Οργή στη Μάλτα μετά την αθώωση μεγαλοεπιχειρηματία για τη δολοφονία της Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία

Η κυβέρνηση της Μάλτας κάλεσε τους πολίτες να επιδείξουν ψυχραιμία μετά την αθώωση επιχειρηματία που κατηγορούνταν ότι έδωσε εντολή για τη δολοφονία, το 2017, της ερευνητικής δημοσιογράφου Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία.

Η 53χρονη δημοσιογράφος και ακτιβίστρια κατά της διαφθοράς σκοτώθηκε τον Οκτώβριο του 2017 από έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου έξω από το σπίτι της. Η δολοφονία της προκάλεσε πολιτικό σεισμό στη Μάλτα και έστρεψε το διεθνές ενδιαφέρον στην αστυνομία και τη Δικαιοσύνη της χώρας.

Σύμφωνα με το Reuters, η ετυμηγορία στη δίκη για τη δολοφονία της, η οποία εκδόθηκε αργά το βράδυ της Τετάρτης (2/9), προκάλεσε την οργή της οικογένειας του θύματος, ενώ επικρίθηκε και από την οργάνωση Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (Reporters Without Borders), η οποία δήλωσε ότι είναι «πέρα από εξοργισμένη» με την αθώωση.

Η Ρομπέρτα Μέτσολα, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πρώην πολιτικός της Μάλτας, δεσμεύτηκε να συνεχίσει τον αγώνα για την απονομή δικαιοσύνης. «Όταν σε δολοφόνησαν, μέρα μεσημέρι, έξω από το σπίτι της οικογένειάς σου, υποσχεθήκαμε ότι δεν θα τους αφήναμε να το κρύψουν κάτω από το χαλί», έγραψε σε ανάρτησή της στο Facebook, απευθυνόμενη στην «αγαπητή Ντάφνι». «Αυτή η υπόσχεση ισχύει και σήμερα. Δεν θα τα παρατήσουμε και δεν θα υποχωρήσουμε», πρόσθεσε.

Ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Αμπέλα, ο οποίος επανήλθε στην εξουσία τον Μάιο, δεν σχολίασε άμεσα την απόφαση, όμως η κυβέρνησή του απηύθυνε έκκληση για αυτοσυγκράτηση σε ανακοίνωση που εκδόθηκε αργά το βράδυ της Τετάρτης. «Σε αυτή την ευαίσθητη στιγμή, η κυβέρνηση απευθύνει έκκληση για σύνεση στις δημόσιες τοποθετήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν περισσότερο κακό παρά καλό», ανέφερε η ανακοίνωση.

Το χρονικό της δίκης

Τρεις άνδρες έχουν καταδικαστεί για την τέλεση της δολοφονίας και άλλοι δύο για την προμήθεια της βόμβας, έπειτα από προηγούμενες δίκες, και εκτίουν πλέον πολυετείς ποινές φυλάκισης.

Ωστόσο, ο επιχειρηματίας Γιόργκεν Φένεχ, κληρονόμος μιας επιχειρηματικής αυτοκρατορίας στον χώρο των ακινήτων, η οποία περιλαμβάνει ξενοδοχεία και καζίνο, αθωώθηκε την Τετάρτη με ψήφους 8-1 από το σώμα των ενόρκων. Αντιμετώπιζε κατηγορίες για συνέργεια σε δολοφονία, καθώς και για το ηπιότερο αδίκημα της εγκληματικής συνωμοσίας με σκοπό τη διάπραξη δολοφονίας.

Οι εισαγγελείς δεν μπορούν να ασκήσουν έφεση κατά της απόφασης, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις που αφορούν νομικά ζητήματα. Η δικαστής Έντουινα Γκρίμα, η οποία προήδρευσε της δίκης, διέταξε να διαβιβαστούν τα στοιχεία στον αρχηγό της αστυνομίας, προκειμένου να εξεταστεί εάν θα πρέπει να κινηθούν ποινικές διαδικασίες σε βάρος τρίτων προσώπων.

Κατά τη διάρκεια της δίκης, η οποία ξεκίνησε τον Ιούλιο, η εισαγγελία υποστήριξε ότι ο Φένεχ ήθελε να δολοφονηθεί η Καρουάνα Γκαλιζία επειδή ετοιμαζόταν να αποκαλύψει πληροφορίες σχετικά με τον ίδιο. Στην υπεράσπισή του, ο Φένεχ κατηγόρησε τον Κιθ Σέμπρι, ο οποίος είχε διατελέσει προσωπάρχης του πρώην πρωθυπουργού Τζόζεφ Μουσκάτ, ότι βρισκόταν πίσω από το σχέδιο δολοφονίας - ισχυρισμό που ο Σέμπρι αρνείται.

«Ένιψαν τας χείρας τους»

Ο γιος της Καρουάνα Γκαλιζία, Μάθιου, εξέφρασε την απογοήτευσή του, γράφοντας στο Facebook: «Απαράδεκτη απόφαση των ενόρκων, από την οποία η χώρα μας μπορεί να μην ανακάμψει ποτέ. Είχαν μεγάλη ευθύνη να αποδώσουν δικαιοσύνη. Και ένιψαν τας χείρας τους».

Το αντιπολιτευόμενο Εθνικιστικό Κόμμα πραγματοποίησε «σιωπηλή διαμαρτυρία» έξω από το γραφείο του Αμπέλα κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τον αρχηγό του κόμματος, Άλεξ Μποργκ, να ζητά την επαναφορά του Κοινοβουλίου από τη θερινή διακοπή.

Τι ερευνούσε η δημοσιογράφος

Το τελευταίο καλοκαίρι της ζωής της, η Καρουάνα Γκαλιζία ήταν βαθιά απομονωμένη. Όταν ήταν νεότερη, δεν ήταν μόνο εξαιρετικά ικανή, αλλά και εντυπωσιακά όμορφη, με μεγάλα, χαρακτηριστικά σκουλαρίκια και λαμπερά μαύρα μαλλιά. Είχε συνιδρύσει μια εθνική εφημερίδα, ήταν εκδότρια περιοδικού lifestyle και είχε εξελιχθεί σε μία από τις δημοφιλέστερες αρθρογράφους της Μάλτας, ενώ παράλληλα μεγάλωνε τρεις γιους.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής της, ήταν η ερευνητική δημοσιογραφία που την είχε απορροφήσει πλήρως. Το ιστολόγιό της, Running Commentary, ήταν ένα από τα δημοφιλέστερα ειδησεογραφικά sites στη Μάλτα, όμως η δημοτικότητά του, όπως και οι συχνά καυστικές σάτιρες για δημόσια πρόσωπα, την είχαν μετατρέψει σε στόχο.

Είχε εξίσου πολλούς επικριτές με υποστηρικτές και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συχνά δεχόταν επιθέσεις, με κάποιους να την αποκαλούν «μάγισσα». Είχαν σημειωθεί εμπρηστικές επιθέσεις, ενώ είχαν σκοτωθεί και τα σκυλιά της οικογένειας. «Ανησυχούσα για εκείνη», κατέθεσε στη δίκη ο μεσαίος γιος της, Άντριου. «Η ατμόσφαιρα γύρω της ήταν φρικτή. Ο κόσμος την κοιτούσε επίμονα στη Βαλέτα. Δεν έβγαινε από το σπίτι».

Η Καρουάνα Γκαλιζία γνώριζε ότι κινδύνευε και είχε ήδη αρχίσει να αλλάζει τη ρουτίνα της. Για μεγαλύτερη ασφάλεια, οδηγούσε νοικιασμένο αυτοκίνητο. Με αυτό το αυτοκίνητο σκοτώθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2017, σε ηλικία 53 ετών, λίγα μέτρα από το σπίτι της. Μια βόμβα που είχε τοποθετηθεί κάτω από το κάθισμα του οδηγού διέλυσε το όχημα, σκορπίζοντας φλεγόμενα συντρίμμια στον δρόμο και σε ένα χωράφι.

Κλεισμένοι μέσα στο σπίτι τους και προστατευμένοι από τον καταιγισμό των ΜΜΕ, οι γιοι της Ντάφνι και ο σύζυγός της, Πίτερ, αναρωτιούνταν ποιον μπορούσαν να εμπιστευτούν. Ήταν βέβαιοι ότι η δουλειά της θα περιείχε στοιχεία, αλλά ταυτόχρονα θεωρούσαν ότι δεν μπορούσαν να παραδώσουν ευαίσθητο υλικό από τις πηγές της στην αστυνομία.

Ο μεγαλύτερος γιος της, Μάθιου, μηχανικός λογισμικού που είχε συμμετάσχει στην ομάδα δημοσιογράφων που κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ για τα Panama Papers, τη μαζική διαρροή δεδομένων για υπεράκτιες εταιρείες, πρότεινε να απευθυνθούν σε δημοσιογράφους εκτός Μάλτας. «Δεν είχα τους πόρους για να κάνω μόνος μου την έρευνα», δήλωσε στους ενόρκους κατά τη δίκη του Φένεχ.

Επικοινώνησε με τον Guardian, ο οποίος συνεργάστηκε με το Reuters, τη μη κερδοσκοπική οργάνωση Forbidden Stories και άλλους φορείς για τη δημιουργία του Daphne Project.

Πριν από τον θάνατό της, η Καρουάνα Γκαλιζία είχε δημοσιεύσει σειρά αποκαλύψεων που βύθισαν την κυβέρνηση της Μάλτας σε σκάνδαλο. Είχε εντοπίσει στα Panama Papers στοιχεία που έδειχναν ότι ο υπουργός Ενέργειας Κόνραντ Μίτσι και ο προσωπάρχης του πρωθυπουργού, ο επιχειρηματίας και πολιτικός «διαμεσολαβητής» Κιθ Σέμπρι, είχαν ιδρύσει υπεράκτιες εταιρείες μέσω ανώνυμων καταπιστευμάτων.

Αναρτήσεις που είχε δημοσιεύσει και παρουσιάστηκαν στη δίκη υποδείκνυαν ότι πίστευε πως σκόπευαν να χρησιμοποιήσουν τις εταιρείες αυτές για να λαμβάνουν μίζες. Οι καταγγελίες αυτές αποτελούν πλέον αντικείμενο ποινικής υπόθεσης, στην οποία ο Φένεχ, ο Σέμπρι, ο Μίτσι και άλλοι δηλώνουν αθώοι για κατηγορίες διαφθοράς, άσκησης επιρροής με ανταλλάγματα και εγκληματικής συνωμοσίας.

Την περίοδο του θανάτου της, η Καρουάνα Γκαλιζία λάμβανε διαρροή πληροφοριών σχετικά με μια μεγάλη κυβερνητική σύμβαση - την παραχώρηση για την κατασκευή μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο, ύψους 500 εκατ. ευρώ, η οποία θα τροφοδοτούσε το εθνικό δίκτυο ηλεκτρισμού.

Η διαρροή προερχόταν από τους διακομιστές της εταιρείας που κατασκεύαζε τη μονάδα, της Electrogas. Ένας από τους μετόχους της ήταν ο Φένεχ και η ηλεκτρονική αλληλογραφία έδειχνε ότι αποτελούσε κινητήρια δύναμη του εγχειρήματος, διαχειριζόμενος την επικοινωνία με την κυβέρνηση και την αναχρηματοδότηση ενός κρίσιμου τραπεζικού δανείου. Οι ένορκοι άκουσαν πώς η Καρουάνα Γκαλιζία είχε χαρακτηρίσει στο ιστολόγιό της το εγχείρημα «ένα μαγικό νέο εργοστάσιο παραγωγής διαφθοράς».