Γιατί το Ιράν δεν κάνει πίσω: Η μάχη στα Στενά του Ορμούζ και το επικίνδυνο αδιέξοδο με τον Τραμπ

Μετά από μία περίοδο «θερινής ραστώνης» στις εχθροπραξίες ΗΠΑ - Ιράν τα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα φαίνεται να πιάνουν ξανά τα όπλα στα χέρια, ενώ οδηγούνται σε ένα επικίνδυνο αδιέξοδο καθώς και οι δύο πλευρές θέλουν να έχουν τον τελευταίο λόγο.

Ο στρατός των ΗΠΑ έπληξε ξανά το Ιράν την Τρίτη (1/9), ώθησε την Τεχεράνη να επιτεθεί στην Ιορδανία, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, περιφρονώντας την προειδοποίηση του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ότι οποιαδήποτε αντίποινα θα είχαν ως αποτέλεσμα το Ιράν «να δεχθεί πολύ σκληρότερο πλήγμα».

Σύμφωνα με το CNN, οι ανταλλαγές ήταν περιορισμένες, σε αντίθεση με τις σφοδρότερες επιθέσεις που έλαβαν χώρα πριν από έναν μήνα, κάτι που οι ειδικοί αναφέρουν ότι σηματοδοτεί την απροθυμία και των δύο πλευρών να επιστρέψουν σε μια σύγκρουση πλήρους κλίμακας.

«Μέχρι στιγμής, και οι δύο έχουν επικεντρώσει τις επιθέσεις τους κυρίως σε στρατιωτικούς παρά σε πολιτικούς ή ενεργειακούς στόχους. Και παρά τις απειλές από ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους, η Τεχεράνη δεν έχει επαναλάβει τις επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας ή των ΗΑΕ», δήλωσε σε ανάρτησή του στο X ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς, πρώην επικεφαλής του κλάδου του Ιράν στις ισραηλινές στρατιωτικές πληροφορίες.

Παρόλα αυτά, η τρέχουσα κατάσταση είναι επικίνδυνη, με περιθώρια λανθασμένων υπολογισμών που εγκυμονούν τον κίνδυνο να παρασύρουν και τις δύο πλευρές πίσω σε μια γενικευμένη σύγκρουση.

«Καμία από τις δύο πλευρές δε θέλει να επιστρέψει σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας», δήλωσε στο CNN ο Χαμιντρέζα Αζίζι, ανώτερος αναλυτής για το Ιράν στο think tank International Crisis Group (ICG), προσθέτοντας ότι η διαταραχή της κυκλοφορίας από το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ και η οικονομική πίεση των ΗΠΑ στη χώρα γίνονται «όλο και πιο μη βιώσιμες» και για τις δύο πλευρές.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ότι δεν ενδιαφέρεται να διαπραγματευτεί με το Ιράν. «Δεν θα μπορούσε να με νοιάζει λιγότερο αν υπογράψουν μια άχρηστη, για αυτούς, συμφωνία», δήλωσε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι του αρέσει η θέση της Αμερικής «πολύ καλύτερα τώρα».

Αλλά πέρα από τη ρητορική, οι Αμερικανοί αισθάνονται το κόστος του πολέμου εν μέσω ευρείας λαϊκής δυσαρέσκειας για μια σύγκρουση που σύμφωνα με πληροφορίες είχε κοστίσει στην Ουάσινγκτον περίπου 40 διεσεκαττομύρια μέχρι τον Ιούλιο.

Στο Ιράν, ο αντίκτυπος του πολέμου ήταν σημαντικά πιο σοβαρός. Οι ΗΠΑ πιέζουν μια ήδη παράλυτη οικονομία καθώς αγωνίζεται να πουλήσει το πετρέλαιό της. Τα ιρανικά αποθέματα όπλων εξαντλούνται επίσης πιθανότατα, και οι πολίτες αγωνίζονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε βασικά αγαθά – συμπεριλαμβανομένων τροφίμων και φαρμάκων.

Ο πόλεμος έχει κλονίσει τους Αμερικανούς

Η κυβέρνηση Τραμπ μπορεί να πιστεύει ότι πέτυχε μια νίκη στα Στενά του Ορμούζ. Την Τρίτη, ο αμερικανικός στρατός συνόδευσε 40 εμπορικά πλοία που μετέφεραν 18 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου μέσω του θαλάσσιου περάσματος, σημειώνοντας υψηλό πολεμικής περιόδου, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν τις επιχειρήσεις.

Αλλά αυτό δεν έχει θεραπεύσει την ευρύτερη κατάσταση. Ενώ οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν ελαφρά την Πέμπτη, παραμένουν υψηλές.

Η τρέχουσα εθνική μέση τιμή των ΗΠΑ για τη βενζίνη ανέρχεται σε 4,14 δολάρια το γαλόνι, σε σύγκριση με 3,19 δοάρια πριν από ένα χρόνο, σύμφωνα με τον American Automobile Association.

Εν τω μεταξύ, η ποσότητα πετρελαίου στο Strategic Petroleum Reserve των ΗΠΑ έχει υποχωρήσει τους τελευταίους μήνες στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίζει να αποδεσμεύει πετρέλαιο έκτακτης ανάγκης για να ελαχιστοποιήσει τις επιπτώσεις από τον πόλεμο.

Την Πέμπτη, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς δεν μπόρεσε να παράσχει ούτε ένα χρονοδιάγραμμα για το τέλος του πολέμου στο Ιράν ούτε μια ημερομηνία κατά την οποία οι τιμές των καυσίμων ενδέχεται να υποχωρήσουν κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, αφήνοντας αντίθετα να εννοηθεί ότι εναπόκειται στο Ιράν να ολοκληρώσει τη σύγκρουση.

Στο στρατιωτικό σκέλος, οι ΗΠΑ καταναλώνουν γρήγορα τα αποθέματα όπλων και αναπτύσσουν δαπανηρά στρατιωτικά μέσα. Τον περασμένο μήνα, πολλαπλές πηγές που γνωρίζουν το θέμα δήλωσαν στο CNN ότι ο αμερικανικός στρατός είχε εξαντλήσει σχεδόν το 80% των αναχαιτιστών του για ένα βασικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας.

Ο αμερικανικός στρατός έχει εξαντλήσει σχεδόν τα τέσσερα πέμπτα των αποθεμάτων πυραύλων THAAD σε σύγκριση με τους προπολεμικούς αριθμούς και περίπου το μισό των Patriot από την αρχή του πολέμου, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν την αναφορά αποθεμάτων.

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε αργότερα ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν «τεράστιες ποσότητες» πολεμοφοδίων, αλλά παραδέχτηκε ότι ορισμένα πολεμοφόδια βρίσκονται σε πιο «σφιχτή» διαθεσιμότητα.

Η Τεχεράνη επιλέγει να απαντήσει παρά να υποχωρήσει

Η συμπεριφορά του Ιράν στα τελευταία αμερικανικά πλήγματα δείχνει ότι η Τεχεράνη επιλέγει να απαντήσει παρά να υποχωρήσει, δήλωσε ο Χαμιντρέζα Αζίζι από το ICG.

Αυτό συμβαίνει επειδή η Τεχεράνη δεν έχει τη πολυτέλεια να αποδεχθεί την επικρατούσα τάξη πραγμάτων που ο Τραμπ φαίνεται να προσπαθεί να επιβληθεί στα Στενά του Ορμούζ, αναφέρουν οι ειδικοί.

«Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών οξύνουν την εικόνα στα Στενά του Ορμούζ και αποκαλύπτουν μια θεμελιώδη αναντιστοιχία μεταξύ των προσεγγίσεων των ΗΠΑ και του Ιράν στην τρέχουσα αντιπαράθεση», δήλωσε ο Σιτρίνοβιτς.

Ενώ η Ουάσινγκτον φαίνεται να προσπαθεί να αποφύγει την κινητική κλιμάκωση και να κρατήσει τη σύγκρουση περιορισμένη στον οικονομικό τομέα, το Ιράν ακολουθεί την αντίθετη στρατηγική, έγραψε ο Σιτρίνοβιτς στο X.

«Θα συνεχίσει να προσπαθεί να διαταράξει την κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων και να αμφισβητήσει την προσπάθεια των ΗΠΑ να δημιουργήσουν μια νέα πραγματικότητα στα Στενά», ανέφερε.

Το Ιράν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι είναι έτοιμο να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εάν η Ουάσινγκτον επαναλάβει τις δεσμεύσεις της βάσει του μνημονίου συναντίληψης που υπεγράφη τον Ιούνιο.

«Δηλώνω σαφώς ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιστρέψουν στις δεσμεύσεις τους βάσει του προαναφερθέντος μνημονίου συναντίληψης, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα ανταποδώσει αμέσως», δήλωσε την Τρίτη ο Ιρανός Πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Shanghai Cooperation Organization στο Κιργιστάν.

Όμως ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι είναι ευτυχής με την τρέχουσα θέση.

«Δεν προσπαθώ να αναγκάσω το Ιράν να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social το βράδυ της Τρίτης, αφού το Ιράν προέβη σε αντίποινα μετά τα αμερικανικά πλήγματα. «Μου αρέσει η θέση μας πολύ καλύτερα τώρα, με σχεδόν απόλυτο έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, και την οικονομία τους να καταρρέει πλήρως».