«Κάτω τα χέρια από τον Φέντοροφ»: Μεγάλες διαδηλώσεις στην Ουκρανία μετά την απόφαση Ζελένσκι να απολύσει τον υπουργό Άμυνας

Η ξαφνική απόφαση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αντικαταστήσει τον δημοφιλή υπουργό Άμυνας, Μιχάιλο Φέντοροφ, προκάλεσε ξέσπασμα οργής στην κοινωνία των πολιτών και έντονες διαμαρτυρίες από βουλευτές.

Όπως μεταδίδει το ΒΒC, πλήθος κόσμου, κυρίως νέοι, συγκεντρώθηκε το πρωί της Πέμπτης στο Κίεβο και σε άλλες ουκρανικές πόλεις, κρατώντας πανό που έγραφαν «Κάτω τα χέρια από τον Φέντοροφ» και «Σταματήστε να υπονομεύετε τη νίκη!», ενώ φώναζαν ρυθμικά «Ντροπή!».

Μέχρι το βράδυ, ο Ζελένσκι πρότεινε τον υποστράτηγο Γιεβχένι Χμάρα, υπηρεσιακό επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU), ως υπηρεσιακό υπουργό Άμυνας.

«Ο Χμάρα έχει αποκτήσει εκτεταμένη και, από πολλές απόψεις, πρωτοφανή εμπειρία σε τεχνολογικές πολεμικές επιχειρήσεις», δήλωσε ο Ζελένσκι.

Οι αρχικές φήμες ότι το τέλος της θητείας του Φέντοροφ σχετιζόταν με εντάσεις ανάμεσα στον ίδιο και τον Αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι, σχεδόν επιβεβαιώθηκαν από τον ίδιο τον Φέντοροφ και τον Ζελένσκι.

Την Πέμπτη, ο Φέντοροφ αποκάλυψε ότι είχε προτείνει στον Ζελένσκι την αντικατάσταση του Σίρσκι και του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, Αντρίι Χνάτοφ.

Ο Ζελένσκι, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου με τον Πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ, παραδέχθηκε ότι η σύγκρουση μεταξύ του Γενικού Επιτελείου και του Υπουργείου Άμυνας ήταν «συστημική» και εκδηλωνόταν «σε διάφορα επίπεδα», καθώς και ότι οι Σίρσκι και Φέντοροφ μπορούσαν να συνεργαστούν μόνο με τη δική του διαμεσολάβηση.

«Όταν ο πρόεδρος είπε ότι δεν σχεδίαζε να αντικαταστήσει τον Σίρσκι, εγώ... είπα ότι θα μάθαινα να δουλεύω μαζί του», δήλωσε ο Φέντοροφ στη δική του συνέντευξη Τύπου. Ωστόσο, «όλες οι πρωτοβουλίες που προτείναμε μπλοκάρονταν», πρόσθεσε.

«Αντί να βρει έναν τρόπο να νικήσει τη Ρωσία ασύμμετρα -κάτι που είναι δουλειά του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων– εκείνος βρήκε έναν τρόπο να διχάσει τη χώρα μας», είπε ο Φέντοροφ για τον Σίρσκι.

Σε ένα λακωνικό μήνυμά του, ο Σίρσκι έγραψε στο Telegram ότι είναι «περήφανος» για την αμυντική επιχείρηση που οργανώθηκε γύρω από το Κίεβο το 2022, όταν τα ρωσικά στρατεύματα πλησίαζαν, και δήλωσε ότι θα συνεχίσει να «εστιάζει στον πόλεμο και σε μια αποτελεσματική στρατηγική», προτού ευχηθεί στον Φέντοροφ «κάθε επιτυχία στη συνέχεια».

Ο 35χρονος Φέντοροφ διορίστηκε μόλις τον Ιανουάριο, αλλά του πιστώνεται η αναζωογόνηση του υπουργείου, η ηγεσία μιας εκστρατείας κατά της διαφθοράς και η χρήση δεδομένων για την ανάλυση και τη βελτίωση της απόδοσης στο μέτωπο.

Οι βουλευτές αναμενόταν να ψηφίσουν την Πέμπτη για τον προτεινόμενο αντικαταστάτη στο Υπουργείο Άμυνας, Ιχόρ Κλιμένκο, ο οποίος σήμερα ηγείται του Υπουργείου Εσωτερικών -ωστόσο ο Ζελένσκι δήλωσε ότι το όνομά του ήταν μόνο ένα από αυτά που εξετάζονταν και ότι δεν είχε υποβληθεί ακόμη επίσημη πρόταση.

Στο πλαίσιο του ανασχηματισμού του Ζελένσκι, το κοινοβούλιο ενέκρινε τον διορισμό του επικεφαλής της κρατικής εταιρείας πετρελαίου και φυσικού αερίου, Σέρχι Κορέτσκι, στη θέση του πρωθυπουργού, μετά την παραίτηση της Γιούλια Σβιριντένκο νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.

Ο Φέντοροφ αποκάλυψε επίσης ότι ο Ζελένσκι του πρότεινε να παραμείνει στην ομάδα του ως σύμβουλος, αλλά εκείνος αρνήθηκε.

Εξήγησε ότι δεν επιδίωκε να έρθει σε αντιπαράθεση με τον πρόεδρο, δηλώνοντας «βέβαιος» ότι ο Ζελένσκι «ακούει τον ουκρανικό λαό, ξέρει τι πρέπει να κάνει και η κατάσταση θα επιλυθεί κατά 100%».

«Δεν πιστεύω ότι έχει επιλέξει ακόμη πλευρά στο ζήτημα του Σίρσκι. Μίλησα μαζί του σήμερα και του είπα ότι ενεργώ σύμφωνα με τη συνείδησή μου», ανέφερε.

«Αυτό είναι το χειρότερο λάθος που έχει κάνει ο Ζελένσκι κατά τη διάρκεια ολόκληρης της προεδρίας του», δήλωσε στο BBC ο Ολεξάντρ, ένας Ουκρανός στρατιώτης.

Ο ίδιος δήλωσε ότι κατατάχθηκε στον στρατό νωρίτερα φέτος επειδή εμπιστευόταν την ομάδα και το όραμα του Φέντοροφ:

«Δεν γνωρίζω κανέναν που να υποστηρίζει την απόφαση αντικατάστασής του. Ούτε μέσα στον στρατό, ούτε στην κοινωνία».

«Έχω πολλούς φίλους στον στρατό. Πολλοί από αυτούς έχασαν τη ζωή τους. Δεν θέλω να συνεχιστεί αυτό», δήλωσε στο BBC η 31χρονη Μαρία Λαβρινέτς, κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας στην πλατεία Ιβάν Φράνκο στο κέντρο του Κιέβου. «Βλέπουμε τα αποτελέσματα [του Φέντοροφ]. Βλέπουμε το κίνητρο των στρατιωτών, πρέπει να σταθούμε στο πλευρό τους».

«Ο κόσμος ήθελε να βγει στους δρόμους, και αυτό είναι το σωστό. Καταλαβαίνω, ακούω και μάλιστα αντιδρώ σε όσα λέει η κοινωνία», δήλωσε ο Ζελένσκι όταν του ζητήθηκε να σχολιάσει τις διαδηλώσεις.

Όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, ο Φέντοροφ ξεκίνησε την αναδιάρθρωση του Υπουργείου Άμυνας, το οποίο πολλοί στην Ουκρανία θεωρούν υπερβολικά βαλτωμένο στη γραφειοκρατία και σε νοοτροπίες της σοβιετικής εποχής.

Πρώην υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού, δραστηριοποιήθηκε από τις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας το 2022 για τη δημιουργία μιας εθελοντικής «IT Στρατιάς της Ουκρανίας» με σκοπό την εξαπόλυση κυβερνοεπιθέσεων κατά των Ρώσων.

Αργότερα, ηγήθηκε μιας επιτυχημένης εκστρατείας συγκέντρωσης πόρων με τίτλο «Στρατός των Drones» και εισήγαγε στοιχεία «παιχνιδοποίησης» (gamification) στον πόλεμο, σχεδιάζοντας ένα σύστημα που επιβράβευε τις ουκρανικές στρατιωτικές μονάδες με πόντους για κάθε πλήγμα κατά ρωσικών στόχων.

Η έμφαση που έδινε ο Φέντοροφ στα drones, στον πόλεμο υψηλής τεχνολογίας και στις προμήθειες συνεχίστηκε και μετά την ανάληψη των καθηκόντων του στο Υπουργείο Άμυνας.

Στις πρώτες ημέρες της θητείας του, ζήτησε επίσης από τον ιδρυτή της SpaceX, Έλον Μασκ, να εμποδίσει τη Ρωσία να χρησιμοποιεί τους δορυφόρους Starlink για επιθέσεις με drones -μια κίνηση που προκάλεσε σημαντική αναστάτωση στις επιχειρήσεις και την προέλαση των Ρώσων στην πρώτη γραμμή.

Το υπουργείο του διαδραμάτισε επίσης σημαντικό ρόλο στις πρόσφατες επιθέσεις της Ουκρανίας στην κατεχόμενη από τη Ρωσία χερσόνησο της Κριμαίας, την οποία ο Φέντοροφ είχε υποσχεθεί τον περασμένο μήνα να «αποκόψει» εντελώς από τη Ρωσία, με τη χρήση πληγμάτων από drones μέσου βεληνεκούς.

Σε ανάρτησή του στο Facebook λίγο μετά την αποπομπή του, ο Φέντοροφ παρέθεσε τα επιτεύγματά του και δήλωσε ότι θα συνεχίσει «να μάχεται για την ήττα του εχθρού μέσω της ασυμμετρίας, της ταχύτητας της καινοτομίας και της οργανωτικής ισχύος».

Ο εξέχων blogger Σέρχι Στερνένκο, τον οποίο ο Φέντοροφ είχε προσλάβει ως σύμβουλο, εξήρε τον πρώην προϊστάμενό του ως «τον καλύτερο υπουργό άμυνας σε ολόκληρη την ιστορία μας» και εξέφρασε τη θλίψη του για τα «γραφειοκρατικά εμπόδια και τις τεχνητές καθυστερήσεις» που, όπως είπε, στάθηκαν εμπόδιο σε βαθύτερες μεταρρυθμίσεις.

Ένας άλλος πρώην σύμβουλος -ειδικός σε θέματα τεχνολογίας με το ψευδώνυμο «Flash»– δήλωσε ότι ήταν τιμή του να αποτελεί μέλος της ομάδας του Φέντοροφ και πρόσθεσε:

«Είχα πρόσβαση σε διάφορα συστήματα και μπορούσα να αναλύω τις ενέργειες του εχθρού μας. Μπορούσα να προβλέψω τα επόμενα βήματά τους. Δεν θα μπορώ πλέον να το κάνω αυτό».

Ο Παβλό Γελίζαροφ, διακεκριμένος διοικητής μονάδας drones, παραιτήθηκε από τη θέση του υποδιοικητή της Ουκρανικής Πολεμικής Αεροπορίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την αποπομπή του Φέντοροφ – μια κίνηση που χαρακτήρισε «μεγάλο κακό για την αμυντική ικανότητα της χώρας».