Πίκρα, άγχος, λύπη και οργή στα ποστ των Ιρανών μετά από 88 ημέρες μπλακ άουτ

Ύστερα από 88 ημέρες το Ιράν επέτρεψε ξανά στους πολίτες του την πρόσβαση στο Διαδίκτυο: Μηνύματα, εικόνες και ποιήματα κατέκλυσαν τα feeds των Ιρανών. Οι πρώτες αντιδράσεις, ωστόσο, δεν ήταν πανηγυρικές. Πολλές νέες αναρτήσεις ήταν γεμάτες δάκρυα, σκεπτικισμό, άγχος και οργή.

Η Έλι*, 42 ετών από την Τεχεράνη, κατάφερε να συνδεθεί για πρώτη φορά από τις 28 Φεβρουαρίου. «Άναψα τσιγάρο, έβαλα SoundCloud και ακούσαμε την αγαπημένη μας μουσική», είπε. «Ο Αλί [ο σύζυγός μου] κι εγώ συγκρατήσαμε τα δάκρυά μας, μετά κλάψαμε»

Η μερική αποκατάσταση του διαδικτύου έγινε πρώτο θέμα διεθνώς, με πολλούς υποστηρικτές του καθεστώτος να χειροκροτούν την κυβέρνηση. Η Μαριάμ*, φωτογράφος στην Τεχεράνη, δήλωσε πως ήταν «ανατριχιαστικό να βλέπει κανείς τους πανηγυρισμούς και τα χειροκροτήματα».

«Τι απόλυτο αστείο», είπε. «Ήταν πραγματικά παράλογο να βλέπω δυτικά μέσα ενημέρωσης να γιορτάζουν τη μερική αποκατάσταση σαν να είναι επίτευγμα για το οποίο πρέπει να επαινέσουν το καθεστώς. Το ίντερνετ είναι βασικό μας δικαίωμα.» Η ίδια ανέφερε ότι είχε πάνω από έξι εβδομάδες να κλείσει επαγγελματική δουλειά, αναγκάστηκε να δανειστεί χρήματα από τους γονείς της και ότι η περιορισμένη επανασύνδεση δεν της επιτρέπει να εργαστεί ουσιαστικά.

Πρόσβαση με το σταγονόμετρο

«Το Διαδίκτυο ακόμη δεν συνδέεται σωστά», είπε. «Το WhatsApp σχεδόν δεν λειτουργεί· το μόνο που άλλαξε είναι ότι τα VPN συνδέονται λίγο πιο εύκολα. Αυτό μόνο.»

Οι αρχές είχαν επιβάλει αρχικά μπλακάουτ στο Διαδίκτυο στις 8 Ιανουαρίου, στο πλαίσιο καταστολής των πανεθνικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Η σύνδεση αποκαταστάθηκε σταδιακά τον Φεβρουάριο, πριν επιβληθεί νέο μπλακάουτ μετά την έναρξη αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Ένας μικρός αριθμός πολιτών κατάφερε να συνδεθεί περιστασιακά μέσω ακριβών VPN και δορυφορικού ίντερνετ, όμως η συντριπτική πλειονότητα παρέμεινε σε ψηφιακή απομόνωση.

Για όσους δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά το εκτοξευμένο κόστος των VPN — που σπάνια λειτουργούσαν — η Τρίτη ήταν η πρώτη φορά που μπόρεσαν να κάνουν ανάρτηση στους λογαριασμούς τους στα social media.

«Γεια σας, συγκρατούμενοι. Νιώθω σαν να βγήκα προσωρινά από τη φυλακή», έγραψε στο Instagram φοιτητής από την Τεχεράνη.

Σε μια προσπάθεια να καλύψει τις ψηφιακές ανάγκες επιχειρήσεων σε επιλεγμένους τομείς, το εθνικό συμβούλιο ασφαλείας του Ιράν είχε εγκρίνει τον περασμένο μήνα το λεγόμενο «internet pro», αν και με περιορισμούς. Κάποιοι είδαν τη διεύρυνση της συνδεσιμότητας με συγκρατημένη αισιοδοξία, άλλοι όμως με καχυποψία.

Η Μίνα*, 23 ετών, διαδηλώτρια που συνελήφθη τον Ιανουάριο, δήλωσε ότι φοβάται περισσότερο την ενίσχυση της παρακολούθησης παρά μια πραγματική αποκατάσταση του διαδικτύου.

«Δεν έχουν κανέναν λόγο να ανοίξουν το ίντερνετ εκτός αν αυτό είναι τρόπος να σπρώξουν τον πληθυσμό προς το “internet pro” ή σε “τούνελ” όπου θα μπορούν να μας παρακολουθούν πιο εύκολα», είπε. «Το αποκαλούμε filternet. Αυτό δεν είναι σημάδι ελευθερίας.»

Αναρτήσεις θρηνούσαν ανθρώπους που εκτελέστηκαν ή περιμένουν εκτέλεση, βίντεο έδειχναν μητέρες να κλαίνε κρατώντας φωτογραφίες παιδιών που σκοτώθηκαν στις διαδηλώσεις, ενώ πολλές ήταν οι εικόνες από τις καταστροφές του πολέμου.

Πολλοί Ιρανοί περιέγραψαν πως διάβαζαν τα feeds τους με δάκρυα στα μάτια, αντικρίζοντας ένα αρχείο απωλειών που είχε συσσωρευτεί όλο αυτό το διάστημα.

«Οι λογαριασμοί μου είναι γεμάτοι με βίντεο από κηδείες, μητέρες που θρηνούν, πατέρες που ουρλιάζουν και παιδιά ξαπλωμένα πάνω στους τάφους των γονιών τους. Η καρδιά μου είναι πιο βαριά από πριν», είπε ο Αμίν*, καθηγητής στην Τεχεράνη.

«Εμείς είμαστε οι μεγαλύτεροι χαμένοι αυτού του πολέμου. Όχι οι ΗΠΑ, ούτε το Ισραήλ, ούτε η Ισλαμική Δημοκρατία. Εμείς χάσαμε τα προς το ζην, τη νεότητά μας και την εμπιστοσύνη μας στη διεθνή κοινότητα.»

Ακόμη και το χιούμορ επέστρεψε αποσπασματικά, συχνά με πικρή διάθεση.

«Ο Τραμπ πρέπει να κλείσει τα DMs του γιατί δεν έχει αντιμετωπίσει ακόμη την πραγματική οργή όσων πίστεψαν ότι θα βοηθούσε», είπε ο Μοεΐν*, επαγγελματίας IT από την Karaj. «Το καθεστώς ξεκάθαρα κέρδισε τον πόλεμο της προπαγάνδας, γιατί ακόμη και όσοι το μισούν είναι τώρα εξοργισμένοι με τον Τραμπ.»

Η επιστροφή φίλων και συγγενών στο διαδίκτυο προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα και στους Ιρανούς της διασποράς.

«Ένιωσα περίεργα συναισθήματα, και χαρά και λύπη μαζί», είπε η Μαχσίντ Ναζεμί, 38 ετών, ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα το Παρίσι.

«Λυπόμουν για τους φίλους μου που δεν είχαν εμφανιστεί online και έλεγχα συνεχώς τους λογαριασμούς τους για να δω αν συνδέθηκαν ή όχι. Δεν ξέρω αν συνελήφθησαν ή αν σκοτώθηκαν.»

Η ίδια ανέφερε ότι η αδελφή της, που εξαρτιόταν από το διαδίκτυο για τη δουλειά της, βυθίστηκε στην απόγνωση χάνοντας το εισόδημά της και σοκαρίστηκε από τις εικόνες των νεκρών των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου και του πολέμου.

Ο Αμίν είπε πως η επιστροφή του διαδικτύου υπενθύμισε όλα όσα χάθηκαν:

«Αυτό που πραγματικά επέστρεψε online είναι η δυστυχία μας, όχι η ελευθερία.»