Μέχρι πού θα το πάει ο Ερντογάν: Η ενόχληση για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» και το επικίνδυνο σκηνικό στο Αιγαίο

Σε νέα φάση έντασης φαίνεται να εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά την έντονη αντίδραση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη συμφωνία Ελλάδας και Ισραήλ για την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα», με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030.

Ο Τούρκος πρόεδρος εξαπέλυσε νέες απειλές προς την Αθήνα, αφήνοντας παράλληλα αιχμές για τις ελληνικές κινήσεις εξοπλισμού και επαναφέροντας στο προσκήνιο ζητήματα που αφορούν την τουρκική αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο.

Όπως μετέδωσε η Μαρία Ζαχαράκη μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του OPEN, η αντίδραση του Τούρκου προέδρου ήταν ιδιαίτερα υψηλών τόνων. Ενδεικτικό της ενόχλησης της Άγκυρας είναι ότι ο Ερντογάν αναφέρθηκε αποκλειστικά στην Ελλάδα, παρότι η συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» έχει συναφθεί μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ.

Οι προειδοποιήσεις Ερντογάν

Ο Τούρκος πρόεδρος προχώρησε σε δύο χαρακτηριστικές δηλώσεις. Στην πρώτη, αναφέρθηκε στο Κας, την τουρκική πόλη που βρίσκεται απέναντι από το Καστελόριζο, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «αν φωνάξουμε από το Κας, θα μας ακούσουν».

Η συγκεκριμένη αναφορά ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα προς την Αθήνα ότι η Τουρκία θέλει να καταστήσει αισθητή την παρουσία και την ισχύ της στην περιοχή.

Στη δεύτερη δήλωσή του, ο Ερντογάν επικαλέστηκε την Ιστορία, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί «εξαιρετικό οδηγό» για όσους αντλούν διδάγματα από αυτήν. Παράλληλα, τόνισε ότι η Τουρκία «θα πράξει ό,τι χρειάζεται».

Οι αναφορές αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα φορτισμένες, καθώς παραπέμπουν στην Μικρασιατική Καταστροφή, ενώ αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη σκληρότερης τουρκικής αντίδρασης εάν συνεχιστεί η ελληνική εξοπλιστική πολιτική στα νησιά.
Στο επίκεντρο το Καστελόριζο

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η αναφορά του Ερντογάν στο Κας δεν θεωρείται τυχαία. Το Καστελόριζο φαίνεται να βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας έντασης, καθώς η Τουρκία παρακολουθεί στενά τις ελληνικές κινήσεις στην περιοχή.

Παράλληλα, η Άγκυρα φέρεται να προετοιμάζει και άλλες αντιδράσεις. Στο στόχαστρο αναμένεται να βρεθούν ζητήματα όπως τα θαλάσσια πάρκα, ενώ το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης εκτιμάται ότι μπορεί να αποτελέσει το επόμενο πεδίο ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Την ίδια ώρα, η Τουρκία φαίνεται να επιχειρεί να αυξήσει την πίεση και σε διπλωματικό επίπεδο.

Νέα τουρκική νότα στην Αθήνα

Όπως αποκαλύφθηκε στον τουρκικό Τύπο, η Άγκυρα απέστειλε διπλωματική νότα στην Αθήνα με αφορμή τρεις ελληνικές πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν τον Αύγουστο.

Πρόκειται για το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό, το πλαίσιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και το πλαίσιο για τη βιομηχανία και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Στη διπλωματική νότα η Τουρκία επανέφερε τη θέση της περί «γκρίζων ζωνών», υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν γεωγραφικοί σχηματισμοί στο Αιγαίο των οποίων η κυριαρχία, κατά την τουρκική άποψη, δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.

Παράλληλα, η Άγκυρα έστειλε το μήνυμα ότι «κανείς δεν μπορεί να χαράζει σύνορα στο Αιγαίο», επαναλαμβάνοντας ουσιαστικά τις πάγιες τουρκικές αμφισβητήσεις.

Αχαρτογράφητα και επικίνδυνα νερά

Το ερώτημα είναι μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει η Τουρκία και κυρίως εάν οι απειλές θα αποκτήσουν και στρατιωτική υπόσταση.

Όπως επισήμανε η Έφη Κουτσοκώστα στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του OPEN, o Ερντογάν ανοίγει ένα επικίνδυνο μονοπάτι και υποστηρίζει πλέον ότι η Ελλάδα δεν έχει δικαίωμα να εξοπλίζει τα νησιά της.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα πράξει η Τουρκία καθώς τα επόμενα χρόνια θα υλοποιείται σταδιακά η ελληνική εξοπλιστική ενίσχυση και θα εγκαθίστανται νέα συστήματα στο πλαίσιο της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

Το ενδεχόμενο κάποια από αυτά τα συστήματα να τοποθετηθούν σε ελληνικά νησιά δημιουργεί ένα ακόμη πιο σύνθετο σκηνικό.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να στρατιωτικοποιήσει την αντίδρασή της, χρησιμοποιώντας πολεμικά πλοία ή άλλες στρατιωτικές κινήσεις για να εμποδίσει την υλοποίηση των ελληνικών σχεδίων. Μια τέτοια εξέλιξη θα αύξανε δραματικά τον κίνδυνο ενός θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αλλάζει τα δεδομένα

Η συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», η οποία προβλέπει τη δημιουργία ενός πολυεπίπεδου συστήματος αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας, έχει προκαλέσει έντονη αντίδραση στην Άγκυρα.

Η σταδιακή υλοποίηση του σχεδιασμού έως το 2030 αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις ελληνικές δυνατότητες αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι πλέον μόνο η τουρκική ρητορική, αλλά το εάν και με ποιον τρόπο η Άγκυρα θα επιχειρήσει να εμποδίσει την υλοποίηση των ελληνικών σχεδίων.

Όπως επισημάνθηκε στο ρεπορτάζ, η Ελλάδα δύσκολα θα μπορούσε να μην αντιδράσει σε μια ευθεία απειλή κατά της κυριαρχίας και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Το αποτέλεσμα είναι ότι τα λεγόμενα «ήρεμα νερά» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μοιάζουν πλέον να απομακρύνονται, με το σκηνικό να γίνεται ολοένα πιο σύνθετο και επικίνδυνο.

Η νέα αντιπαράθεση έχει ως φόντο όχι μόνο την «Ασπίδα του Αχιλλέα», αλλά και το Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο, τα ενεργειακά σχέδια και τις ευρύτερες γεωπολιτικές συμμαχίες στην περιοχή.