Η «εξέγερση» των influencers: Γιατί Ρωσίδες του Instagram τα βάζουν με τον Πούτιν;

«Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβιτς, ο κόσμος σας φοβάται»: Έτσι απευθύνεται στον Βλαντιμίρ Πούτιν η Ρωσίδα influencer ομορφιάς Victoria Bonya, γνωστή για τις συμβουλές μακιγιάζ και το lifestyle περιεχόμενό της.

«Ο λαός σας φοβάται, οι bloggers σας φοβούνται, οι καλλιτέχνες σας φοβούνται, οι κυβερνήτες σας φοβούνται. Και εσείς είστε ο πρόεδρος της χώρας μας», συνέχισε.

Σε μια άμεση έκκληση προς τον Πούτιν -τον οποίο δηλώνει ότι υποστηρίζει- η Bonya απαριθμεί μια σειρά από προβλήματα στη Ρωσία. Αυτά περιλαμβάνουν την υποτιθέμενη αργή ανταπόκριση στις πλημμύρες στο Νταγκεστάν, ισχυρισμούς ότι η κυβέρνηση διαχειρίστηκε βάναυσα τις πρόσφατες θανατώσεις ζώων στη Σιβηρία και τους εντεινόμενους περιορισμούς στα κοινωνικά δίκτυα. Ο τελευταίος περιορισμός, όπως υποστήριξε στην ανάρτηση της Τρίτης, εμποδίζει τους ανθρώπους να επικοινωνούν με αγαπημένα πρόσωπα. «Υπάρχει η αίσθηση ότι δεν ζούμε πια σε μια ελεύθερη χώρα», είπε.

Μια άλλη δημοφιλής Ρωσίδα influencer ομορφιάς, που χρησιμοποιεί το όνομα Aiza και ζει επίσης στο εξωτερικό, υποστήριξε την Bonya μέσω Instagram, ισχυριζόμενη ότι οι τελευταίοι περιορισμοί στην πλατφόρμα Telegram θα αποτελούσαν «τεράστιο πλήγμα για τη ρωσική οικονομία». Πρόσθεσε επίσης παράπονα για τους υψηλούς φόρους και την ανισότητα. «Πόσα χρήματα πρέπει να κλέψετε για να είναι αρκετά;» αναρωτήθηκε, αναφέροντας ως παράδειγμα «τον μέσο βουλευτή που κατέχει περιουσία αξίας δισεκατομμυρίων, εκατομμυρίων δολαρίων και διαθέτει πολλαπλά (ξένα) διαβατήρια». Αργότερα διέγραψε το βίντεο.

Οι περιορισμοί στο διαδίκτυο στη Ρωσία κλιμακώθηκαν από τις αρχές της άνοιξης. Οι διακοπές στο ίντερνετ, που αναστάτωσαν την καθημερινότητα σε μεγάλες πόλεις όπως η Μόσχα και η Αγία Πετρούπολη, συνέπεσαν με τον περιορισμό του Telegram και τα νέα μπλόκα στα VPN, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως στη Ρωσία για την παράκαμψη των περιορισμών πρόσβασης.

«Δεν αντέχω αυτό που μας κάνουν»

Οι περιορισμοί στο Telegram ήταν ιδιαίτερα επιζήμιοι για τους influencers, οι οποίοι είχαν ήδη χάσει εισοδήματα από το Instagram μετά από νόμο που τέθηκε σε ισχύ τον Σεπτέμβριο, απαγορεύοντας στους κατοίκους της Ρωσίας να διαφημίζονται σε ιστότοπους που η Ρωσία απέκλεισε ή έκρινε «ανεπιθύμητους».

Στις 26 Μαρτίου, η Liza Moka, blogger για θέματα γονέων στη Ρωσία, έστειλε ένα μήνυμα στους 900.000 ακολούθους της. «Δεν μπορώ να συνεχίσω έτσι», είπε. «Δεν αντέχω αυτό που μας κάνουν αυτοί οι τύραννοι, αποκομμένοι από την πραγματικότητα». Ανέφερε ότι ζει στην ύπαιθρο και ο μόνος τρόπος για να εργαστεί ή να εκπαιδευτούν τα παιδιά της είναι μέσω διαδικτύου.

«Όταν λέω στα παιδιά μου, που τα μεγάλωσα να είναι πατριώτες, "παιδιά, πρέπει να ανοίξω ένα ειδικό VPN για να παρακάμψω αυτά που σκέφτηκαν εκείνοι που έπρεπε να σας προσέχουν, ώστε να μπορείτε να πάτε στο σχολείο", είναι παράλογο», λέει στο βίντεο που συγκέντρωσε 2 εκατομμύρια προβολές.

Παρομοίως, ένας 19χρονος χρήστης, ο Artyom, εξέφρασε το σοκ του για την απαγόρευση χρήσης αγγλικών λέξεων στις διαφημίσεις και τον αποκλεισμό των δικτύων. «Πού είναι η ελευθερία;» αναρωτήθηκε σε βίντεο με 600.000 προβολές.

Ακόμα και εφημερίδες όπως η Nezavisimaya Gazeta επέκριναν τις διακοπές του ίντερνετ, συγκρίνοντάς τις με τις απαγορεύσεις του Στάλιν στην έρευνα για τη γενετική και τη ρομποτική, όπως γράφει το CNN.

Η πολιτική επιστήμονας Ekaterina Schulmann προτείνει ότι οι περιορισμοί στο διαδίκτυο πυροδότησαν περισσότερα σχόλια επειδή θεωρούνται κάπως «απολιτικό» θέμα, αλλά σημειώνει ότι η αλλαγή ξεκίνησε νωρίτερα, λόγω του πολέμου. «Έχουμε γίνει μάρτυρες της «γέννησης» μιας σταθερής πλειοψηφίας ανθρώπων που θα προτιμούσαν να δουν τον πόλεμο να σταματά», δήλωσε στο CNN.

Ο δημοσιογράφος Andrei Soldatov πρόσθεσε ότι «το αίσθημα της κόπωσης από τον πόλεμο είναι αισθητό ακόμα και μεταξύ των πατριωτών. Οι ελπίδες που είχαν για τον Τραμπ χάθηκαν».

Η απάντηση του Κρεμλίνου

Η απάντηση του Κρεμλίνου ήταν αξιοσημείωτη. Την Πέμπτη, ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ σχολίασε απευθείας το βίντεο της Bonya, λέγοντας ότι «θίγει πολλά θέματα και δουλεύουμε πάνω σε αυτά... τίποτα από αυτά δεν το αγνοούμε». Ωστόσο, την Παρασκευή, το Κρεμλίνο απέρριψε τον ισχυρισμό ότι ο Πούτιν μένει στο σκοτάδι για την έκταση των προβλημάτων.

Με το πρόσωπό της δακρυσμένο, η Bonya ευχαρίστησε τον Πεσκόφ σε νέο βίντεο, ενώ προσπάθησε να διαχωρίσει τη θέση της από την κάλυψη της υπόθεσής της από ενημερωτικά μέσα (όπως το BBC). «Δεν ξέρω τι θα μου συμβεί», συνέχισε, «θέλω μόνο να πω ότι άξιζε τον κόπο».

Πιέσεις και καταστολή

Οι bloggers στη Ρωσία βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση. Στα μέσα Μαρτίου, ο φιλο-Πουτινικός blogger Ilya Remeslo, αφού χαρακτήρισε τον πόλεμο «αδιέξοδο», φέρεται να μεταφέρθηκε σε ψυχιατρική κλινική. Η Bonya εξέφρασε επίσης ανησυχία για την περίπτωση της Valeria Chekalina (Lerchek), της οποίας ο πρώην σύζυγος καταδικάστηκε σε επταετή φυλάκιση, ενώ η ίδια βρίσκεται υπό κατ' οίκον περιορισμό ενώ έχει καρκίνο σε 4ο στάδιο.

Οι ειδικοί προβλέπουν νέο κύμα περιορισμών και καταστολών, καθώς τα ποσοστά αποδοχής του Πούτιν έχουν υποχωρήσει περισσότερο από επτά μονάδες φέτος.

Όπως καταλήγει η Schulmann: «Αν αρχίσεις να αντιπαθείς το status quo, τότε αρχίζεις να αντιπαθείς και τον πρόεδρο».