«Influencers της μοναξιάς»: Πώς η κοινωνική απομόνωση έγινε viral περιεχόμενο στο TikTok

Μόνη στο μικροσκοπικό διαμέρισμά της, η Σάρα-Τζέιν Χόουντλι καταγράφει συχνά τη ζωή της ως ανύπαντρη γυναίκα στα 40 της, χωρίς φίλους. Η Χόουντλι είναι αυτό που κάποιοι θα αποκαλούσαν «influencer της μοναξιάς» - ένα ανερχόμενο είδος δημιουργού περιεχομένου στα social media, συνήθως γυναίκας, που ασπάζεται τη μοναχική ζωή.

Αν και οι άνδρες επίσης βιώνουν τη μοναξιά, οι γυναίκες ενδέχεται να είναι πιο πρόθυμες να μοιράζονται περιεχόμενο σχετικά με το να περνούν τη ζωή τους μόνες, καθώς αντιμετωπίζουν μικρότερο στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία, σημειώνει η δρ Λόρεν Κουκ, κλινική ψυχολόγος που ζει στο Σαν Μαρίνο της Καλιφόρνια.

Σχεδόν κάθε μέρα, η Χόουντλι, επαγγελματίας καθαρίστρια στο Γουίνδσορ της Αγγλίας, βράζει νερό για τον στιγμιαίο καφέ της, πηγαίνει με το ποδήλατο στα σπίτια των πελατών της και αργότερα επιστρέφει στο σπίτι, όπου περνά ήσυχα βράδια αγκαλιά με τη γάτα της, βλέποντας τηλεόραση. Μέσα σε αυτές τις καθημερινές, φαινομενικά ασήμαντες στιγμές, έχει βρει την ηρεμία.

Ο λογαριασμός της, @dramafreediaries, στο TikTok και το Instagram, έχει συγκεντρώσει 100 εκατομμύρια προβολές και 500.000 ακολούθους σε διάφορες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης από την πρώτη της ανάρτηση, τον Ιανουάριο. «Από τη στιγμή που φεύγω από τη δουλειά την Παρασκευή μέχρι να επιστρέψω τη Δευτέρα, δεν λαμβάνω μηνύματα στο WhatsApp. Δεν δέχομαι τηλεφωνήματα, αλλά δεν λαχταρώ κάτι που μου λείπει», είπε στο CNN η Χόουντλι.

Ενώ ορισμένοι χρήστες των social media πιστεύουν ότι οι δημιουργοί περιεχομένου για τη μοναξιά προωθούν την αγάπη για τον εαυτό μας, άλλοι χρήστες και ειδικοί τούς επικρίνουν ότι ενθαρρύνουν την απομόνωση, σε μια εποχή που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει χαρακτηρίσει τη μοναξιά παγκόσμια προτεραιότητα στον τομέα της υγείας. «Αυτοί οι λεγόμενοι influencers της μοναξιάς παρουσιάζουν μια πολύ ρομαντική εικόνα του πώς είναι να είσαι μόνος», δήλωσε ο Φιλ Λέιν, ψυχοθεραπευτής από το Πένινγκτον του Νιου Τζέρσεϊ.

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι οι ψηφιακά εξοικειωμένοι νέοι της Gen Z - μιας γενιάς που συχνά αποκαλείται «η πιο μοναχική γενιά» - και παρακολουθούν τέτοιο περιεχόμενο μπορεί να υιοθετήσουν αυτόν τον τρόπο ζωής και να οδηγηθούν σε υπερβολική ανεξαρτησία. Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη επιλογή τρόπου ζωής είναι πιο σύνθετη απ' ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα και μπορεί να έχει ακόμη και θετικές πλευρές, ανάλογα με το πώς την προσεγγίζει ο καθένας.

«Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το άτομο να αισθάνεται ότι ζει σύμφωνα με τις προσωπικές του αξίες - και όχι απαραίτητα να αποφασίζουμε εμείς αν αυτός ο τρόπος ζωής είναι σωστός ή λάθος», δήλωσε η Κουκ, ιδρύτρια της Heartship Psychological Services.

«Αναζητώντας την ηρεμία»

Οι influencers της μοναξιάς έγιναν viral μόλις πρόσφατα, όμως το περιεχόμενο που προωθεί τη μοναχική ζωή στα social media δεν είναι κάτι καινούργιο. Η Λάνα Ίσα, influencer στα social media, άρχισε να δημοσιεύει αναρτήσεις το περασμένο καλοκαίρι για τη σειρά της με τίτλο «solo vlog», δείχνοντας πώς περνούσε συχνά μόνη της τα βράδια της Παρασκευής και του Σαββάτου στο διαμέρισμά της.

Η σειρά της πυροδότησε ένα κύμα δημιουργών τόσο στο TikTok όσο και στο Instagram, οι οποίοι επικεντρώνουν το περιεχόμενό τους στη μοναχική ζωή. Αυτό που ξεκίνησε ως καταγραφή της καθημερινότητας της Ίσα εξελίχθηκε σύντομα σε διαδικτυακό φαινόμενο, προκαλώντας εκ νέου συζητήσεις γύρω από την ψυχική υγεία.

Η Χόουντλι, ωστόσο, λέει ότι δεν δημοσιεύει για τη ζωή της ως ανύπαντρη γυναίκα με σκοπό να ενθαρρύνει την απομόνωση. Η μοναξιά της δεν είναι «κάτι που θα έπρεπε να επιθυμεί κανείς», όπως λέει, κάτι που θεωρεί ότι αποτελεί συχνή παρανόηση γύρω από τα βίντεό της. Η Κουκ σημειώνει ότι η επίδραση αυτού του περιεχομένου εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο το παρακολουθούν οι θεατές.

«Αν προέρχεται από την ανάγκη για ηρεμία, ανακούφιση και αποκατάσταση, αυτό μπορεί να είναι κάτι εξαιρετικό», είπε. «Αλλά αν προέρχεται από την αποφυγή ή την απροθυμία να είμαστε ευάλωτοι, να εκτεθούμε μέσα από τα ραντεβού ή τις νέες σχέσεις… τότε θεωρώ ότι πρέπει να εξετάσουμε αν το αφήγημα καθορίζεται από το άγχος».

Παρότι ο όρος «influencer της μοναξιάς» μοιάζει να ενθαρρύνει την απομόνωση, οι ειδικοί λένε ότι οι δημιουργοί περιεχομένου μπορεί να τον υιοθετούν ως έναν τρόπο να απαντήσουν στην κριτική που έχουν δεχθεί. Αυτό μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο «να μειώσουν το στίγμα και την ντροπή γύρω από την εμπειρία τους και να συμβάλουν στην κανονικοποίησή της», δήλωσε η δρ Τζουλιάν Χολτ-Λούνσταντ, καθηγήτρια ψυχολογίας και νευροεπιστημών στο Πανεπιστήμιο Brigham Young στο Πρόβο της Γιούτα.

Έρευνες έχουν δείξει ότι η μοναξιά μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Η κοινωνική απομόνωση μπορεί, όμως, να επηρεάσει αρνητικά και τη σωματική υγεία, ακόμη και να μειώσει το προσδόκιμο ζωής. Μελέτη του 2023 διαπίστωσε ότι τα άτομα που δήλωσαν πως αισθάνονται κοινωνικά απομονωμένα είχαν 32% περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν πρόωρα σε σύγκριση με όσους ανέφεραν ότι είχαν πιο ενεργή κοινωνική ζωή. Όσοι δήλωσαν ότι αισθάνονταν μοναξιά είχαν 14% υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου από εκείνους που δεν αισθάνονταν μοναξιά.

Η κοινωνική απομόνωση σημαίνει ότι κάποιος περνά χρόνο μόνος και έχει περιορισμένη κοινωνική επαφή. Η μοναξιά, αντίθετα, είναι αυτό που βιώνει ένα άτομο όταν υπάρχει απόσταση ανάμεσα στο επίπεδο κοινωνικής σύνδεσης που επιθυμεί και σε αυτό που πραγματικά έχει, σημειώνει η Χολτ-Λούνσταντ, διευθύντρια του Social Connection and Health Lab του Brigham Young. «Δεν υπάρχει τίποτα εγγενώς κακό στο να είσαι μόνος», είπε ο Λέιν. «Γίνεται πρόβλημα όταν αυτό γίνεται χρόνιο».

Οι influencers της μοναξιάς - ιδιαίτερα εκείνοι της Gen Z - θα πρέπει να είναι περισσότερο προσεκτικοί σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι θεατές αντιλαμβάνονται τις αναρτήσεις τους, σύμφωνα με τον Λέιν. «Έχουν μεγάλη δύναμη, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές που είναι υπερσυνδεδεμένες με τα social media», είπε. «Και μαζί με αυτή τη δύναμη, πιστεύω ότι χρειάζεται και λίγο περισσότερη υπευθυνότητα σχετικά με το περιεχόμενο που μοιράζονται και τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις του».

Η Κουκ σημειώνει ότι χρειάζεται μια υγιής ισορροπία ανάμεσα στο να είμαστε μόνοι και στο να βρισκόμαστε με άλλους ανθρώπους. «Θέλουμε να βρούμε μια ισορροπία, ώστε οι άνθρωποι να αισθάνονται καλά όταν είναι μόνοι και ακόμη και να απολαμβάνουν αυτόν τον χρόνο», είπε, «ενώ ταυτόχρονα να εξακολουθούν να θέλουν να συναναστρέφονται με άλλους και να έχουν σχέσεις με άλλους ανθρώπους».

Γιατί οι αναρτήσεις τους έχουν απήχηση

Για πολλούς influencers της μοναξιάς, η ζωή σε απομόνωση δεν ήταν αυτό που αρχικά φαντάζονταν για τη ζωή τους. Ήταν ένας δρόμος που διαμορφώθηκε μετά από δύσκολες αλλαγές στη ζωή τους. Η Χόουντλι δήλωσε ότι το να βρει την ηρεμία μόνη της τη βοήθησε να ξαναπάρει στα χέρια της τον έλεγχο της ζωής της, αφού είχε επιβιώσει από κακοποίηση στο πλαίσιο προηγούμενης σχέσης.

Συνήθιζε πάντα να βάζει πρώτα τις προτιμήσεις του πρώην συντρόφου της. «Δεν συνειδητοποιείς καν ότι απαντάς απλώς αυτό που θέλει εκείνος», είπε η Χόουντλι. «Έχεις τη δυνατότητα να κάνεις πράγματα για τον εαυτό σου και μακάρι να το είχα καταλάβει νωρίτερα».

Το να ξεκινήσει μόνη της τη ζωή της ήταν μια δύσκολη μετάβαση, όμως το να αγκαλιάσει τη μοναχικότητά της τής έδωσε τον χώρο να μάθει περισσότερα για τον εαυτό της και να παίρνει τις δικές της αποφάσεις, όπως το να αποκτήσει τη γάτα της ή να μαγειρεύει τα φαγητά που η ίδια επιθυμεί. «Μισούσα τη σιωπή. Ήταν απαίσια», είπε η Χόουντλι. «Αλλά είμαι τόσο ευγνώμων που πλέον μπορώ να την αγαπώ όσο την αγαπώ».

Η αποδοχή της μοναχικότητας ήταν μια σταδιακή διαδικασία. Η Χόουντλι λέει ότι εξακολουθεί να βιώνει αισθήματα μοναξιάς σε αυτή τη φάση της ζωής της, όμως τελικά αισθάνεται ευγνωμοσύνη για την ηρεμία και την ασφάλεια που βιώνει. Η δημοσίευση της νέας της ζωής στα social media τής έδωσε μια αίσθηση ενδυνάμωσης, παρά τις δύσκολες συνθήκες που αντιμετώπιζε. «Δεν λέω ότι αν είχα δει ένα TikTok θα είχα φύγει νωρίτερα», είπε η Χόουντλι. «Αλλά υπάρχει κάτι στο να μπορείς να φανταστείς πώς θέλεις να είναι η ζωή σου».

Η Τες Λαβάντα, 22 ετών, που ζει στο Λονδίνο και έχει περισσότερους από 27.000 ακολούθους στο TikTok, είπε ότι το να μιλά στην κάμερα για τη μοναξιά της τη βοήθησε να αντιμετωπίσει τους φόβους της σχετικά με τις κοινωνικές συναναστροφές. Είκοσι τέσσερις ώρες μετά τη μετακόμισή της στο Λονδίνο από τη Νέα Ζηλανδία, η Λαβάντα ήθελε να βγει για ένα κοκτέιλ, αλλά ένιωθε περίεργα στην ιδέα να πάει μόνη της. Κατέγραψε τον εαυτό της να βάφεται, εξομολογούμενη την αμηχανία της, δημιουργώντας ένα βίντεο-ημερολόγιο. Δεν σκόπευε να το δημοσιεύσει, μέχρι που το ξαναείδε και πίστεψε ότι η κοινοποίησή του θα μπορούσε να βοηθήσει κάποιον.

Το βίντεο έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 300.000 προβολές από τότε. «Ήταν πολύ περίεργο να μιλάω για κάτι τόσο ευάλωτο και να έχω τόσο θετική ανταπόκριση», είπε. «Αυτό ήταν το πιο τρελό πράγμα… το πόσοι άνθρωποι αισθάνονται ακριβώς το ίδιο με εμένα».

Η Κουκ, η κλινική ψυχολόγος από την Καλιφόρνια, δήλωσε ότι το περιεχόμενο έχει απήχηση επειδή αντανακλά το πώς αισθάνονται πολλοί άνθρωποι σήμερα. «Αναδεικνύει το γεγονός ότι όλοι έχουμε διαφορετικές αξίες. … Αυτή τη στιγμή, μιλάει στους ανθρώπους με έναν τρόπο που ίσως δείχνει ότι νιώθουν εξουθενωμένοι ή ότι χρειάζονται περισσότερη ξεκούραση ή ότι έχουν εξαντληθεί κοινωνικά», είπε.

Μια κοινότητα που βρέθηκε

Η Χόουντλι έχει πει ότι άνθρωποι στην πόλη της την έχουν πλησιάσει αφού είδαν τις αναρτήσεις της στα social media. «Είναι μια αλληλεπίδραση δύο δευτερολέπτων, αλλά για μένα αλλάζει τη ζωή», είπε. Όταν μετακόμισε για πρώτη φορά στην αγγλική πόλη, η Χόουντλι γνώριζε μόνο μερικά κοντινά μέλη της οικογένειάς της. Ωστόσο, το διαδικτυακό περιεχόμενό της την έκανε αναγνωρίσιμη σε ορισμένους κατοίκους της γειτονιάς της.

Το να πιάνει κουβέντα με αγνώστους ήταν κάτι ασυνήθιστο για τη Χόουντλι. Όμως η διαδικτυακή κοινότητα που δημιούργησε έχει επηρεάσει σημαντικά τη ζωή της, τόσο μέσω των ψηφιακών όσο και μέσω των δια ζώσης συζητήσεων. «Είναι σαν να έχω ένα σωρό φίλους, στην πραγματικότητα», είπε η Χόουντλι.

Το να είναι μόνη και να μοιράζεται την πορεία της στα social media βοήθησε τελικά τη Χόουντλι να βρει ικανοποίηση στη ζωή της. Βρίσκει τρόπους να έχει θετικές στιγμές ή διαφορετικού είδους «νίκες» μέσα στη μέρα, όπως να κάνει έναν 10λεπτο περίπατο, να κερδίζει χρήματα και να ολοκληρώνει μια ευχάριστη δραστηριότητα, όπως το να μαγειρεύει το αγαπημένο της φαγητό. «Τίποτα από όσα έχω κάνει δεν είναι ανέφικτο για τους ανθρώπους», είπε η Χόουντλι. «Δουλεύω σε μια δουλειά με τον κατώτατο μισθό. Ζω σε ένα στούντιο 33 τ.μ… αλλά έχω καταφέρει να το κάνω το αγαπημένο μου μέρος».

Η Λαβάντα είπε ότι η υποστήριξη που βρήκε στο διαδίκτυο τη βοήθησε να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Υπάρχουν ημέρες που η μοναξιά μπορεί ακόμη να μοιάζει συντριπτική, είπε, όμως το να βρει τρόπους να την αποδέχεται, αντί να τη μισεί, τη βοήθησε να συνειδητοποιήσει ότι μπορεί ακόμη να βρίσκει θετικά πράγματα στη ζωή.

«Δεν υπάρχει λόγος να ντρέπεστε. Είναι απολύτως φυσιολογικό», είπε η Λαβάντα. «Ασχοληθείτε με χόμπι, όπως ο διαλογισμός, η γραφή ή το περπάτημα. Νομίζω ότι πρέπει απλώς να εστιάσετε σε όσα μπορείτε να κάνετε για να απολαύσετε αυτή την περίοδο, αντί για όσα δεν μπορείτε να κάνετε».