Χειμερινός πανικός στην Ευρώπη: Τα αποθέματα φυσικού αερίου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 13 ετών

Έντονη ανησυχία επικρατεί στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας καθώς η Ευρώπη οδεύει προς τους ψυχρότερους μήνες του έτους με τα αποθέματα φυσικού αερίου στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 13 ετών, εξέλιξη που έχει ήδη προκαλέσει αυτό που αναλυτές περιγράφουν ως «χειμερινό πανικό» στις αγορές.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, οι αποθήκες φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν γεμάτες κατά περίπου 63% την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από το περίπου 80% που ήταν ο μέσος όρος για την αντίστοιχη περίοδο των τελευταίων ετών. Τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe επιβεβαιώνουν την εικόνα των ιδιαίτερα χαμηλών αποθεμάτων. Στις 23 Αυγούστου η πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών βρισκόταν στο 61,68%, με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.

Η Ευρώπη κινδυνεύει να μπει στον χειμώνα με αποθέματα πολύ κάτω από τον μέσο όρο

Με τον σημερινό αργό ρυθμό αναπλήρωσης των αποθεμάτων, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να ξεκινήσει τη χειμερινή περίοδο θέρμανσης με ποσότητες φυσικού αερίου περίπου 20% χαμηλότερες από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας και στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2013, σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται ο Guardian.

Οι χαμηλές ποσότητες στις αποθήκες αυξάνουν κυρίως τον κίνδυνο έντονης μεταβλητότητας των τιμών τον χειμώνα. Ένα παρατεταμένο κύμα ψύχους ή περίοδοι με χαμηλή παραγωγή αιολικής ενέργειας θα μπορούσαν να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τη ζήτηση φυσικού αερίου και να εντείνουν τις πιέσεις στην αγορά.

Στην επιβράδυνση της αναπλήρωσης των αποθεμάτων έχουν συμβάλει πολλοί παράγοντες. Ο προηγούμενος χειμώνας ολοκληρώθηκε με χαμηλές θερμοκρασίες, ενώ οι καύσωνες του φετινού καλοκαιριού αύξησαν τη χρήση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή. Την ίδια ώρα, η αναταραχή στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις ενεργειακές ροές από την περιοχή του Κόλπου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εκτιμήσει το προηγούμενο διάστημα ότι επίπεδο αποθήκευσης της τάξης του 80% θα ήταν επαρκές για την ασφάλεια εφοδιασμού τον χειμώνα 2026-2027, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η κατάσταση χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση.

Πάνω από τα 68 ευρώ το φυσικό αέριο - Το σενάριο των 100 ευρώ

Η ανησυχία έχει ήδη περάσει στις τιμές. Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο αναφοράς κινήθηκε τις τελευταίες ημέρες πάνω από τα 68 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh), στα υψηλότερα επίπεδα περίπου τριών ετών και υπερδιπλάσια σε σύγκριση με τις τιμές στις αρχές του 2026.

Η αγορά προεξοφλεί ότι τους επόμενους μήνες η Ευρώπη θα χρειαστεί να ανταγωνιστεί πιο επιθετικά τις ασιατικές οικονομίες για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), καθώς οι θερμοκρασίες θα υποχωρούν και η ζήτηση για θέρμανση θα αυξάνεται.

Το δυσμενέστερο σενάριο είναι ακόμη πιο ανησυχητικό. Αναλυτές της Goldman Sachs, σύμφωνα με τον Guardian, εκτιμούν ότι εάν δεν επανέλθουν οι εξαγωγές φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς ενδέχεται να χρειαστεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ/MWh, ώστε η Ευρώπη να μπορέσει να προσελκύσει επαρκή φορτία LNG για να καλύψει τη χειμερινή ζήτηση.

Η πίεση συνδέεται άμεσα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την αβεβαιότητα γύρω από τις ενεργειακές μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι οποίες έχουν αυξήσει σημαντικά το ασφάλιστρο κινδύνου στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Στο «κόκκινο» Γερμανία, Ολλανδία και Βέλγιο

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στη Δυτική Ευρώπη, όπου ορισμένες από τις μεγαλύτερες αγορές φυσικού αερίου εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης σε σχέση με χώρες όπως η Ιταλία και η Πολωνία.

Η Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα φυσικού αερίου στην Ευρώπη, βρισκόταν στα τέλη Αυγούστου κοντά στο 50%-51%. Στην Ολλανδία οι αποθήκες κινούνταν περίπου στο 44%-45%, ενώ στο Βέλγιο κοντά στο 49%-51%. Αντίθετα, η Ιταλία είχε ξεπεράσει το 80% και η Πολωνία βρισκόταν ακόμη υψηλότερα.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένο θεωρείται και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές φυσικού αερίου στην Ευρώπη αλλά διαθέτει περιορισμένη εγχώρια αποθηκευτική ικανότητα.

Η Βρετανία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγωγές μέσω αγωγών από την ηπειρωτική Ευρώπη, καθώς και σε φορτία LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μέση Ανατολή. Ο επικεφαλής της Centrica, μητρικής της British Gas, προειδοποίησε ότι η χώρα μπαίνει προς τον επόμενο χειμώνα με ελάχιστο φυσικό αέριο στις αποθήκες της.

Δεν αναμένονται ελλείψεις - Ο φόβος για τις τιμές

Παρά την έντονη ανησυχία, το βασικό σενάριο αυτή τη στιγμή δεν προβλέπει φυσική έλλειψη φυσικού αερίου στην Ευρώπη τον χειμώνα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ότι η ήπειρος θα αναγκαστεί να πληρώσει πολύ ακριβότερα για να εξασφαλίσει τις απαραίτητες ποσότητες στην παγκόσμια αγορά LNG.

Η αύξηση του κόστους έχει ήδη αρχίσει να γίνεται ορατή στους καταναλωτές. Στη Βρετανία, η ρυθμιστική αρχή Ofgem ανακοίνωσε νέα αύξηση κατά 4% στο πλαφόν των λογαριασμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας από την 1η Οκτωβρίου, μετά την άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας. Για ένα τυπικό νοικοκυριό, το σχετικό ετήσιο όριο αυξάνεται από 1.663 σε 1.723 λίρες.

Η Ofgem αποδίδει την αύξηση κυρίως στις υψηλότερες χονδρεμπορικές τιμές φυσικού αερίου και στη συνεχιζόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή.

Για την Ευρώπη, οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες. Όσο τα αποθέματα παραμένουν αισθητά χαμηλότερα από τα συνήθη επίπεδα και οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή δεν αποκαθίστανται πλήρως, τόσο μεγαλώνει η πιθανότητα η ήπειρος να βρεθεί αντιμέτωπη όχι απαραίτητα με έλλειψη φυσικού αερίου, αλλά με έναν ιδιαίτερα ακριβό και νευρικό ενεργειακά χειμώνα.