Ο Τραμπ σε αναζήτηση «στρατηγικής εξόδου» από το Ιράν - Γιατί φουντώνει η ανησυχία στον Λευκό Οίκο

Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να αναζητά μεθόδους που θα επιτρέψουν την εκτόνωση της κρίσης με το Ιράν, παρ' όλα αυτά, η τακτική που ακολουθεί δεν είναι ξεκάθαρη, καθώς οι αλληλοσυγκρουόμενες τοποθετήσεις του φανερώνουν πως παραμένει ταλαντευόμενος ανάμεσα στην όξυνση της αντιπαράθεσης και στην επιλογή των διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.

Τελευταία εξέλιξη αποτελεί η δήλωση ότι αναστέλλει τις επιθέσεις εναντίον των ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν για 10 ημέρες, έως τις 6 Απριλίου, κατόπιν αιτήματος της ιρανικής κυβέρνησης, με τον Τραμπ να αναφέρει ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη εξελίσσονται «πολύ καλά».

Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, ο Ντόναλντ Τραμπ, την Τρίτη (24/03), άφησε να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να ακολουθήσει ταυτόχρονα δύο αποκλίνουσες στρατηγικές. Μέσα σε λίγες ώρες, το Πεντάγωνο έδωσε εντολή για την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων στην περιοχή, ενώ την ίδια στιγμή Αμερικανοί διαπραγματευτές υπέβαλαν στο ιρανικό καθεστώς ένα νέο ειρηνευτικό σχέδιο 15 σημείων. Έως την Τετάρτη, ο Λευκός Οίκος προέτρεπε την Τεχεράνη να αποδεχθεί τη συμφωνία, απειλώντας παράλληλα με πλήγματα πρωτοφανούς σφοδρότητας σε περίπτωση άρνησης, γεγονός που επέτεινε τη σύγχυση γύρω από τις πραγματικές προθέσεις του Αμερικανού προέδρου.

Καθώς οι εχθροπραξίες κλιμακώνονται «επικρατεί έντονη ανησυχία»

Καθώς οι εχθροπραξίες κλιμακώνονται, εντείνεται η ανησυχία στους κόλπους της κυβέρνησης ότι ο Τραμπ στερείται συγκεκριμένου σχεδιασμού για την επόμενη ημέρα, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους και εξωτερικούς συμμάχους του Λευκού Οίκου, ορισμένοι εκ των οποίων μίλησαν υπό το καθεστώς ανωνυμίας.

«Επικρατεί έντονη ανησυχία, καθώς είναι προφανές ότι ο Τραμπ δεν έχει σταθμίσει επαρκώς τις παραμέτρους της κατάστασης», δήλωσε πρώην ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος που υπηρέτησε κατά την πρώτη θητεία Τραμπ.

Την Τετάρτη, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε: «Ο Πρόεδρος Τραμπ δεν μπλοφάρει και είναι έτοιμος να εξαπολύσει την κόλαση», προσθέτοντας πως «το Ιράν δεν πρέπει να υποπέσει ξανά σε εσφαλμένους υπολογισμούς».

Από την πλευρά του, το Ιράν απέρριψε την ειρηνευτική πρόταση, εγείροντας αμφιβολίες για το αν υπήρξε ποτέ ουσιαστικό έδαφος για διπλωματικές επαφές. Οι καταιγιστικές εξελίξεις αντανακλούν την προσέγγιση του Τραμπ σε μια σύρραξη που έχει τυλίξει στις φλόγες τη Μέση Ανατολή, κλονίζει την παγκόσμια οικονομία και διχάζει τις εσωτερικές τάσεις του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου επιμένουν ότι οι ΗΠΑ ελέγχουν τις εξελίξεις. Ωστόσο, η ιρανική απόρριψη του σχεδίου ανέδειξε την αδυναμία του Αμερικανού Προέδρου να καθορίσει πλήρως την πορεία της σύγκρουσης.

Πέρα από τους ευρύτερους πολεμικούς στόχους, παραμένει το ερώτημα πώς η Ουάσιγκτον θα εγγυηθεί την ασφάλεια στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών ενέργειας. Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου, οι ΗΠΑ αδυνατούν να αναχαιτίσουν τις ιρανικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, οι οποίες προκαλούν άλμα στις τιμές, ενώ οι εκκλήσεις του Τραμπ προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ για συνδρομή παραμένουν χωρίς ανταπόκριση.

«Το μείζον πρόβλημα για τον Πρόεδρο είναι το Στενό του Ορμούζ. Αν ο έλεγχός του παραμείνει στο Ιράν, θα είναι δύσκολο να ισχυριστεί ότι νίκησε», δήλωσε ο Στίβεν Χάντλεϊ, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας επί προεδρίας Τζορτζ Μπους. Συμπλήρωσε μάλιστα πως η παράλειψη του Τραμπ να διαβουλευθεί με άλλα κράτη αποτελεί έναν από τους λόγους που η κυβέρνηση δυσκολεύεται να πείσει τους συμμάχους να συνδράμουν.

Η αβεβαιότητα στην Ουάσιγκτον για τη μελλοντική τροπή του πολέμου κορυφώθηκε την Τετάρτη, με τη δημοσιοποίηση νέων λεπτομερειών για το προτεινόμενο ειρηνευτικό σχέδιο.

Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, συμμερίστηκε την αισιοδοξία του Λευκού Οίκου, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους στο Καπίτώλιο πως εκτιμά ότι οι ΗΠΑ «ολοκληρώνουν» τη στρατιωτική επιχείρηση και πως αυτό θα συμβεί σύντομα.

Ωστόσο, στελέχη των Ρεπουμπλικάνων άρχισαν να εκφράζουν δημόσια τις αντιρρήσεις τους μετά την είδηση ότι ο Τραμπ διέταξε την αποστολή περισσότερων από 1.000 αλεξιπτωτιστών στο Ιράν. Η βουλευτής Νάνσι Μέις επέκρινε την κίνηση αυτή μετά από κλειστή ενημέρωση από το Υπουργείο Άμυνας.

«Μόλις εξήλθα από ενημέρωση της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων για το Ιράν. Επαναλαμβάνω: δεν θα υποστηρίξω την αποστολή χερσαίων δυνάμεων στο ιρανικό έδαφος, ειδικά μετά από όσα ακούσαμε», έγραψε η Μέις στην πλατφόρμα X.

Η σπάνια αυτή επίκριση από Ρεπουμπλικανό μέλος ανέδειξε το χάσμα μεταξύ της αντι-επεμβατικής πτέρυγας του κινήματος MAGA και των «γερακιών» του κόμματος. Αργότερα, ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων, Μάικ Ρότζερς, κατήγγειλε ότι το Πεντάγωνο δεν παρέχει επαρκείς λεπτομέρειες στο Κογκρέσο για την εξέλιξη των επιχειρήσεων.

Η συγκρατημένη στάση των Ρεπουμπλικάνων απέναντι στην ειρηνευτική πρόταση υπογραμμίζει την ανησυχία που επικρατεί στο κόμμα για τις επιπτώσεις του πολέμου ενόψει των επερχόμενων ενδιάμεσων εκλογών.

Το ειρηνευτικό σχέδιο 15 σημείων και η δυσπιστία της Τεχεράνης

Το σχέδιο ειρήνης φέρεται να περιλαμβάνει απαιτήσεις για πλήρη εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, περιορισμό των βαλλιστικών πυραύλων και ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ. Η δομή του θυμίζει τις προτάσεις των διαπραγματευτών Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρετ Κούσνερ για τη Γάζα και την Ουκρανία.

Το σχέδιο διέρρευσε μετά το τελεσίγραφο του Τραμπ για κλιμάκωση εντός 48 ωρών, αν δεν άνοιγε το Στενό του Ορμούζ. Ο Πρόεδρος άλλαξε στάση τη Δευτέρα, αναστέλλοντας τις επιχειρήσεις για πέντε ημέρες λόγω «σημαντικής προόδου» στις συνομιλίες.

Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι οι ακραίοι όροι θα θεωρηθούν μη συζητήσιμοι από την Τεχεράνη, η οποία παραμένει καχύποπτη μετά τη διακοπή των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα τον προηγούμενο μήνα, λίγο πριν το ξέσπασμα του πολέμου.

Η στάση της Τεχεράνης διαψεύδει το αφήγημα Τραμπ

Η απάντηση του Ιράν κατέστησε σαφές ότι η Τεχεράνη θεωρεί πως διατηρεί τον έλεγχο των εξελίξεων, παρά τις διαβεβαιώσεις Τραμπ περί αμερικανικής νίκης. Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στην κρατική τηλεόραση: «Το Ιράν θα τερματίσει τον πόλεμο όταν το αποφασίσει και όταν ικανοποιηθούν οι δικοί του όροι».

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκί, τόνισε την Τετάρτη ότι δεν υφίστανται διαπραγματεύσεις και ξεκαθάρισε ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό για πλοία των συμμάχων των ΗΠΑ: «Δεν υπάρχει λόγος να επιτρέπουμε τη διέλευση πλοίων των εχθρών μας».

Ο Λευκός Οίκος ενδέχεται να ποντάρει στο ότι η αποστολή χερσαίων δυνάμεων θα αναγκάσει το καθεστώς σε συνθηκολόγηση. Παρ' όλα αυτά, είναι αμφίβολο αν μια περιορισμένη δύναμη της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας μπορεί να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων.

Στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η δύναμη αυτή θα επικεντρωθεί στη δημιουργία συνθηκών για το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού, με πιθανότερο σενάριο την κατάληψη της νήσου Χαργκ, του κεντρικού κόμβου εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν.

«Η αποστολή χερσαίων δυνάμεων θα προσέφερε στις ΗΠΑ σημαντικό μοχλό πίεσης και έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ», ανέφερε ο Μιάντ Μαλέκι, πρώην αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών, επισημαίνοντας ωστόσο τον αυξημένο κίνδυνο για τα αμερικανικά στρατεύματα.

Η κλιμάκωση μέσω χερσαίων επιχειρήσεων αποτελεί, σύμφωνα με τον Τζέισον Κάμπελ, πρώην αξιωματούχο του Πενταγώνου, ένδειξη έλλειψης σαφούς στρατηγικής: «Δεν βλέπουμε το αποτέλεσμα ενός μεθοδικού σχεδιασμού, αλλά περισσότερο μια αυτοσχέδια διαχείριση των διαθέσιμων μονάδων».