Θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να καταλάβουν τα νότια νησιά του Ιράν; Το τεράστιο κόστος μιας επιχείρησης «υψηλού ρίσκου»

Προετοιμάζεται άραγε η Ουάσιγκτον να καταλάβει ιρανικά εδάφη;

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 8 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Δορυφορική εικόνα δείχνει έναν τερματικό σταθμό πετρελαίου στο νησί Χαργκ του Ιράν - Αρχείο: Handout/Planet Labs PBC μέσω Reuters (Αl Jazeera)

Προσθέστε το ΕΘΝΟΣ στη Google

Οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν τις τελευταίες ημέρες τα ιρανικά νησιά Κεσμ, Κις και Αμπού Μούσα, στο πλαίσιο μιας κλιμακούμενης εκστρατείας που έχει επίσης σφυροκοπήσει πόλεις-λιμάνια κατά μήκος των νότιων ακτών του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του Μπαντάρ Αμπάς.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Al Jazeera, oι επιθέσεις αυτές επανέφεραν στο προσκήνιο ένα ερώτημα που αιωρείται πάνω από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν από τις πρώτες κιόλας εβδομάδες: Προετοιμάζεται άραγε η Ουάσιγκτον να καταλάβει ιρανικά εδάφη;

Τον Μάρτιο, έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου, δύο ανώνυμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στην εφημερίδα The Washington Post ότι το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ προετοιμαζόταν για επιδρομές στο νησί Χαρκ, από το οποίο διέρχεται περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν. Οι δηλώσεις αυτές τροφοδότησαν τα σενάρια για χερσαία επιχείρηση.

Οι συζητήσεις περί κατάληψης κόπασαν προσωρινά μετά την υπογραφή μνημονίου συνεννόησης μεταξύ των δύο πλευρών στις 17 Ιουνίου. Ωστόσο, το σενάριο αυτό επέστρεψε στο τραπέζι, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αρνήθηκε να το αποκλείσει σε συνέντευξή του στο Fox News τη Δευτέρα.

«Δεν μπορώ να σας το πω αυτό, γιατί αν το έκανα, θα ήταν ανόητο», δήλωσε ο Τραμπ όταν ρωτήθηκε για μια τέτοιου είδους επιχείρηση.

Πρόκειται, λοιπόν, για πολεμική ρητορική ή για μια πραγματική πιθανότητα;

Η ικανότητα των ΗΠΑ να καταλάβουν ιρανικά νησιά

Σε «στενά τακτικό επίπεδο», οι ΗΠΑ διαθέτουν τη στρατιωτική ικανότητα να καταλάβουν ιρανικά νησιά, δήλωσε στο Al Jazeera ο Αντρέας Κριγκ, αναπληρωτής καθηγητής αμυντικών σπουδών στο King’s College του Λονδίνου.

Με επαρκή αεροπορική, ναυτική και αμφίβια ισχύ -και με τη διάθεση να αποδεχτούν την κλιμάκωση που θα ακολουθούσε— οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καταλάβουν ένα μικρό ιρανικό νησί, ανέφερε ο ίδιος. Εκτιμάται ότι οι ΗΠΑ έχουν σταθμευμένους περίπου 50.000 στρατιώτες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού τόσο σε μεγάλες, μόνιμες βάσεις όσο και σε μικρότερα προκεχωρημένα φυλάκια.

Πέρα από την κατάληψη των νησιών, οι ΗΠΑ διαθέτουν επίσης τη στρατιωτική και εφοδιαστική ικανότητα να τα κρατήσουν υπό την κατοχή τους, καθώς παραμένουν η «κυρίαρχη παγκόσμια στρατιωτική δύναμη», δήλωσε στο Al Jazeera ο Νάντερ Χασεμί, καθηγητής μεσανατολικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Georgetown.

Το ζήτημα, ωστόσο, σύμφωνα με τον Χασεμί, είναι το τίμημα.

«Η προσωρινή κατάληψη ενός νησιού διαφέρει ριζικά από τη διατήρηση του ελέγχου του, τον συνεχή ανεφοδιασμό του και την άντληση στρατηγικού οφέλους από αυτό», επισήμανε ο Κριγκ.

Το Κεσμ θα αποτελούσε ιδιαίτερα δύσκολο στόχο, σημείωσε, καθώς πρόκειται για ένα μεγάλο νησί που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την ηπειρωτική χώρα του Ιράν και όχι για κάποιο απομονωμένο φυλάκιο.

Μικρότερα νησιά, όπως το Χενγκάμ, θα μπορούσαν να καταληφθούν πιο εύκολα, αλλά θα παρέμεναν εντός της εμβέλειας του ιρανικού πυροβολικού, των drones, των πυραύλων και των επιθέσεων από σμήνη ταχυπλόων της Τεχεράνης. Επιπλέον, η ταυτόχρονη κατάληψη πολλών νησιών θα ισοδυναμούσε με «μια μεγάλης κλίμακας αμφίβια εκστρατεία και όχι με μια περιορισμένης έκτασης καταδρομική επιχείρηση», τόνισε ο Κριγκ.

Η κατάληψη των νησιών δεν θα εμπόδιζε επίσης το Ιράν από το να προκαλέσει προβλήματα στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Αντίθετα, θα άφηνε εκτεθειμένες τις αμερικανικές φρουρές σε συνεχείς επιθέσεις, προσφέροντας παράλληλα στην Τεχεράνη το επικοινωνιακό πλεονέκτημα να παρουσιάσει τις ΗΠΑ ως κατοχική δύναμη, πρόσθεσε ο ίδιος.

Μια δαπανηρή εκστρατεία

Μια τέτοια κίνηση θα απαιτούσε σημαντικό έμψυχο δυναμικό. Ο Κριγκ εκτιμά ότι «μια περιορισμένη επιχείρηση θα απαιτούσε πιθανώς μια αρχική δύναμη τουλάχιστον 5.000 έως 10.000 ατόμων, εάν συνυπολογιστούν τα μάχιμα στρατεύματα, η αεράμυνα, το μηχανικό, η εφοδιαστική αλυσίδα, η υγειονομική υποστήριξη και τα στελέχη διοίκησης».

Οι ανάγκες σε στρατεύματα θα μπορούσαν να αυξηθούν ραγδαία εάν εμπλέκονταν περισσότερα νησιά ή εάν ο αντικειμενικός σκοπός επεκτεινόταν πέρα από την αρχική κατάληψη, εξήγησε.

«Αυτά τα στρατεύματα θα επιχειρούσαν κάτω από τα άμεσα πυρά της ηπειρωτικής χώρας του Ιράν. Τα σκάφη ανεφοδιασμού, τα αποβατικά και τα ελικόπτερα θα έπρεπε να διασχίζουν ύδατα εκτεθειμένα σε πυραύλους, drones, νάρκες και πυροβολικό», ανέφερε ο Κριγκ.

«Το Ιράν δεν θα χρειαζόταν να ανακαταλάβει αμέσως τα νησιά. Θα μπορούσε απλώς να τα μετατρέψει σε εξαιρετικά δαπανηρές και πολιτικά ενοχλητικές αμερικανικές θέσεις, μέσω ενός διαρκούς πολέμου φθοράς», πρόσθεσε.

«Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ανεφοδιάσουν αυτές τις δυνάμεις, αλλά αυτό θα απαιτούσε συνεχή ναυτική προστασία, αεροπορική υπεροχή και εξουδετέρωση των ιρανικών συστημάτων πυρός. Η διατήρηση των θέσεων θα γινόταν ο μοναδικός σκοπός της αποστολής. Αυτό που ξεκίνησε ως μια επιχείρηση για την προστασία της ναυσιπλοΐας, θα μπορούσε γρήγορα να μετατραπεί σε μια εδαφική δέσμευση αόριστης διάρκειας».

Ο Χασεμί δήλωσε «πολύ σκεπτικός» για το αν οι ΗΠΑ θα επιχειρούσαν να καταλάβουν οποιοδήποτε από τα νότια νησιά, και ιδιαίτερα το Χαρκ.

Το κόστος σε ανθρώπινες ζωές Αμερικανών στρατιωτών και οι εσωτερικές πολιτικές αντιδράσεις, ειδικά ανάμεσα στην ίδια τη βάση των υποστηρικτών του Τραμπ (MAGA), θα ήταν τεράστιες, ανέφερε, δημιουργώντας ένα πολιτικό ρίσκο που θα προκαλούσε αναπόφευκτες συγκρίσεις με τον πόλεμο του Ιράκ.

Θεωρητικά, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προχωρήσουν πολύ περισσότερο και να καταλάβουν ακόμη και την ηπειρωτική χώρα του Ιράν. Στο παρελθόν είχαν αναπτύξει μισό εκατομμύριο στρατιώτες στο Βιετνάμ και έχουν τη δυνατότητα να το πράξουν ξανά. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα ήταν πολιτικά αδιανόητο ακόμη και ως σκέψη, πέρα από τις αποσταθεροποιητικές συνέπειες που θα είχε για την ευρύτερη Μέση Ανατολή και τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τον αραβικό κόσμο, εκτιμούν οι αναλυτές.

«Όλα αυτά κινούνται σε θεωρητικό επίπεδο και όχι στο πεδίο των ρεαλιστικών πιθανοτήτων», τόνισε ο Χασεμί.

Θα έπρεπε πρώτα να εξουδετερωθεί η ιρανική άμυνα;

Για να καταλάβουν οι ΗΠΑ οποιοδήποτε ιρανικό νησί, θα έπρεπε πρώτα να εξουδετερώσουν την άμυνα του Ιράν, όμως η αεροπορική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να την εκμηδενίσει μόνιμα, εξήγησε ο Κριγκ.

Πολλά από τα ραντάρ, τις παράκτιες συστοιχίες πυραύλων, τις βάσεις drones και τα κέντρα διοίκησης των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) είναι κινητά, καμουφλαρισμένα ή βρίσκονται στην ενδοχώρα. Έτσι, τα αμερικανικά αεροσκάφη θα μπορούσαν να εξουδετερώσουν την απειλή για τις ανάγκες μιας απόβασης, αλλά η διατήρηση αυτής της υπεροχής θα απαιτούσε μια συνεχή εκστρατεία.

Αυτό είναι και το κεντρικό αδύναμο σημείο του σχεδίου, υποστήριξε ο Κριγκ. Το Ιράν δεν χρειάζεται τα νησιά για να απειλήσει τη ναυσιπλοΐα, καθώς οι πύραυλοι και τα drones μπορούν να εκτοξευτούν από την ηπειρωτική χώρα.

Η οριστική εξουδετέρωση της ικανότητας του Ιράν να παρεμποδίζει την κίνηση στα Στενά του Ορμούζ θα απαιτούσε πλήγματα, και ενδεχομένως κατοχή, μιας μεγάλης ζώνης των νότιων ακτών του Ιράν. «Σε αυτό το σημείο, η επιχείρηση δεν θα αφορούσε πλέον την κατάληψη ενός νησιού. Θα ήταν η αρχή ενός πολύ μεγαλύτερου χερσαίου πολέμου», ανέφερε.

Αυτό είναι ένα σενάριο που δεν συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες, σημείωσε ο Χασεμί. Θα απαιτούσε μια πολύ πιο έντονη και παρατεταμένη εκστρατεία βομβαρδισμών από οτιδήποτε έχουμε δει μέχρι σήμερα, γι' αυτό και ο ίδιος εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικός για το αν η Ουάσιγκτον κατευθύνεται προς τα εκεί.

Επιπτώσεις στη ναυσιπλοΐα, το εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια

Οποιαδήποτε αμερικανική κατάληψη ιρανικών νησιών θα εκλαμβανόταν από την Τεχεράνη ως μείζων κλιμάκωση. Αυτό πιθανότατα θα οδηγούσε σε εντατικοποίηση της ναρκοθέτησης των στενών και σε επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων, αμερικανικών βάσεων στην περιοχή και ενεργειακών υποδομών του Κόλπου, εξήγησε ο Κριγκ.

Τα πλοία πιθανότατα θα απέφευγαν τα στενά ανεξάρτητα από το ποιος ελέγχει τα νησιά, με τα ασφάλιστρα να εκτινάσσονται στα ύψη και τις επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης να απαιτούν χρόνο. Παράλληλα, μια τέτοια κίνηση θα δοκίμαζε τις σχέσεις των ΗΠΑ με τα κράτη του Κόλπου, τα οποία επιθυμούν μεν την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, αλλά φοβούνται μήπως μετατραπούν σε ορμητήρια και στόχους αντιποίνων.

Το συμπέρασμα του Κριγκ είναι ότι η κατάληψη των νησιών μπορεί μεν να προσέφερε μια εντυπωσιακή στρατιωτική εικόνα, αλλά θα μετέτρεπε μια διαμάχη για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε έναν πόλεμο εδαφικής κυριαρχίας — παρασύροντας την Ουάσιγκτον σε μια ευρύτερη χερσαία εμπλοκή, την οποία θέλει πάση θυσία να αποφύγει.