«Ένας τόπος για όλους μας»: Το νέο κόμμα από Εβραίους και Παλαιστίνιους που ταράσσει τα «νερά» του Ισραήλ

Στις 4 Απριλίου, εκατοντάδες Ισραηλινοί βγήκαν στους δρόμους του Τελ Αβίβ για να διαμαρτυρηθούν κατά του πολέμου με το Ιράν. Η εικόνα που έμεινε από εκείνη την ημέρα ήταν αυτή του Εβραίου Ισραηλινού ακτιβιστή Άλον-Λι Γκριν. «Θα συνεχίσουμε να αντιστεκόμαστε σε αυτόν τον πόλεμο. Είναι ένας μάταιος πόλεμος!», φώναζε μπροστά σε μια κάμερα, ενώ αστυνομικοί τον απομάκρυναν βίαια.

Ο Γκριν είναι γνωστός για τη δράση του στην οργάνωση Standing Together, την οποία συνδιευθύνει μαζί με τις Παλαιστίνιες Ρούλα Νταούντ και Σάλι Άμπεντ. Πρόκειται για ένα κίνημα βάσης νέων Εβραίων και Παλαιστινίων πολιτών του Ισραήλ, που ξεκίνησε να οργανώνεται το 2015 και στηρίζεται στις αρχές της εναντίωσης στην κατοχή, του αντιρατσισμού και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Σύμφωνα με τους New York Times, οι φωνές που δεν ζητούν μόνο τον τερματισμό του πολέμου αλλά και ειρήνη, συμφιλίωση και αναγνώριση της ανθρώπινης υπόστασης των Παλαιστινίων - τόσο όσων ζουν στο Ισραήλ όσο και στα κατεχόμενα εδάφη - όπως κάνουν ο Γκριν, η Άμπεντ και η Νταούντ, παραμένουν περιθωριακές μεταξύ των Εβραίων της ισραηλινής κοινωνίας. Η πλειονότητα των Εβραίων Ισραηλινών υποστηρίζει τους πολέμους στο Ιράν και τον Λίβανο, ενώ η μεγάλη πλειοψηφία των Ισραηλινών ενηλίκων - ιδίως των Εβραίων και σε μικρότερο βαθμό των Παλαιστινίων - δεν πιστεύει πλέον ότι η λύση των δύο κρατών είναι εφικτή.

Μέσα σε αυτό το πολιτικό κενό εμφανίζεται, ενόψει των κρίσιμων εκλογών που αναμένονται το φθινόπωρο στο Ισραήλ, ένα νέο κοινό εβραϊκοπαλαιστινιακό πολιτικό κόμμα. Ονομάζεται «A Place for Us All» («Ένας Τόπος Για Όλους Μας») και επικεφαλής του είναι, μεταξύ άλλων, οι τρεις ηγέτες της Standing Together. Είναι μάλλον απίθανο να συγκεντρώσει αρκετές ψήφους ώστε να συμμετάσχει στις εκλογές. Ωστόσο, ακριβώς γι' αυτό αποτελεί μια σημαντική και τολμηρή νέα φωνή στην πολιτική σκηνή.

Τα αραβοεβραϊκά κόμματα στο Ισραήλ

Τα κοινά αραβοεβραϊκά κόμματα δυσκολεύονται διαχρονικά να αποκτήσουν ουσιαστική παρουσία στην ισραηλινή πολιτική. Έχουν υπάρξει αραβικά κόμματα με Εβραίους υποψηφίους και εβραϊκά κόμματα με λίγους Άραβες υποψηφίους, αλλά πρόκειται για εξαιρέσεις. Για σχεδόν 50 χρόνια, το μοναδικό λειτουργικό αραβοεβραϊκό κόμμα στη χώρα ήταν το Hadash, που ιδρύθηκε το 1977 και υποστηρίζει τον τερματισμό της ισραηλινής κατοχής και τη λύση των δύο κρατών. Ωστόσο, τα περισσότερα μέλη και οι ψηφοφόροι του είναι Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ και όχι Εβραίοι Ισραηλινοί.

Ένα άλλο κόμμα, το Da’am, ιδρύθηκε το 1995 ως αραβοεβραϊκό κόμμα με επίκεντρο τα εργασιακά δικαιώματα και τη δημιουργία κοινωνικού κράτους, αλλά δεν κατάφερε ποτέ να συγκεντρώσει αρκετές ψήφους ώστε να αποκτήσει έδρα στην Κνεσέτ.

Το A Place for Us All γεννήθηκε μέσα από τη συνεργασία Εβραίων και Παλαιστινίων ακτιβιστών, οι οποίοι επικεντρώνονται στις καθημερινές πραγματικότητες που βιώνουν οι άνθρωποι και όχι σε μεγαλόπνοα πολιτικά σχέδια. Πρόκειται για νέους Παλαιστίνιους και Εβραίους Ισραηλινούς που είναι φίλοι, μοιράζονται τις εμπειρίες τους και γίνονται μάρτυρες του πόνου, των δυσκολιών και των ελπίδων ο ένας του άλλου.

Η ίδια η ύπαρξη του κόμματος αμφισβητεί τη διαδεδομένη αντίληψη ότι είναι φυσιολογικό ή λογικό οι Παλαιστίνιοι να ψηφίζουν μόνο παλαιστινιακά κόμματα και οι Εβραίοι μόνο εβραϊκά, ανεξάρτητα από τα πραγματικά πολιτικά διακυβεύματα. «Ποτέ δεν ένιωσα ότι εκπροσωπούμαι πραγματικά από τα υπάρχοντα κόμματα», δήλωσε ο Γιονάταν Ζάιγκεν, ακτιβιστής υπέρ της ειρήνης και μέλος του νέου κόμματος, του οποίου η μητέρα, Βίβιαν Σίλβερ, σκοτώθηκε από τη Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. «Στόχος μας δεν είναι μόνο να επηρεάσουμε την πραγματικότητα μέσα από το υπάρχον πολιτικό σύστημα, αλλά να την αλλάξουμε συνολικά», πρόσθεσε.

Η δράση της Standing Together

Τα στελέχη της Standing Together έγιναν ιδιαίτερα γνωστά μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου. Η σταθερή τους εναντίωση στον πόλεμο στη Γάζα ήδη από την πρώτη στιγμή, καθώς και οι δυναμικές διαμαρτυρίες τους - όπως όταν διέκοψαν ζωντανή μετάδοση του τηλεοπτικού Big Brother φορώντας μπλουζάκια με το σύνθημα «Βγείτε από τη Γάζα» - τους έφεραν στο επίκεντρο της δημοσιότητας. Παράλληλα, οργάνωσαν δράσεις προστασίας φορτηγών ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα, τα οποία δέχονταν επιθέσεις και σαμποτάζ από δεξιούς Ισραηλινούς διαδηλωτές, σε μια περίοδο κατά την οποία η οργάνωση στην οποία εργάζεται ο αρθρογράφος χαρακτήριζε την κατάσταση στη Γάζα ως εκστρατεία λιμοκτονίας.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, η οργάνωση συγκέντρωσε χρήματα για την αγορά κινητών καταφυγίων για παλαιστινιακές κοινότητες Βεδουίνων στο νότιο Ισραήλ, οι οποίες στερούνται καταφυγίων εξαιτίας της κρατικής αδιαφορίας. Την ίδια ώρα, συμμετέχει σε κινητοποιήσεις κατά της αυξανόμενης δράσης του οργανωμένου εγκλήματος στις κοινότητες των Παλαιστινίων πολιτών του Ισραήλ. Στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, μέλη της οργάνωσης συνοδεύουν Παλαιστινίους επιχειρώντας να αποτρέψουν επιθέσεις εποίκων ή στρατιωτικών, ενώ παράλληλα καταγράφουν περιστατικά βίας.

Η Standing Together επιδιώκει επίσης να ενισχύσει την πολιτική συμμετοχή των Παλαιστινίων πολιτών του Ισραήλ. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του 2025 του δημοσκόπου Γιούσεφ Μακλάντεχ, περίπου το 75% των Παλαιστινίων πολιτών ηλικίας 18 έως 25 ετών, καθώς και περίπου το 60% των Παλαιστινίων γυναικών, δήλωναν ότι δεν σκόπευαν να ψηφίσουν. Η Σάλι Άμπεντ, στέλεχος της Standing Together και δημοτική σύμβουλος στη Χάιφα, υποστηρίζει ότι ένας από τους βασικούς στόχους του νέου κόμματος είναι να προσεγγίσει αυτούς τους πολίτες. «Θέλουν να βλέπουν τον εαυτό τους να εκπροσωπείται στην πολιτική», δήλωσε.

Ο κ. Γκριν υποστηρίζει ότι το Ισραήλ χρειάζεται ένα νέο πολιτικό κόμμα που να χαράσσει μια καθαρή πορεία απέναντι στις πολιτικές της δεξιάς, τις οποίες περιγράφει ως «καταστροφή, εθνοκάθαρση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη και ακόμη και εδαφική επέκταση στη Συρία και τον Λίβανο». Επέκρινε επίσης τα κεντρώα και αριστερά κόμματα ότι συνεχίζουν να «διαχειρίζονται τη σύγκρουση» και να αποφεύγουν το παλαιστινιακό ζήτημα. «Βρισκόμαστε σε μια ιστορική καμπή: οι Εβραίοι και Παλαιστίνιοι πολίτες πρέπει να λάβουν μια ξεκάθαρη πρόταση που να προωθεί τη ζωή, την ισότητα και την ειρήνη μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων», είπε.

Η «παντοδυναμία» του Νετανιάχου

Για πολλούς στο Ισραήλ, οι επερχόμενες εκλογές που αναμένονται στις αρχές του φθινοπώρου μοιάζουν για ακόμη μία φορά με δημοψήφισμα για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Θα καταφέρει η χώρα να απομακρύνει τον μακροβιότερο και δυναστικό πρωθυπουργό της, ο οποίος βρισκόταν στην εξουσία κατά τη διάρκεια της πιο φονικής επίθεσης στην ιστορία της στις 7 Οκτωβρίου και έκτοτε έχει οδηγήσει τη χώρα σε συνεχή πολεμική κατάσταση χωρίς να έχει επιτύχει ούτε νίκη ούτε ασφάλεια;

Παρά τη δυσαρέσκεια και τη δυσπιστία πολλών Ισραηλινών απέναντί του - ακόμη και την έντονη απέχθεια ορισμένων - οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι εξακολουθούν να μην βλέπουν έναν πιο κατάλληλο ηγέτη για να τον αντικαταστήσει. Η πολιτική του επιβίωση, είτε μέσω σχηματισμού νέας κυβερνητικής συμμαχίας είτε μέσω παρεμπόδισης της αντιπολίτευσης, θεωρείται απολύτως πιθανή.

Οι λόγοι πίσω από την αδυναμία της αντιπολίτευσης να εκτοπίσει τον αντιδημοφιλή πρωθυπουργό είναι αλληλένδετοι. Από τη μία πλευρά, τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν προσφέρουν ουσιαστικά διαφορετική προσέγγιση στα βασικά ζητήματα που αφορούν τους Παλαιστινίους και το Ιράν. Από την άλλη, σχεδόν όλα τα εβραϊκά πολιτικά κόμματα αρνούνται - τουλάχιστον δημόσια - να σχηματίσουν κυβερνητικό συνασπισμό με αραβικά παλαιστινιακά κόμματα. Αυτό αντικατοπτρίζει τον συνεχή αποκλεισμό της παλαιστινιακής μειονότητας από την πολιτική και κοινωνική ζωή του Ισραήλ.

Οι δημοσκοπήσεις στο Ισραήλ αποτυπώνουν καθαρά αυτή τη διάσταση. Οι ψηφοφόροι συνήθως χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

• όσους στηρίζουν τα κόμματα της κυβέρνησης,
• όσους στηρίζουν την αντιπολίτευση
• και τους «Άραβες».

Ωστόσο, οι Άραβες - που αποτελούν περίπου το 20% του πληθυσμού - είναι εξίσου πολιτικά διαφοροποιημένοι και κατακερματισμένοι όσο και οι Εβραίοι πολίτες. Έτσι, ένα βασικό ρήγμα στην ισραηλινή πολιτική ακολουθεί εθνοτικές και εθνικές γραμμές, αντί για καθαρά πολιτικές ή ιδεολογικές.

Η επόμενη ημέρα για το Ισραήλ

Οι εκλογές αυτές δεν αποτελούν μόνο δημοψήφισμα για τον Νετανιάχου. Είναι και ένα ερώτημα για το αν το Ισραήλ θα συνεχίσει να επιλέγει το εβραϊκό έναντι του δημοκρατικού χαρακτήρα του κράτους. Για πολλούς Εβραίους Ισραηλινούς, το «βάρος» της ψήφου θα πέσει στη σύγκρουση της κυβέρνησης Νετανιάχου με τους φιλελεύθερους θεσμούς, τα μέσα ενημέρωσης και τη δικαιοσύνη, καθώς και η αυξανόμενη διεθνής απομόνωση της χώρας.

Για τους Παλαιστινίους πολίτες, η κατάσταση είναι υπαρξιακή. Αντιμετωπίζουν αύξηση των ανθρωποκτονιών, κυρίως λόγω του οργανωμένου εγκλήματος στις αραβικές πόλεις του Ισραήλ, καθώς και συστηματικό αποκλεισμό, λογοκρισία και διώξεις, ενώ παρακολουθούν τους ομοεθνείς τους στη Δυτική Όχθη, την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Γάζα να προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε συνθήκες γενοκτονίας.

Το A Place for Us All αναγνωρίζει ότι η άμεση πολιτική του επιρροή στις εκλογές είναι περιορισμένη. Τα μέλη του δεν επιδιώκουν να ανταγωνιστούν για το ίδιο μικρό κομμάτι των αριστερών και αντι-Νετανιάχου ψήφων. Αντίθετα, επιχειρούν να αναδιαμορφώσουν τον δημόσιο διάλογο.

Η βασική ιδέα ότι Παλαιστίνιοι και Εβραίοι που ζουν μαζί μπορούν και πρέπει να συνεργάζονται, αποτελεί μια ισχυρή και αναγκαία απάντηση στο μίσος, τον ρατσισμό και τη βία που κυριαρχούν στην καθημερινή πραγματικότητα του Ισραήλ. «Βλέπω την αποστολή μας ως μια προσπάθεια να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει να είσαι πατριώτης», είπε η Σάλι Άμπεντ. «Θέλω να βρω πώς να συμφιλιώσω την αγάπη μου για αυτόν τον τόπο με την αγάπη μου για τους ανθρώπους του».