Από την αποτροπή στην επίθεση το Ιράν; Οι νέοι διορισμοί του Χαμενεΐ και το μήνυμα προς τις ΗΠΑ

Σε αναδιάταξη της στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας προχωρά το Ιράν, με τον ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ να τοποθετεί σε κρίσιμες θέσεις έμπειρους αξιωματικούς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Οι αλλαγές, σύμφωνα με αναλυτές, αποκαλύπτουν την προσπάθεια της Τεχεράνης να διορθώσει τις αδυναμίες που ανέδειξαν οι πρόσφατες πολεμικές συγκρούσεις και ταυτόχρονα να προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο μιας νέας, παρατεταμένης αντιπαράθεσης.

Όπως μεταδίδει το Al Jazeera, αναλυτές αναφέρουν ότι οι διορισμοί ενισχύουν τη σκληροπυρηνική παλιά φρουρά, δίνοντας προτεραιότητα στη νομιμοφροσύνη έναντι της στρατιωτικής καινοτομίας. Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, διόρισε έξι ανώτερους διοικητές στο Γενικό Επιτελείο, τους Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) και την παραστρατιωτική δύναμη εσωτερικής ασφάλειας Basij, σε μια κίνηση που οι αναλυτές αναφέρουν ότι αποσκοπεί στον εξοπλισμό του πολεμικού καθεστώτος ασφαλείας της χώρας με μπαρουτοκαπνισμένα πρόσωπα.

Ο Ταξίαρχος Αχμάντ Βαχιντί επιβεβαιώθηκε τη Δευτέρα ως αρχιστράτηγος των IRGC με τον βαθμό του υποστράτηγου, διαδεχόμενος επίσημα τον Μοχάμαντ Πακπούρ, ο οποίος σκοτώθηκε όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν την επίθεσή τους στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Ο ανώτερος Ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος Μοσταφά Ιζαντί ορίστηκε αναπληρωτής του Βαχιντί. Ο Υποστράτηγος Αλί Αμπντολαχί διορίστηκε αρχηγός του Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων, με αναπληρωτή τον Ταξίαρχο Κιουμάρς Χαϊνταρί. Ο Υποναύαρχος Αλί Οζμαΐ ορίστηκε διοικητής του Ναυτικού των IRGC και ο Χοσεΐν Ταέμπ διορίστηκε επικεφαλής της Basij, της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής εσωτερικής ασφάλειας που αναφέρεται απευθείας στον ανώτατο ηγέτη.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, δήλωσε ότι οι έξι διοικητές απέδειξαν την εμπειρία τους κατά τη διάρκεια των «δύο πρόσφατων επιβληθέντων πολέμων» σε ανάρτησή του στο κανάλι του στο Telegram.

Οι διορισμοί έγιναν μία ημέρα μετά τον διορισμό του πρώην αρχιστράτηγου των IRGC Μοχσέν Ρεζαΐ ως γραμματέα του Supreme National Security Council (SNSC) και εκπροσώπου του Χαμενεΐ στο ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων, το οποίο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική της χώρας.

Ο Αλί Βαέζ, αναπληρωτής διευθυντής προγράμματος για τη Middle East and North Africa στο think tank International Crisis Group, δήλωσε ότι οι διορισμοί «αφορούν τόσο την εδραίωση της εξουσίας του Μοτζταμπά [Χαμενεΐ] όσο και τη διόρθωση των ευάλωτων σημείων που αποκαλύφθηκαν από δύο πολέμους». Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν «τοποθετεί έμπιστους βετεράνους σε θέσεις-κλειδιά, ανασχηματίζοντας ταυτόχρονα τη δομή διοίκησης για μια ταχύτερη και πιο συνεκτική αντίδραση στην επόμενη κρίση», δήλωσε ο Βαέζ στο Al Jazeera.

Ο Βαχιντί διορίστηκε για «ισχυρές επιθετικές επιχειρήσεις»

Ο Χαμενεΐ έδωσε εντολή στον Βαχιντί, ο οποίος ανέλαβε τη διοίκηση των IRGC τον Μάρτιο και επιβεβαιώθηκε επίσημα στη θέση αυτή τη Δευτέρα, να ενισχύσει την αποτροπή και την ετοιμότητα για «ισχυρές επιθετικές επιχειρήσεις», προβάλλοντας μια πιο δυναμική στρατιωτική στάση.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι ο Βαχιντί είχε οδηγήσει τους IRGC κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου και σημείωσε ότι η δύναμη θα πρέπει να συνεχίσει την πορεία της «αντλώντας καθοδήγηση από τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ», σύμφωνα με δήλωση που μεταδόθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Ο Βαέζ, από το International Crisis Group, ανέφερε ότι ο Βαχιντί διαθέτει μακρά εμπειρία στον μηχανισμό στρατηγικής, πληροφοριών και ασύμμετρου πολέμου των IRGC. «Η αναβάθμισή του υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη δίνει προτεραιότητα στη βιωσιμότητα και την αποτροπή, διασφαλίζοντας ότι την επόμενη φορά που θα δεχτεί πλήγμα, θα μπορεί να ανταποδώσει ταχύτερα, σκληρότερα και πιο συντονισμένα», δήλωσε.

Ο Μουχανάντ Σελούμ, επίκουρος καθηγητής σπουδών ασφαλείας στο Doha Institute for Graduate Studies, δήλωσε ότι οι νεοδιορισθέντες προέρχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τη ιδρυτική γενιά των IRGC, την οποία ενσαρκώνει ο Βαχιντί.

Προϊόν των IRGC από τις πρώτες κιόλας ημέρες τους στα τέλη της δεκαετίας του 1970, ο Βαχιντί ανελίχτηκε στις βαθμίδες κατά τη δεκαετία του 1980, κατέχοντας καίριες θέσεις στις υπηρεσίες πληροφοριών και στον στρατό. Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι ηγήθηκε της ελίτ δύναμης Quds Force από το 1988 έως το 1997. Η Quds Force είναι μια πτέρυγα των IRGC που επικεντρώνεται σε ειδικές επιχειρήσεις εκτός της ιρανικής επικράτειας.

Παρέδωσε την ηγεσία της Quds Force στον Κασέμ Σουλεϊμανί το 1998, ο οποίος παρέμεινε στον ρόλο αυτό μέχρι τη δολοφονία του σε επιδρομή των ΗΠΑ στην ιρακινή πρωτεύουσα Baghdad το 2020. Τώρα, στον Βαχιντί ανατίθεται η ευθύνη να οδηγήσει τον στρατό του Ιράν σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο.

Ο Σελούμ δήλωσε ότι ο νεοδιορισθείς αρχιστράτηγος πήρε τη θέση λόγω της αποδεδειγμένης προσωπικής του αφοσίωσης στον ανώτατο ηγέτη και του ισχυρού υποβάθρου του στις υπηρεσίες πληροφοριών και την εσωτερική ασφάλεια. «Αυτό δεν είναι γενική ανανέωση είναι η εδραίωση μιας έμπιστης παλιάς φρουράς, που θέτει σε προτεραιότητα τη συνοχή του καθεστώτος έναντι της στρατιωτικής καινοτομίας», πρόσθεσε.

Ο Σινά Τοοσί, ανώτερος μη μόνιμος συνεργάτης στο Center for International Policy με έδρα τις ΗΠΑ, δήλωσε ότι η γλώσσα γύρω από τον διορισμό του Βαχιντί ήταν «ιδιαίτερα εντυπωσιακή».

«Ο Χαμενεΐ καλεί για "μέγιστη αποτροπή", αλλά επίσης δίνει ρητά εντολή στους IRGC να διατηρήσουν ετοιμότητα για "ισχυρές επιχειρήσεις επίθεσης εναντίον του εχθρού"», έγραψε ο Τοοσί στο X. «Τα ιρανικά σχόλια υπογραμμίζουν ήδη αυτό ως μια ασυνήθιστα σαφή διατύπωση των επιθετικών επιχειρήσεων ως μέρος της αποστολής των IRGC». Αυτό δείχνει μια αναδιατύπωση της έννοιας της αποτροπής, δήλωσε ο Τοοσί, η οποία «επικεντρώνεται πλέον όχι απλώς στα αντίποινα, αλλά στην αποδεδειγμένη ικανότητα ανάληψης της πρωτοβουλίας και επιβολής κόστους».

Προετοιμάζεται το Ιράν για παρατεταμένη σύγκρουση;

Ο Τοοσί δήλωσε ότι οι διορισμοί φαίνεται να είναι «μια προσπάθεια θεσμοθέτησης των διδαγμάτων του πολέμου και προετοιμασίας του Ιράν για μια παρατεταμένη σύγκρουση, παρά μετάβασης εκτός πολεμικής ετοιμότητας».

Κάνοντας αυτό, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν «αρχίζει να τοποθετεί τη δική του αρχιτεκτονική γύρω από το πολεμικό κράτος του Ιράν». «Η διπλωματία παραμένει μέρος αυτής της στρατηγικής, αλλά αυτοί οι διορισμοί υποδηλώνουν ότι επιδιώκεται εντός της προσδοκίας για συνεχιζόμενη σύγκρουση και όχι επειδή η Τεχεράνη πιστεύει ότι ο πόλεμος έχει πραγματικά τελειώσει», δήλωσε ο Τοοσί.

Ο διορισμός του Ρεζαΐ ως επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν δείχνει επίσης τη μετατοπιζόμενη ισορροπία δυνάμεων στο εσωτερικό της χώρας. Σύμφωνα με τον Σελούμ, στο Doha Institute for Graduate Studies, ο Ρεζαΐ διορίστηκε από τον Χαμενεΐ για να αντικαταστήσει τον πρώην επικεφαλής ασφαλείας Μοχάμαντ Μπαγκέρ Ζολγκαντρ, ο οποίος ήταν κοντά στον Πρόεδρο της Βουλής και επικεφαλής διαπραγματευτή Γκαλιμπάφ.

Ο Ρεζαΐ ενδέχεται τώρα να ηγηθεί της επόμενης φάσης των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, γέρνοντας ουσιαστικά «την πολιτική-στρατιωτική ισορροπία προς το στρατόπεδο της αντίστασης και πειθαρχώντας την τροχιά των διαπραγματεύσεων γύρω από τον [ανώτατο] ηγέτη», δήλωσε ο Σελούμ.

«Η πραγματική αλλαγή είναι πολιτική: Ποιος ελέγχει τη στρατηγική, παρά ποια είναι η στρατηγική».

Ο αναλυτής προειδοποίησε ότι αν και το Ιράν υιοθετεί μια πιο επιθετική στάση, αυτό δεν θα μεταφραστεί απαραίτητα σε μεγαλύτερη στρατιωτική δράση.

«Στον Βαχιντί ανατέθηκε ρητά η μέγιστη αποτροπή και η ετοιμότητα για πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό διακηρυκτικό, σχεδιασμένο για διαπραγματευτική πίεση», δήλωσε ο Σελούμ. «Όπου παραμένουν πραγματικές επιθετικές επιλογές, αυτές είναι ασύμμετρες».

«Θα χαρακτήριζα [τη στάση του Ιράν] επιθετική στη ρητορική, σχεδιασμένη για πόλεμο φθοράς», πρόσθεσε. «Και μέχρι η Τεχεράνη να λύσει το πρόβλημα αντικατασκοπείας που αντιμετωπίζει, οι επιθετικές της φιλοδοξίες παραμένουν όμηρος των αδυναμιών της στις υπηρεσίες πληροφοριών».