Εκλογές στην Ουγγαρία: Τι σημαίνει η μεγάλη ήττα Όρμπαν για Πούτιν, Τραμπ και δεξιό λαϊκισμό

Παρά τη μεγάλη προσπάθεια του Βίκτορ Όρμπαν να εξασφαλίσει ακόμα μία θητεία, φέρνοντας στα μέτρα του τη διαδικασία, ο λαός δεν γύρισε την πλάτη στις εκλογές, συνέρρευσε μαζικά στις κάλπες και απαίτησε αλλαγή μετά από 16 χρόνια.

Το αποτέλεσμα των χθεσινών εκλογών στην Ουγγαρία ίσως να μην θεωρείται μεγάλη έκπληξη με βάση τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, σηματοδοτεί ωστόσο μια μεγάλη αλλαγή για τη χώρα, με τους αισιόδοξους από την επικράτηση του Πέτερ Μάγιαρ, να εκτιμούν ότι η νίκη του αποτελεί συγχρόνως νίκη της Δημοκρατίας, αλλά και της λογοδοσίας.

Αυτό, πάντως που σίγουρα ζήτησε η πλειοψηφία των Ούγγρων, ήταν να μπει ένα τέλος στο καθεστώς αυταρχισμού του Βίκτορ Όρμπαν και τη διαφθορά που μάστιζε τη χώρα και αποτελούσε μεγάλο αγκάθι και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επιπτώσεις σε Μόσχα και Ουάσινγκτον

Όπως εκτιμά ο καθηγητής Στρατηγικής και Άμυνας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Αυστραλίας, Μάθιου Σάσεξ, σε άρθρο του στο Conversation, το αποτέλεσμα αυτό θα έχει ευρύτερες επιπτώσεις, από τη Μόσχα έως την Ουάσινγκτον και πέρα από αυτές.

Σε μια αναμέτρηση που χαρακτηρίστηκε ως δημοψήφισμα για το αν η Ουγγαρία πρέπει να στραφεί προς τη Δύση ή να συνεχίσει την αυταρχική της πορεία, η νίκη του Μάγιαρ αποτελεί αυστηρή αποδοκιμασία των σκοτεινών, διακρατικών δυνάμεων του εθνικισμού, του διχασμού και της πολιτικής της αγανάκτησης που έχουν ενσωματωθεί στον κυρίαρχο πολιτικό λόγο.

Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο των εκλογών δεν ήταν η συμμετοχή (πάνω από 74%, καταρρίπτοντας προηγούμενα ρεκόρ), ούτε καν το αποτέλεσμα (πλειοψηφία δύο τρίτων για το κόμμα Tisza του Μάγιαρ, με τουλάχιστον 138 από τις 199 έδρες του κοινοβουλίου).

Και τα δύο αυτά στοιχεία είχαν προβλεφθεί εδώ και καιρό, ενώ ο ήπιος αυταρχισμός του Όρμπαν άφηνε πάντα ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας εκλογικής νίκης της αντιπολίτευσης.

Η πραγματικά μεγάλη έκπληξη

Αντίθετα, η μεγαλύτερη έκπληξη ίσως ήταν η άμεση παραδοχή της ήττας από τον Όρμπαν. Δεν επιχείρησε να δημιουργήσει κρίση ούτε να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες ασφαλείας για να παραμείνει στην εξουσία. Δεδομένης της ισχυρής αντικυβερνητικής δυσαρέσκειας στην Ουγγαρία, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια «έγχρωμη επανάσταση» – όπως οι μαζικές διαδηλώσεις που έχουν παρατηρηθεί στο παρελθόν στην Ουκρανία, τη Γεωργία και αλλού.

Αυτό θα μπορούσε να εξελιχθεί σε αιματοχυσία. Οι φιλελεύθεροι Ούγγροι, καθώς και η Ευρωπαϊκή Ένωση ευρύτερα, ανακουφίζονται βαθιά.

Γιατί ο Όρμπαν έγινε ξαφνικά ευάλωτος

Έχοντας κερδίσει τις εκλογές, ο Μάγιαρ θα πρέπει να κινηθεί γρήγορα αλλά και προσεκτικά για να φέρει αλλαγές, ώστε να μην αποξενώσει πολλούς πρώην ψηφοφόρους του Fidesz.

Ήδη έχει ζητήσει την παραίτηση του Προέδρου Τάμας Σούλιοκ, καθώς και άλλων πιστών του Όρμπαν. Η υπερπλειοψηφία του Tisza στο κοινοβούλιο είναι κρίσιμη, καθώς θα απαιτηθεί για συνταγματικές αλλαγές που θα αποδομήσουν τη δομή του αυταρχικού κράτους του Όρμπαν.

Ευτυχώς, αυτό θα είναι ευκολότερο στην Ουγγαρία σε σύγκριση με πλήρως αυταρχικά καθεστώτα. Η μακροχρόνια παραμονή του Όρμπαν στην εξουσία οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η μορφή αυταρχισμού του ήταν μόνο μερική.

Σίγουρα υπήρχαν δομικά στοιχεία αυταρχικού καθεστώτος: εκτεταμένη χειραγώγηση εκλογικών περιφερειών υπό κυβερνητικό έλεγχο για τη διασφάλιση νικών του Fidesz, καθώς και κυνική διοχέτευση κρατικών πόρων σε πόλεις και περιοχές που ελέγχονταν από πολιτικούς συμμάχους του Όρμπαν.

Επιπλέον, το εθνικοποιημένο μιντιακό σύστημα στήριζε έντονα την κυβέρνηση, αν και εναλλακτικές φωνές διατηρούσαν τον δημόσιο διάλογο μέσω ξένων ειδησεογραφικών οργανισμών.

Ωστόσο, η επιτυχία του Όρμπαν βασίστηκε και στην ύπαρξη αδύναμων και εύκολα διχασμένων ή χειραγωγούμενων αντιπολιτεύσεων. Ο Μάγιαρ – πρώην σύμμαχος του Όρμπαν – διεξήγαγε μια πειθαρχημένη εκστρατεία που εξουδετέρωσε το εκλογικό πλεονέκτημα του Fidesz.

Η πιο διεφθαρμένη χώρα της Ευρώπης

Τελικά, όταν οι ψηφοφόροι έχουν επιλογή – ακόμη και περιορισμένη – απορρίπτουν αργά ή γρήγορα κυβερνήσεις που βασίζονται στην επίρριψη ευθυνών και στη θυματοποίηση για να καλύψουν την αδυναμία τους να προσφέρουν ένα καλύτερο μέλλον.

Υπό τον Όρμπαν, η Ουγγαρία κατατασσόταν σταθερά ως η πιο διεφθαρμένη χώρα της Ευρώπης. Το 2025 βρισκόταν στην τελευταία θέση της ΕΕ ως προς τον σχετικό πλούτο των νοικοκυριών. Είχε επίσης υποστεί έντονο πληθωρισμό και οικονομική στασιμότητα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Βίντεο που έδειχναν πολυτελείς εξοχικές κατοικίες της ουγγρικής ελίτ, με ζέβρες να περιφέρονται στους κήπους, συμβόλιζαν τέλεια την οργή του κόσμου για τις ανισότητες πλούτου.

Ένα πλήγμα για τον Πούτιν, τον Τραμπ και τον δεξιό λαϊκισμό

Η νέα αρχή της Ουγγαρίας στέλνει επίσης ένα ισχυρό μήνυμα σε άλλες χώρες. Ο μεγαλύτερος χαμένος είναι σαφώς η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, η οποία είχε επιστρατεύσει τον ισχυρό παράγοντα του Κρεμλίνου, Σεργκέι Κιριγιένκο και μια ομάδα «πολιτικών τεχνολόγων» για να βοηθήσει τον Όρμπαν.

Υπό τον Όρμπαν, η Ουγγαρία ήταν η πιο φιλοκρεμλινική φωνή στην ΕΕ. Συστηματικά μπλόκαρε πακέτα βοήθειας προς την Ουκρανία, καθυστερούσε αποφάσεις μέσω γραφειοκρατικών διαδικασιών και ασκούσε πίεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή απειλώντας με βέτο.

Λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές, το Bloomberg δημοσίευσε απομαγνητοφώνηση τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ Όρμπαν και Πούτιν από τον Οκτώβριο του 2025, όπου ο Όρμπαν παρομοίαζε τον εαυτό του με ποντίκι που βοηθά να απελευθερωθεί ένα φυλακισμένο ρωσικό λιοντάρι.

Αυτό ήρθε μετά από αποκαλύψεις ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Πέτερ Σιγιάρτο, και άλλοι αξιωματούχοι διέρρεαν συστηματικά εμπιστευτικές συζητήσεις της ΕΕ στη Μόσχα.

Ακόμη ένας χαμένος των εκλογών είναι ο Λευκός Οίκος του Τραμπ.

Η προεκλογική επίσκεψη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς στη Βουδαπέστη για στήριξη του Όρμπαν ήταν εντυπωσιακά υποκριτική. Ζήτησε τον τερματισμό της ξένης παρέμβασης στις εκλογές, ενώ έκανε ακριβώς αυτό. Στη συνέχεια, ο Τραμπ υποσχέθηκε δημόσια να στηρίξει τον Όρμπαν με «όλη την οικονομική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών».

Τώρα όμως ο Τραμπ βρίσκεται ξεκάθαρα στην πλευρά των ηττημένων – και δεν διαχειρίζεται καλά τις ήττες.

Το ενδιαφέρον της Κίνας

Οι εκλογές δείχνουν ότι οι αμερικανικές εκστρατείες επιρροής δεν είναι ανίκητες, αν και ο Λευκός Οίκος πιθανότατα θα συνεχίσει να επικρίνει την Ευρώπη. Η άποψη της κυβέρνησης Τραμπ ότι η Ευρώπη οδεύει προς «πολιτισμική εξαφάνιση» καταγράφεται στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του 2025.

Ωστόσο, τα ευρύτερα κινήματα που ο Ρώσος δημοσιογράφος Μιχαήλ Ζίγκαρ αποκαλεί «πουτινοποίηση της παγκόσμιας πολιτικής» αποδοκιμάστηκαν από το εκλογικό αποτέλεσμα στην Ουγγαρία.

Υπό τον Όρμπαν, η Ουγγαρία αποτελούσε κόμβο για υπερσυντηρητικές φωνές. Ινστιτούτα σκέψης και διεθνή συνέδρια συγκέντρωναν προσωπικότητες της δεξιάς που ασκούσαν κριτική στη σύγχρονη Ευρώπη.

Η Κίνα επίσης παρακολουθεί στενά τη νέα κυβέρνηση, καθώς θεωρούσε την Ουγγαρία πύλη εισόδου στην ΕΕ, ιδιαίτερα μέσω επενδύσεων σε ηλεκτρικά οχήματα και μπαταρίες.

Για το Πεκίνο, το ερώτημα είναι αν ο Μάγιαρ θα διακινδυνεύσει αυτές τις επενδύσεις για να ενισχύσει την ευρωπαϊκή του εικόνα.

Τι γίνεται με τους νικητές;

Πέρα από τους Ούγγρους πολίτες εκτός της ελίτ του Όρμπαν, η ΕΕ βλέπει ότι παραμένει ελκυστική δύναμη.

Η Ουκρανία πιθανόν θα βρει ευκολότερα ευρωπαϊκή υποστήριξη. Ακόμη και χώρες όπως η Σλοβακία θα χρειαστεί να επαναπροσδιορίσουν τη στάση τους.

Παρότι το αποτέλεσμα στην Ουγγαρία είναι ελπιδοφόρο, ο κόσμος συνολικά εξακολουθεί να κινείται προς τον ανελευθερισμό.

Και με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να πλησιάζουν, πολιτικοί της άκρας δεξιάς – συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Τραμπ – θα μελετήσουν προσεκτικά τα διδάγματα της Ουγγαρίας. Αν καταλήξουν ότι ο αυταρχισμός του Όρμπαν ήταν «υπερβολικά ήπιος», τότε μια πιο σκληρή εκδοχή ενδέχεται να αποτελέσει ανησυχητική εναλλακτική.