύεται ευρέως ότι ο Τραμπ προχώρησε στα πλήγματα χωρίς να συμβουλευτεί ή να προειδοποιήσει τους συμμάχους του στον Κόλπο.

Παρότι τα κράτη του Κόλπου περίμεναν να επηρεαστούν από τα αντίποινα, η κλίμακα της ιρανικής εκστρατείας εκδίκησης άφησε πολλούς έκπληκτους. Είχαν διαβεβαιώσει την Τεχεράνη ότι καμία βάση τους δεν θα χρησιμοποιούνταν για επιθέσεις, όμως αυτό δεν εμπόδισε το Ιράν να εξαπολύσει χιλιάδες drones και πυραύλους εναντίον αεροδρομίων, στρατιωτικών βάσεων, διυλιστηρίων, λιμανιών, ξενοδοχείων και γραφείων.

Οι αερομεταφορές στην περιοχή παραμένουν αυστηρά περιορισμένες, με τις αεροπορικές εταιρείες να χάνουν δισεκατομμύρια δολάρια. Το Μπαχρέιν αντιμετωπίζει οικονομική κρίση, ενώ η φήμη των ΗΑΕ ως ασφαλούς καταφυγίου για τουρισμό και δυτικές επενδύσεις έχει δεχθεί σημαντικό πλήγμα.

Τεράστιο οικονομικό πλήγμα

Τα κράτη καταφέρνουν να αναχαιτίζουν τα περισσότερα ιρανικά drones και πυραύλους, αλλά οι αναχαιτιστές και τα συστήματα αεράμυνας κοστίζουν σε χώρες όπως τα ΗΑΕ πάνω από 2 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ο βίαιος αποκλεισμός του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ — τη μοναδική θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Κόλπο με τον ανοικτό ωκεανό και μέσω της οποίας διακινείται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας — έχει οδηγήσει σε δραστική μείωση των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου που χρηματοδοτούν τις οικονομίες του Κόλπου. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι χάνονται καθημερινά από 700 εκατομμύρια έως 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε εξαγωγές πετρελαίου.

«Τα ΗΑΕ και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου προσπάθησαν να αποτρέψουν τις Ηνωμένες Πολιτείες από το να κηρύξουν αυτόν τον πόλεμο επειδή γνώριζαν τις επιπτώσεις», λέει ο Almezaini. Υπενθύμισε επίσης τις απειλές που είχε διατυπώσει μήνες νωρίτερα ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν για το ενδεχόμενο κλεισίματος των στενών. «Τώρα ακριβώς αυτό το σενάριο εκτυλίσσεται», προσθέτει.

Η ανισορροπία στη στρατιωτική συνεργασία του Κόλπου με τις ΗΠΑ δεν ήταν ποτέ πιο εμφανής, λέει η Allison Minor, διευθύντρια του προγράμματος ολοκλήρωσης της Μέσης Ανατολής στο Atlantic Council. Μόλις τον Σεπτέμβριο, το Ισραήλ πραγματοποίησε αεροπορικές επιδρομές στο Κατάρ — επίσης σύμμαχο των ΗΠΑ στον Κόλπο — χωρίς να υπάρξει ουσιαστική αντίδραση από την Ουάσιγκτον.

«Το πιο θεμελιώδες ερώτημα είναι αν υπάρχει πραγματική διαβούλευση», λέει. «Τα κράτη του Κόλπου λαμβάνουν πράγματι το είδος συνεργασίας και υποστήριξης ασφάλειας που θεωρούν απαραίτητο, εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες πρόκειται να εμπλακούν στρατιωτικά στην περιοχή;».