22 χρόνια και 15.000 χλμ αργότερα: Τι μας έμαθε το ταξίδι ζωής μιας φάλαινας από τη Βραζιλία στην Αυστραλία

Μια μεγάπτερη φάλαινα πραγματοποίησε ένα ταξίδι 15.000 χιλιομέτρων από τη Βραζιλία στην Αυστραλία, καταγράφοντας αυτό που οι ερευνητές πιστεύουν ότι είναι η μεγαλύτερη απόσταση που έχει ποτέ παρατηρηθεί μεταξύ εμφανίσεων του ίδιου ατόμου αυτού του είδους.

Πρόκειται δηλαδή για ρεκόρ, η ιστορία του οποίου ξεκινά το 2003, στην περιοχή Abrolhos Bank, κύριο «μαιευτήριο» μεγαπτέρων φαλαινών της Βραζιλίας, στα ανοικτά της βορειοανατολικής πολιτείας Μπαΐα.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 εντοπίστηκε ξανά στον κόλπο Hervey, ανοιχτά των ακτών του Κουίνσλαντ στην Αυστραλία, έχοντας διανύσει περίπου 15.100 χιλιόμετρα.

Εντοπισμός από βάση φωτογραφιών

Η Στέφανι Στακ, υποψήφια διδάκτορας στο Griffith University και συν-συγγραφέας νέας έρευνας που δημοσιεύτηκε στο Royal Society Open Science, δήλωσε στον Guardian ότι ήταν «εκπληκτικό να φωτογραφηθεί μια φάλαινα που έχει διανύσει τέτοια απόσταση – δεν έχει συμβεί ποτέ ξανά».

«Η συγκεκριμένη φάλαινα δεν είχε εμφανιστεί για 22 χρόνια, κάτι που από μόνο του είναι πραγματικά αξιοσημείωτο», εξήγησε η Στακ.

Η φάλαινα εντοπίστηκε μέσα από μια βάση φωτογραφιών στην πλατφόρμα Happywhale, όπου ερευνητές και πολίτες-επιστήμονες μπορούν να καταχωρούν παρατηρήσεις φαλαινών. Οι φωτογραφίες επιτρέπουν την αναγνώριση μεμονωμένων ζώων από τα πτερύγια της ουράς τους, δηλαδή την κάτω πλευρά της ουράς.

Το πτερύγιο ουράς κάθε φάλαινας είναι «μοναδικό για κάθε μεγάπτερη φάλαινα, όπως ακριβώς τα δακτυλικά αποτυπώματα είναι μοναδικά στους ανθρώπους», εξήγησε η Στακ. Τα πτερύγια αναγνωρίζονται από το σχήμα τους, τα μοτίβα μαύρης και λευκής χρωστικής και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως ουλές.

Ταξίδι ζωής

Η πλατφόρμα Happywhale, που συνιδρύθηκε από τον συν-συγγραφέα της μελέτης και βιολόγο φαλαινών του Southern Cross University, Ted Cheeseman, χρησιμοποιεί αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίζει αντιστοιχίες, παρόμοια με την αναγνώριση προσώπου στους ανθρώπους.

Μια άλλη φάλαινα φωτογραφήθηκε στο Hervey Bay το 2007 και ξαναεμφανίστηκε στην ίδια περιοχή το 2013. Έξι χρόνια αργότερα εντοπίστηκε ανοιχτά των ακτών του Sao Paulo στη Βραζιλία. Η απόσταση μεταξύ αυτών των δύο περιοχών αναπαραγωγής είναι περίπου 14.200 χιλιόμετρα.

Οι δύο φάλαινες αποτελούν «την πρώτη καταγεγραμμένη ανταλλαγή και προς τις δύο κατευθύνσεις» μεταξύ των πληθυσμών μεγαπτέρων φαλαινών της Βραζιλίας και της ανατολικής Αυστραλίας», έγραψαν οι ερευνητές. «Τα διαστήματα επανεμφάνισης έξι και 22 ετών υποδηλώνουν ότι πρόκειται για σπάνια, ίσως μοναδικά γεγονότα μιας ζωής, και όχι για τακτικές μεταναστευτικές μετακινήσεις.»

Η μελέτη βασίστηκε σε 19.283 φωτογραφίες πτερυγίων ουράς που συλλέχθηκαν μεταξύ 1984 και 2025 από την ανατολική Αυστραλία και τη Λατινική Αμερική — και οι δύο αυτές φάλαινες αντιστοιχούσαν μόλις στο «0,01% των ταυτοποιημένων φαλαινών».

Τι συνέβη στο μεσοδιάστημα;

«Ένα από τα μειονεκτήματα της έρευνας φωτογραφικής ταυτοποίησης είναι ότι έχουμε μόνο… δύο σημεία», λέει η Στακ. «Ξέρουμε από πού ξεκίνησε και πού κατέληξε, αλλά δεν γνωρίζουμε τίποτα για το τι συνέβη ενδιάμεσα.»

Τόνισε επίσης ότι τα ζώα μπορεί να ταξίδεψαν ακόμη περισσότερο από την ευθεία απόσταση μεταξύ των ακτών της Βραζιλίας και της Αυστραλίας — και ότι δεν είναι γνωστό ποιες διαδρομές ακολούθησαν για να φτάσουν στον προορισμό τους.

Η τυπική μεταναστευτική διαδρομή μιας αυστραλιανής μεγάπτερης φάλαινας είναι μεταξύ των περιοχών τροφοληψίας στα νερά της Ανταρκτικής και των περιοχών αναπαραγωγής κοντά στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο.

«Κάθε χρόνο κάνουν έναν πλήρη κύκλο από τις περιοχές τροφοληψίας στις περιοχές αναπαραγωγής και μετά επιστρέφουν ξανά», αναφέρει η Στακ. Πρόκειται για μια διαδρομή περίπου 10.000 χιλιομέτρων μετ’ επιστροφής.

Η ανακάλυψη των μεγάλων ταξιδιών αυτών των δύο φαλαινών στον ανοιχτό ωκεανό αποτελεί «μια καλή υπενθύμιση ότι η προστασία των θαλάσσιων πόρων μας πρέπει να γίνεται συνεργατικά μεταξύ κρατών, επειδή αυτά τα ζώα μεταναστεύουν διασχίζοντας σύνορα και χώρες», τονίζει η διδάκτωρ του Griffith University προσθέτοντας ότι «είναι πολύ πιθανό η κλιματική αλλαγή να επηρεάσει τα μεταναστευτικά πρότυπα στο μέλλον».