Ανάλυση CNN: Για ποιους λόγους η Κίνα επιδιώκει ένα «λαμπρότερο» μέλλον με τη Βόρεια Κορέα

Η πρώτη επίσκεψη του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ στη Βόρεια Κορέα έπειτα από επτά χρόνια δεν ήταν απλώς γεμάτη με ρητορική που εξυμνούσε τους ιστορικούς δεσμούς ανάμεσα στην Κίνα και τον μακροχρόνιο - και μοναδικό - σύμμαχό της που συνδέεται μαζί της με συνθήκη αμοιβαίας άμυνας.

Αντιθέτως, η διήμερη κρατική επίσκεψη αποτέλεσε ευκαιρία για τον Σι να διατυπώσει το όραμά του για τη μελλοντική ευθυγράμμιση της Κίνας με τον πυρηνικά εξοπλισμένο γείτονά της, σε μια περίοδο παγκόσμιων ανακατατάξεων. «Μπροστά στις βαθιές αλλαγές που δεν έχουν παρατηρηθεί εδώ και έναν αιώνα», οι δύο πλευρές θα πρέπει «να ανοίξουν μια πιο λαμπρή προοπτική για τον σοσιαλιστικό σκοπό των δύο χωρών, καθώς και για την περιφερειακή ειρήνη και ανάπτυξη», δήλωσε ο Σι στον Βορειοκορεάτη ηγέτη Κιμ Γιονγκ Ουν κατά τις συνομιλίες τους τη Δευτέρα (8/6) στην Πιονγκγιάνγκ.

Για να επιτευχθεί αυτό, η Κίνα είναι έτοιμη να επεκτείνει τη συνεργασία της στους τομείς του εμπορίου, της γεωργίας, των κατασκευών, της επιστήμης και τεχνολογίας, καθώς και της υγειονομικής περίθαλψης - να ενισχύσει τον «στρατηγικό συντονισμό» και να διευρύνει τις στρατιωτικές, διπλωματικές και αστυνομικές ανταλλαγές, δήλωσε ο Σι.

Πρόκειται για ένα πιο συγκεκριμένο όραμα από εκείνο που είχε παρουσιάσει ο Σι την τελευταία φορά που οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν στον πολυτελή Ξενώνα Κουμσουσάν στην Πιονγκγιάνγκ το 2019, σύμφωνα με σύγκριση των επίσημων ανακοινώσεων του Πεκίνου από τις δύο συναντήσεις. Οι δηλώσεις του Σι αυτή τη φορά στερούνταν επίσης μιας σημαντικής διατύπωσης, λέει το CNN. Σε αντίθεση με πριν από επτά χρόνια, ο Κινέζος ηγέτης δεν αναφέρθηκε στην υποστήριξη του Πεκίνου για την «αποπυρηνικοποίηση της Κορεατικής Χερσονήσου», σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιευθεί μέχρι στιγμής.

Αυτό ενδέχεται να αποτελεί νίκη για τον Κιμ. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, η Βόρεια Κορέα συνέχισε να ενισχύει το πυρηνικό της πρόγραμμα, παραβιάζοντας τις κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών. Το 2023 τροποποίησε το Σύνταγμά της ώστε να κατοχυρώσει θεσμικά την πολιτική ανάπτυξης πυρηνικών όπλων. Αυτό μπορεί επίσης να αποτελεί ένδειξη του τρόπου με τον οποίο το Πεκίνο προσαρμόζει τη διπλωματία του σε έναν κόσμο που θεωρεί πολύ διαφορετικό από εκείνον πριν από επτά χρόνια - έναν κόσμο στον οποίο βρίσκεται σε στρατηγικό ανταγωνισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και στον οποίο η Πιονγκγιάνγκ έχει ενισχύσει τους δεσμούς της με τη Μόσχα.

Ένα διπλωματικό θέαμα

Η επίσκεψη του Κινέζου ηγέτη στην Πιονγκγιάνγκ πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η επιρροή της Κίνας στη διεθνή σκηνή αυξάνεται. Μια σειρά ηγετών από όλο τον κόσμο έχει επισκεφθεί τον Σι στο Πεκίνο φέτος, συμπεριλαμβανομένης μιας αξιοσημείωτης εβδομάδας κατά την οποία φιλοξένησε σε κρατικές επισκέψεις τόσο τον πρόεδρο των ΗΠΑ όσο και τον πρόεδρο της Ρωσίας - ένα πρόγραμμα που ελάχιστοι άλλοι παγκόσμιοι ηγέτες θα μπορούσαν να υλοποιήσουν.

Οι πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις της κυβέρνησης Τραμπ στη Βενεζουέλα και ο οικονομικά επιζήμιος πόλεμός της κατά του Ιράν, εν τω μεταξύ, ενισχύουν την αυτοπεποίθηση του Πεκίνου στην προώθηση του δικού του μηνύματος: ότι η Κίνα είναι η υπεύθυνη παγκόσμια δύναμη με το σωστό όραμα για τον τρόπο διακυβέρνησης του κόσμου. Η επίσκεψη στη Βόρεια Κορέα δίνει στον Σι άλλη μία ευκαιρία να παρουσιάσει τον εαυτό του ως ευέλικτο διαμεσολαβητή ισχύος, ικανό να συνεργάζεται με ένα ευρύ φάσμα ηγετών, από τον επικεφαλής της ισχυρότερης δημοκρατίας του κόσμου έως έναν αυταρχικό ηγέτη που διοικεί ένα καθεστώς εξοπλισμών το οποίο αψηφά τις διεθνείς κυρώσεις.

Η έκκληση της Κίνας για ενίσχυση των ανταλλαγών με τη Βόρεια Κορέα στους τομείς της διπλωματίας, της επιβολής του νόμου και του στρατού αποτελεί πιθανότατα ένδειξη ότι επιθυμεί η Πιονγκγιάνγκ να συμμετάσχει πιο ενεργά στο οικονομικό και αμυντικό μπλοκ που το Πεκίνο επιδιώκει να οικοδομήσει και να ηγηθεί, σύμφωνα με τον Λιμ Εουλ-τσουλ, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κιούνγκναμ της Νότιας Κορέας. Παράλληλα, αυτό επιτρέπει στο Πεκίνο να δείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες και στους συμμάχους τους ότι εξακολουθεί να διαθέτει επιρροή στην Πιονγκγιάνγκ.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα εκφράσει ενδιαφέρον για την επανέναρξη της διπλωματίας με τον Κιμ, αφού η προσπάθειά του κατά την πρώτη του θητεία να διαλύσει το πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας απέτυχε τελικά παρά τη μεγάλη δημοσιότητα που τη συνόδευσε. Η Κορεατική Χερσόνησος ήταν ανάμεσα στα θέματα που συζητήθηκαν μεταξύ του Σι και του Τραμπ κατά την τριήμερη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο στα μέσα Μαΐου. Η Κίνα είναι απίθανο να θεωρεί ότι αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για να πιέσει τον Κιμ να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα.

«Αυτή τη στιγμή, ο Κιμ βλέπει περισσότερους κινδύνους στη διπλωματία με τον Τραμπ παρά στην υιοθέτηση μιας λογικής Ψυχρού Πολέμου 2.0, ενώ ο Σι βλέπει περισσότερους κινδύνους στο να πιέσει τη Βόρεια Κορέα παρά στο να τη διευκολύνει», δήλωσε ο Λέιφ-Έρικ Ίσλι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Έουα της Σεούλ. Ωστόσο, η εικόνα στενών σχέσεων με την Πιονγκγιάνγκ εξακολουθεί να δίνει στον Σι περισσότερα διαπραγματευτικά χαρτιά στις σχέσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ισορροπία ισχύος

Το ταξίδι του Σι είναι το πρώτο του στο εξωτερικό για φέτος - ένα γεγονός που δεν διέφυγε της προσοχής του Κιμ, ο οποίος χαρακτήρισε την κίνηση αυτή ως «την ύψιστη απόδειξη της σημασίας που αποδίδει η Κίνα στη φιλία Βόρειας Κορέας-Κίνας», σύμφωνα με το βορειοκορεατικό κρατικό μέσο ενημέρωσης Rodong Sinmun. Η Κίνα υπήρξε επί μακρόν ο βασικός οικονομικός σωσίβιος μηχανισμός της Βόρειας Κορέας και ο σημαντικότερος διπλωματικός της εταίρος. Οι δύο χώρες περιγράφουν τη συμμαχία τους ως μια σχέση «σφυρηλατημένη με αίμα» από τη συμμετοχή τους στον Πόλεμο της Κορέας.

Ο Κιμ δήλωσε ότι η Βόρεια Κορέα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τη διμερή φιλία ως «το σημαντικότερο στρατηγικό έργο ύψιστης προτεραιότητας» και ότι δεν θα φεισθεί προσπαθειών για να την ενισχύσει και να την εξελίξει σε μια ακλόνητη και σταθερή στρατηγική σχέση. Πίσω όμως από τη μεγαλοπρεπή ρητορική, η επίσκεψη του Σι αφορά επίσης τη διασφάλιση ότι αυτή η σχέση - και η επιρροή που η Κίνα επιδιώκει διαχρονικά να ασκεί στον απρόβλεπτο γείτονά της - θα παραμείνει άθικτη.

Οι σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών έχουν ψυχρανθεί τα τελευταία χρόνια, ενώ η Πιονγκγιάνγκ έχει έρθει πιο κοντά στη Μόσχα. Ο Κιμ και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψαν το 2024 συνθήκη αμοιβαίας άμυνας, ενώ η Βόρεια Κορέα έχει παράσχει χιλιάδες στρατιώτες και πολεμικό υλικό για να υποστηρίξει τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία - μια εξέλιξη που έχει ανησυχήσει τη Δύση, η οποία παρακολουθεί με επιφυλακτικότητα τη στενότερη σύγκλιση μεταξύ Πιονγκγιάνγκ, Μόσχας και Πεκίνου.

Η εικόνα της εξαιρετικά τελετουργικής επίσκεψης του Σι στην Πιονγκγιάνγκ αυτή την εβδομάδα έρχεται σε αντίθεση με εκείνη του Πούτιν το 2024, όταν ο Ρώσος ηγέτης και ο Κιμ εναλλάσσονταν στο τιμόνι μιας ρωσικής λιμουζίνας και οι φωτογραφίες τους με χαμόγελα πρόβαλλαν οικειότητα και εμπιστοσύνη. Παρ' όλα αυτά, η επίσκεψη του Σι τώρα και οι αναφορές του στην εμβάθυνση των σχέσεων στους τομείς του εμπορίου, της επιστήμης και της τεχνολογίας αποτελούν ένδειξη ότι το Πεκίνο επιθυμεί να επαναβεβαιώσει τη θέση του ως ο πρωταρχικός εταίρος της Πιονγκγιάνγκ.

Το επιμύθιο

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό αντανακλά επίσης τους ευρύτερους υπολογισμούς του Σι σχετικά με την ισορροπία ισχύος στην περιοχή, όπου οι σύμμαχοι των ΗΠΑ ενισχύουν την αμυντική τους διάταξη απέναντι στην αυξανόμενη στρατιωτική ισχύ της Κίνας. Η αναφορά του Σι στην ενίσχυση των στρατιωτικών ανταλλαγών με τη Βόρεια Κορέα μπορεί να σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση από την προηγούμενη υποστήριξη της Κίνας στην αποπυρηνικοποίηση της Κορεατικής Χερσονήσου, σύμφωνα με τον Λιμ. «Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει μια ευθυγράμμιση ασφάλειας μεταξύ Κίνας και Βόρειας Κορέας με στόχο την αντιστάθμιση της Νότιας Κορέας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας, ενώ παράλληλα αποδέχεται σιωπηρά το καθεστώς της Βόρειας Κορέας ως κράτους με πυρηνικά όπλα», δήλωσε.

Όταν ρωτήθηκε κατά τη διάρκεια ενημερώσεων Τύπου αυτή την εβδομάδα εάν η Κίνα εξακολουθεί να υποστηρίζει την αποπυρηνικοποίηση της Κορεατικής Χερσονήσου, ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιάν, δήλωσε ότι η Κίνα διατηρεί «συνέχεια και συνέπεια» στη θέση της για το ζήτημα της Κορεατικής Χερσονήσου. Ο Κιμ φάνηκε να δοκιμάζει τα όρια αυτής της πιθανής ανοχής πριν από την άφιξη του Σι, επιθεωρώντας το Σαββατοκύριακο μια μονάδα κατασκευής πυραύλων και, λίγες ημέρες νωρίτερα, ένα νέο εργοστάσιο παραγωγής πυρηνικού υλικού κατάλληλου για την κατασκευή όπλων.

Παρότι οι επίσημες ανακοινώσεις των δύο πλευρών έως το απόγευμα της Τρίτης (9/6) δεν περιείχαν αναφορές στα πυρηνικά όπλα, οι συναντήσεις ενδέχεται επίσης να αποτελούν ευκαιρία ώστε κάθε πλευρά να κατανοήσει τη στρατηγική και τη στάση της άλλης, και να εκφράσει τη δική της. «Το Πεκίνο αναμένει από την Πιονγκγιάνγκ να σεβαστεί τα συμφέροντά του και να αποφύγει πολιτικές που αποσταθεροποιούν την κατάσταση», δήλωσε ο Ίσλεϊ από τη Σεούλ. «Η επίσκεψη του Σι αποτελεί μια στρατηγική αγκαλιά προς τον Κιμ, αλλά όχι μια λευκή επιταγή για τη Βόρεια Κορέα».