«Παράξενα φρούτα» ξανά στις ΗΠΑ: Γιατί προκαλεί ανησυχία η αύξηση Αφροαμερικανών που βρίσκονται κρεμασμένοι

Κάτι παραπάνω από έξι δεκαετίες μετά την ιστορική ομιλία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στα σκαλιά του Μνημείου του Λίνκολν στην Ουάσινγκτον, οι ζοφερές μνήμες του φυλετικού μίσους στις ΗΠΑ αναβιώνουν με μια αποκρουστική οικειότητα.

Σιωπηλά, σχεδόν παρασκηνιακά, ο αριθμός Αφροαμερικανών που βρίσκονται κρεμασμένοι από δέντρα έχει εκτιναχθεί από το 2024, με την πλειονότητα των περιστατικών να αφορούν Πολιτείες του Νότου. Δεδομένης της αιματοβαμμένης Μαύρης Ιστορίας, δικαίως ολοένα και περισσότεροι Αφροαμερικανοί αρχίζουν να κάνουν λόγο για «φυλετική τρομοκρατία».

Οι αφροαμερικανικές κοινότητες έχουν παρατηρήσει ένα ακόμα πιο ανησυχητικό μοτίβο: Αφροαμερικανοί να πεθαίνουν υπό μυστηριώδεις συνθήκες και στη συνέχεια οι τοπικές Αρχές να σπεύδουν να καταλήξουν σε συμπεράσματα για τα αίτια των θανάτων τους, ως επί το πλείστον «κλείνοντας» τις υποθέσεις ως αυτοκτονίες.

Το πιο χαρακτηριστικό τέτοιο περιστατικό σημειώθηκε μόλις λίγες βδομάδες πριν, στις 3 Αυγούστου, όπου η 29χρονη Τέιζια Φόρτσουν βρέθηκε κρεμασμένη έξω από ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι στο Τζάκσον του Μισισίπι. Μάλιστα, το σημείο που βρέθηκε η σορός της κοπέλας είχε ένα εξαιρετικά ανατριχιαστικό όνομα: το οικοδομικό τετράγωνο 500 της οδού «Road of Remembrance» («Οδός της Μνήμης»). Σύμφωνα με το CNN, η αστυνομία δεν έχει αφήσει να εννοηθεί εάν θεωρεί τον θάνατό της ύποπτο, αναφέροντας μόνο ότι εργάζεται ενεργά «για να προσδιορίσει τις συνθήκες γύρω από τον θάνατο».

Η Κρίστι Σπάιβι, μητέρα της Φόρτσουν, δήλωσε στο ABC ότι είχε δει για τελευταία φορά την κόρη της στις 26 Ιουλίου. Η Φόρτσουν, μητέρα τεσσάρων παιδιών, η οποία ζούσε στο Μισισίπι για περισσότερα από 10 χρόνια, είχε ταξιδέψει στο Κεντάκι για οικογενειακή επανένωση. Περιέγραψε την κόρη της ως μια στοργική μητέρα, η οποία δεν παρουσίαζε κάποια ασυνήθιστη συμπεριφορά. «Δεν το έκανε αυτό στον εαυτό της», δήλωσε η Σπάιβι. «Γνωρίζω την κόρη μου και δεν το έκανε αυτό στον εαυτό της». «Αυτό μας έχει διαλύσει. Η Τέιζια ήταν δυναμική, γεμάτη γέλιο και αγάπη», πρόσθεσε.

Πέντε περιστατικά μέσα σε ένα χρόνο

Ωστόσο, η Φόρτσουν δεν είναι το μόνο τέτοιο περιστατικό που σημειώθηκε φέτος. Δεν είναι καν το μόνο τέτοιο περιστατικό που σημειώθηκε φέτος το καλοκαίρι - ούτε καν, φέτος τον Αύγουστο. Μόλις μια βδομάδα πριν, στις 21 Αυγούστου, ο 38χρονος Ντεμέτριους Γιουτζίν Φλέμινγκ βρέθηκε κρεμασμένος σε σπίτι στη λεωφόρο Ρόανοκ, στο Ρόανοκ Ράπιντς της Βόρειας Καρολίνας, σύμφωνα με το WRAL.

Δύο μήνες νωρίτερα, ο 28χρονος Τζέραρντ «Τζέι» Τζάκσον, κάτοικος Ιλινόι, είχε μεταφέρει με το αυτοκίνητό του φίλους στο μουσικό φεστιβάλ Electric Forest. Δηλώθηκε αγνοούμενος στις 29 Ιουνίου και βρέθηκε νεκρός την επόμενη ημέρα, στις 30 Ιουνίου, σε δασώδη περιοχή κοντά στο μονοπάτι Hart-Montague στο Ρόθμπερι του Μίσιγκαν, σε μικρή απόσταση από το ενοικιαζόμενο όχημά του.

Η αστυνομία της Πολιτείας του Μίσιγκαν δήλωσε ότι το προκαταρκτικό συμπέρασμα ήταν αυτοκτονία και ότι είχε αφήσει πίσω του το κινητό τηλέφωνο και τα προσωπικά του αντικείμενα. Ένας φίλος του δήλωσε ότι ο Τζάκσον φαινόταν να περνά κρίση ψυχικής υγείας και είχε απομακρυνθεί από την παρέα. Λίγες ώρες πριν εξαφανιστεί, είχε καλέσει αστυνομικούς για να καταγγείλει ένα περιστατικό, το οποίο οι Αρχές κατέληξαν ότι δεν είχε συμβεί. Η οικογένειά του αμφισβήτησε το συμπέρασμα της αυτοκτονίας και δήλωσε ότι δεν είχε διαγνωστεί ποτέ με κάποια ψυχική ασθένεια.

Ακόμη πιο νωρίς, η 16χρονη Τζουλιάνα Ούμπα Νζίτα δηλώθηκε ως αγνοούμενη στις 28 Απριλίου και βρέθηκε στις 8 Μαΐου στον χώρο μιας εκκλησίας στο Σάρλοτ της Βόρειας Καρολίνας από έναν άνδρα που έβγαζε βόλτα τον σκύλο του. Έρευνα του τοπικού μέσου Charlotte Observer ανέφερε ότι βρέθηκε με έναν ιμάντα πρόσδεσης γύρω από τον λαιμό της, ενώ τα πόδια της βρίσκονταν στο έδαφος, δίπλα σε μια μικρή παιδική καρέκλα.

Ο ιατροδικαστής χαρακτήρισε τον θάνατο αυτοκτονία μέσα σε τρεις ημέρες και η αστυνομία έκλεισε την υπόθεση λίγες ημέρες αργότερα, χωρίς να πραγματοποιήσει νεκροψία, να ανακτήσει το κινητό της τηλέφωνο ή να πάρει κατάθεση από τον άνδρα που τη βρήκε. Συγγενείς της δήλωσαν ότι είχε αντιμετωπίσει σοβαρό bullying και προβλήματα ψυχικής υγείας, όμως αρκετοί αμφισβήτησαν ανοιχτά το πόρισμα και ζήτησαν τη διενέργεια νεκροψίας.

Τέλος, ο 21χρονος Κάιλ Μπασίνγκα, φοιτητής του Georgia State University, δηλώθηκε ως αγνοούμενος στις 15 Φεβρουαρίου, αφού είχε θεαθεί να μπαίνει μόνος σε δασώδη περιοχή σε περιοχή της Τζόρτζια την προηγούμενη ημέρα. Η σορός του βρέθηκε κρεμασμένη εκεί στις 18 Φεβρουαρίου. Η αστυνομία της κομητείας Κομπ, επικαλούμενη βίντεο από κάμερες ασφαλείας, τηλεφωνικά αρχεία και μαρτυρίες που έδειχναν ότι κανείς δεν τον είχε συνοδεύσει, χαρακτήρισε τον θάνατο αυτοκτονία.

Η αναβίωση της φρίκης

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε φέτος τον Φεβρουάριο εξέτασε υποθέσεις σύγχρονων λιντσαρισμάτων στις ΗΠΑ. Η έκθεση «A Crimson Record», που δημοσιεύθηκε από τη μη κερδοσκοπική οργάνωση JULIAN, διαπίστωσε ότι περισσότερες από 70 υποθέσεις σύγχρονου λιντσαρίσματος έχουν καταγραφεί στις πολιτείες Τέξας, Λουιζιάνα, Μισισίπι, Αλαμπάμα, Τενεσί, Τζόρτζια και Φλόριντα από το 2000.

Η έκθεση ορίζει ως σύγχρονο λιντσάρισμα (MDL) «μια ανθρωποκτονία που διαπράττεται από πολλούς δράστες με στόχο μια ομάδα ή ένα άτομο, και υποκινείται από τη φυλή, την ταυτότητα φύλου ή άλλη προκατάληψη, με σκοπό να προκαλέσει τρόμο στην κοινότητα ή να πραγματοποιήσει εξωδικαστική δολοφονία λόγω μιας αντιλαμβανόμενης απειλής ή παράβασης». Ειδικοί σημείωσαν ότι το λιντσάρισμα αποτελεί «ένα από τα δυσκολότερα εγκλήματα μίσους να αποδειχθούν» και συχνά χαρακτηρίζεται αρχικά ως αυτοκτονία.

«Το "A Crimson Record" φέρνει στο φως την αλήθεια που είχε θαφτεί για δεκαετίες σχετικά με τα σύγχρονα λιντσαρίσματα, αποκαλώντας αυτά τα εγκλήματα με το πραγματικό τους όνομα, παρά τις συστημικές προσπάθειες να διαγραφούν και να αποκρυφτούν», δήλωσε στο TheGrio η ιδρύτρια της JULIAN, Τζιλ Κόλεν Τζέφερσον. «Το λιντσάρισμα δεν εξαφανίστηκε ποτέ - απλώς προσαρμόστηκε, κρυμμένο πίσω από τη σιωπή και την αδιαφορία».

Μεταξύ των ευρημάτων της έρευνας, το Μισισίπι κατέγραψε τον υψηλότερο αριθμό σύγχρονων λιντσαρισμάτων, με 20 υποθέσεις. Η αυξητική τάση έχει επισημανθεί από το 2021 και παραπέμπει σε στοιχεία της βίαιης ιστορίας της πολιτείας. Παράλληλα, η έρευνα διαπίστωσε ότι το Μισισίπι παρουσιάζει επίσης το μεγαλύτερο ιστορικό λανθασμένης ταξινόμησης υποθέσεων σύγχρονων λιντσαρισμάτων και ανεπαρκών ερευνών.

Μια σύντομη ιστορία του λιντσαρίσματος

Σύμφωνα με τον ορισμό της Εθνικής Ένωσης για την Πρόοδο των Έγχρωμων Ατόμων (NAACP), της παλαιότερης και μεγαλύτερης οργάνωσης πολιτικών δικαιωμάτων στις ΗΠΑ, λιντσάρισμα είναι η δημόσια δολοφονία ενός ανθρώπου που δεν έχει περάσει από τη νόμιμη διαδικασία απονομής δικαιοσύνης. Αυτές οι εκτελέσεις πραγματοποιούνταν συχνά από ανεξέλεγκτους όχλους, αν και σε αυτές συμμετείχαν και αστυνομικοί, με το πρόσχημα της απονομής δικαιοσύνης.

Ειδικότερα, τα λιντσαρίσματα ήταν βίαιες δημόσιες πράξεις που χρησιμοποιούσαν οι λευκοί για να τρομοκρατούν και να ελέγχουν τους μαύρους ανθρώπους κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα, ιδιαίτερα στον αμερικανικό Νότο. Τα λιντσαρίσματα συνήθως φέρνουν στο μυαλό εικόνες μαύρων ανδρών και γυναικών κρεμασμένων από δέντρα, όμως περιλάμβαναν και άλλες μορφές ακραίας βίας, όπως βασανιστήρια, ακρωτηριασμούς, αποκεφαλισμούς και βεβήλωση των θυμάτων. Ορισμένα θύματα κάηκαν ζωντανά.

Ένα τυπικό λιντσάρισμα ξεκινούσε με μια κατηγορία για κάποιο έγκλημα, ακολουθούσε η σύλληψη και στη συνέχεια η συγκέντρωση ενός όχλου. Έπειτα, το θύμα αρπαζόταν, υφίστατο σωματικά βασανιστήρια και τελικά δολοφονούνταν. Τα λιντσαρίσματα συχνά μετατρέπονταν σε δημόσια θεάματα, στα οποία παρευρίσκονταν μέλη της λευκής κοινότητας, ως εκδηλώσεις επιβεβαίωσης της λευκής υπεροχής. Φωτογραφίες από λιντσαρίσματα πωλούνταν συχνά ως αναμνηστικές καρτ ποστάλ.

Από το 1882 έως το 1968, σημειώθηκαν 4.743 λιντσαρίσματα στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τα αρχεία που τηρούσε η NAACP. Άλλες καταγραφές, μεταξύ των οποίων και η εκτενής έκθεση της Equal Justice Initiative για τα λιντσαρίσματα, καταλήγουν σε ελαφρώς διαφορετικούς αριθμούς. Ωστόσο, είναι αδύνατο να γνωρίζουμε με βεβαιότητα πόσα λιντσαρίσματα πραγματοποιήθηκαν, καθώς δεν υπήρχε επίσημος μηχανισμός καταγραφής τους. Πολλοί ιστορικοί εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι μεγαλύτερος από αυτόν που καταγράφεται.

Ο μεγαλύτερος αριθμός λιντσαρισμάτων κατά τη συγκεκριμένη περίοδο καταγράφηκε στο Μισισίπι, με 581 περιπτώσεις. Ακολούθησε η Τζόρτζια με 531 και το Τέξας με 493. Λιντσαρίσματα δεν σημειώθηκαν σε όλες τις πολιτείες. Δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα λιντσαρίσματα στην Αριζόνα, το Άινταχο, το Μέιν, τη Νεβάδα, τη Νότια Ντακότα, το Βερμόντ και το Ουισκόνσιν.

Οι μαύροι άνθρωποι ήταν τα κύρια θύματα των λιντσαρισμάτων: 3.446 άνθρωποι, περίπου το 72% του συνόλου των θυμάτων, ήταν μαύροι. Ωστόσο, δεν ήταν τα μοναδικά θύματα. Κάποιοι λευκοί άνθρωποι λιντσαρίστηκαν επειδή βοηθούσαν μαύρους ή επειδή αντιτάσσονταν στα λιντσαρίσματα. Μετανάστες από το Μεξικό, την Κίνα, την Αυστραλία και άλλες χώρες υπήρξαν επίσης θύματα λιντσαρισμάτων.

Οι λευκοί όχλοι χρησιμοποιούσαν συχνά αμφίβολες ή ανυπόστατες κατηγορίες για εγκλήματα ως δικαιολογία για τα λιντσαρίσματα. Μια συνηθισμένη κατηγορία που χρησιμοποιούνταν για να λιντσαριστούν μαύροι άνδρες ήταν υποτιθέμενες σεξουαλικές παραβάσεις εις βάρος λευκών γυναικών. Κατηγορίες για βιασμό κατασκευάζονταν συστηματικά. Οι κατηγορίες αυτές χρησιμοποιούνταν για την επιβολή του φυλετικού διαχωρισμού και την ενίσχυση στερεοτύπων που παρουσίαζαν τους μαύρους άνδρες ως βίαιους και υπερσεξουαλικούς δράστες.

Εκατοντάδες μαύροι άνθρωποι λιντσαρίστηκαν έπειτα από κατηγορίες για άλλα εγκλήματα, όπως δολοφονία, εμπρησμό, ληστεία και επαιτεία. Μάλιστα, πολλά θύματα λιντσαρισμάτων δολοφονήθηκαν χωρίς καν να έχουν κατηγορηθεί για κάποιο έγκλημα. Σκοτώθηκαν επειδή παραβίαζαν κοινωνικά ή φυλετικά πρότυπα, όπως για παράδειγμα επειδή μιλούσαν σε λευκούς ανθρώπους με λιγότερο σεβασμό από εκείνον που οι λευκοί θεωρούσαν ότι τους όφειλαν.

Το «Παράξενο Φρούτο» της Μπίλι Χόλιντεϊ

Το εμβληματικότερο, ίσως, παράδειγμα του αποτυπώματος του λιντσαρίσματος στη μαύρη συλλογική μνήμη, αλλά και της σημασίας του για τη Μαύρη Ιστορία, είναι το «Strange Fruit» της Billie Holiday.

Το «Strange Fruit» είναι ένα τραγούδι που γράφτηκε και μελοποιήθηκε από τον Abel Meeropol, υπό το ψευδώνυμο Lewis Allan, και ηχογραφήθηκε από την Billie Holiday το 1939. Οι στίχοι του βασίστηκαν σε ένα ποίημα του Meeropol, το οποίο είχε δημοσιευτεί το 1937. Το τραγούδι αποτελεί μια διαμαρτυρία ενάντια στα λιντσαρίσματα των Αφροαμερικανών, τα οποία είχαν φτάσει στο αποκορύφωμά τους στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες στις αρχές του 20ού αιώνα, με τους στίχους να παρομοιάζουν τα θύματα με καρπούς που κρέμονται από τα δέντρα.

Άμεση πηγή έμπνευσης για το αρχικό ποίημα του Meeropol, πριν μελοποιηθεί, ήταν μια φωτογραφία που αποτύπωνε το λιντσάρισμα των Thomas Shipp και Abram Smith το 1930 στο Μάριον της Ιντιάνα. Αρχικά, ο Meeropol δημοσίευσε το ποίημα τον Ιανουάριο του 1937 με τον τίτλο «Bitter Fruit» στο The New York Teacher, ένα περιοδικό του συνδικάτου των εκπαιδευτικών της Νέας Υόρκης. Ο συνιδρυτής της Atlantic Records, Αχμέτ Ερτεγκούν, είχε χαρακτηρίσει το τραγούδι «την απαρχή του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα».

Ενδεικτικά, η πρώτη στροφή του τραγουδιού στα ελληνικά:

«Τα δέντρα του Νότου καρποφορούν ένα παράξενο φρούτο,
αίμα στα φύλλα και αίμα στις ρίζες.
Μαύρα σώματα αιωρούνται στον νότιο αγέρα,
παράξενα φρούτα κρέμονται από τις λεύκες».

Φωνές εντός των αφροαμερικανικών κοινοτήτων για αυτοσυγκράτηση

Η οργή είναι πραγματική, όμως κάποιοι υποστηρίζουν ότι πραγματική είναι και η ανάγκη για προσοχή και αυτοσυγκράτηση. Δεν υπάρχει κάποιο στοιχείο που να συνδέει αυτούς τους θανάτους μεταξύ τους, όπως σημειώνει και ο Washington Informer.  Ορισμένες λεπτομέρειες που διακινούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως ηλικίες και περιστάσεις, δεν συμφωνούν με όσα έχουν δημοσιευτεί σε επίσημες αναφορές. Η υποψία από μόνη της δεν μπορεί να μετατρέψει μια αυτοκτονία σε δολοφονία, ούτε η οδυνηρή ιστορία των ΗΠΑ μπορεί από μόνη της να εξηγήσει τι συνέβη σε κάθε μία από αυτές τις περιπτώσεις.

Ωστόσο, η ιστορία και τα ερωτήματα που θέτουν οι οικογένειες δεν εξαφανίζονται απλώς και μόνο επειδή μια επίσημη έκθεση αναφέρει τη λέξη «αυτοκτονία». «Τα λιντσαρίσματα δεν αποτελούν απλώς ένα κατάλοιπο του παρελθόντος - συνεχίζουν να αφήνουν σημάδια στην κοινωνία και σήμερα», δήλωσε ο 34χρονος ακτιβιστής για τα πολιτικά δικαιώματα Μάρκους Ρέινολντς. «Αυτές οι πράξεις βίας υπενθυμίζουν ότι το μίσος εξακολουθεί να υποβόσκει κάτω από την επιφάνεια και ότι η δικαιοσύνη παραμένει μακρινή ελπίδα για πολλές κοινότητες».

Υπενθυμίζεται πως ο πρώην Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν υπέγραψε το 2022 τον Emmett Till Antilynching Act, καθιστώντας το λιντσάρισμα συγκεκριμένο ομοσπονδιακό έγκλημα μίσους, περισσότερο από έναν αιώνα μετά την κατάθεση του πρώτου ομοσπονδιακού νομοσχεδίου κατά των λιντσαρισμάτων. «Το τραύμα που προκαλούν τα λιντσαρίσματα περνά από γενιά σε γενιά», δήλωσε ο 29χρονος κοινωνικός λειτουργός Ντέιβιντ Κιμ. «Δεν πρόκειται απλώς για ένα μεμονωμένο περιστατικό - δημιουργεί φόβο, διχάζει τις κοινότητες και απαιτεί να αντιμετωπίσουμε άβολες αλήθειες σχετικά με την ασφάλεια και την ισότητα στην κοινωνία μας».

Η Σπάιβι, η μητέρα της 29χρονης Φόρτσουν, δήλωσε ότι «δεν θέλει το όνομά της να συνδεθεί» με την εκδοχή ότι ο θάνατος της κόρης της ενδέχεται να είχε φυλετικά κίνητρα. Η Μπέρνις Κινγκ, κόρη του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, προειδοποίησε τον κόσμο «να μην σπεύδει να βγάζει συμπεράσματα». Ωστόσο, ο θάνατος της Φόρτσουν έχει εύλογα προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με την Μπέρνις Κινγκ να αναγνωρίζει ακριβώς γιατί αυτή η αυτοσυγκράτηση είναι δύσκολη. «Δεν μπορούμε επίσης να απορρίψουμε τον φόβο και την οδυνηρή ιστορία που αυτές οι συνθήκες ξυπνούν στις μαύρες κοινότητες, ιδιαίτερα στο Μισισίπι», είπε. «Αυτή η ιστορία καθιστά τη διαφάνεια, την ενδελεχή διερεύνηση και την αλήθεια απολύτως απαραίτητες».