Τραγωδία για 13χρονο: Το TikTok challenge που ξεκίνησε ως «παιχνίδι» και κατέληξε στον θάνατο

Ένα viral challenge στο TikTok οδήγησε στον θάνατο 13χρονο στο Ηνωμένο Βασίλειο και πυροδότησε ένα καταιγισμό αγωγών στην εταιρία.

Όταν η Λίζα Κένεβαν άνοιξε την πόρτα του μπάνιου, το τελευταίο πράγμα που περίμενε να αντικρίσει ήταν τον χαρούμενο και γεμάτο ζωντάνια 13χρονο γιο της να κείτεται αναίσθητος στο πάτωμα.

Mεσα σε πανικό, η Λίζα και η 20χρονη κόρη της Έμιλι κάλεσαν το 999 και ξεκίνησαν αμέσως ΚΑΡΠΑ. Ήταν όμως ήδη αργά — μέσα σε 24 ώρες, το αγαπημένο της αγόρι είχε φύγει από τη ζωή.

Μετά το μοιραίο η οικογένεια ανακάλυψε τα σοκαριστικά βίντεο στο τηλέφωνο του Άιζακ — πλάνα που τον έδειχναν να δοκιμάζει την επικίνδυνη πρόκληση ασφυξίας "blackout" στο TikTok. Ο ιατροδικαστής αποφάνθηκε τελικά ότι ο θάνατός του οφειλόταν σε ατύχημα, όπως αναφέρει η The Mirror.

Ο χαμός του Άιζακ είναι μία από τις όλο και περισσότερες τραγωδίες που οι οικογένειες συνδέουν άμεσα με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Πριν από το τραγικό συμβάν τον Μάρτιο του 2022, η Λίζα περιγράφει τον μικρότερο γιο της ως ένα πανευτυχές παιδί που δεν είχε δείξει ποτέ σημάδια στενοχώριας. Κατά τη διάρκεια των lockdown, η Λίζα εφάρμοζε αυστηρούς κανόνες: συγκεκριμένα ωράρια, κανένα κινητό στο τραπέζι και κλειστές οθόνες μετά τις 9 το βράδυ. «Ήταν ένα συνηθισμένο αγόρι», ανέφερε στο The Mirror. «Λάτρευε το ποδόσφαιρο, το τρέξιμο και τα παιχνίδια. Δεν είχε αλλάξει καθόλου η συμπεριφορά του. Στο σχολείο δεν αντιμετώπιζε κανένα πρόβλημα. Ήταν χαρούμενος, είχε όνειρα και πράγματα που περίμενε με ανυπομονησία. Απλώς εκείνη τη συγκεκριμένη περίοδο ήταν ευάλωτος. Κάποιος του μίλησε για αυτή την πρόκληση κι εκείνος δοκίμασε, νομίζοντας πως ήταν αήττητος».

Όσο όμως οι περιορισμοί παρατείνονταν, ο Άιζακ ζήτησε να κατεβάσει το TikTok για να μη νιώθει αποκομμένος από τους φίλους του. Χωρίς να το γνωρίζει η μητέρα του, άρχισε να καταγράφει τον εαυτό του να συμμετέχει σε διάφορα "challenges", μέχρι που φτάσαμε στη μοιραία 8η Μαρτίου. Όταν η αστυνομία επέστρεψε το κινητό του εβδομάδες αργότερα, η οικογένειά του είδε με τρόμο τρία σπαρακτικά βίντεο από τις προσπάθειές του να εκτελέσει την πρόκληση.

Ο αγώνας της οικογένειας

Όταν η Λίζα ζήτησε από τις Αρχές πρόσβαση στα δεδομένα των λογαριασμών του στο Instagram και το TikTok για να καταλάβει τι συνέβη, βρήκε τις πόρτες κλειστές. Ισχυρίζεται ότι το TikTok της απάντησε πως τα δεδομένα του Άιζακ είχαν ήδη διαγραφεί.

Με τον νέο νόμο Data Act 2025, η Ofcom έχει πλέον τη δυνατότητα να υποχρεώνει τις εταιρείες τεχνολογίας να διατηρούν τα δεδομένα της διαδικτυακής δραστηριότητας ενός ανηλίκου που απεβίωσε, ώστε να διευκολύνονται οι ιατροδικαστικές έρευνες.

Η Λίζα, ο πατέρας του Άιζακ, Μάρκ, καθώς και μια ομάδα Βρετανών γονέων που έχασαν τα παιδιά τους υπό ανάλογες συνθήκες, έχουν καταθέσει ομαδική αγωγή κατά του TikTok στις ΗΠΑ. Κατηγορούν την πλατφόρμα ότι προωθεί επίτηδες εθιστικό περιεχόμενο και επικίνδυνες δοκιμασίες για να κρατά τους χρήστες περισσότερη ώρα συνδεδεμένους. Από την πλευρά του, το TikTok δήλωσε στο The Mirror ότι η ασφάλεια των εφήβων αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, με τις αυστηρότερες ρυθμίσεις ιδιωτικότητας να είναι ενεργοποιημένες εξ ορισμού για τους ανήλικους.

Παράλληλα, η Meta συμφώνησε πρόσφατα σε έναν ιστορικό συμβιβασμό 17,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων με τις αρχές των ΗΠΑ, μετά από κατηγορίες ότι το Facebook και το Instagram προκαλούν βλάβη στην ψυχική υγεία των παιδιών. Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας —που αποτελεί τη μεγαλύτερη χρηματική αποζημίωση που έχει καταβάλει ποτέ η εταιρεία για θέματα προστασίας ανηλίκων— η Meta δεσμεύτηκε να εισαγάγει νέα μέτρα ασφαλείας, όπως ημερήσια όρια χρήσης, αποκλεισμό πρόσβασης κατά τις νυχτερινές ώρες και αυστηρότερη επαλήθευση ηλικίας. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά θα ισχύσουν αποκλειστικά για τους χρήστες στην Αμερική, ενώ η Meta δεν παραδέχτηκε καμία νομική υπαιτιότητα.

Η Λίζα δηλώνει εξοργισμένη που οι οικογένειες στο Ηνωμένο Βασίλειο μένουν εκτός αυτής της εξέλιξης, αναρωτώμενη γιατί τα παιδιά στη δική της χώρα να μην απολαμβάνουν την ίδια προστασία.

«Το να συμβιβάζονται εξωδικαστικά είναι απλώς ένας τρόπος να αποφύγουν τις ευθύνες τους. Αυτά τα μέτρα έπρεπε να είχαν παρθεί από την πρώτη στιγμή. Κοιτάξτε πόσα παιδιά έχουμε χάσει. Δείτε πόσοι νέοι υποφέρουν από άγχος και προβλήματα ψυχικής υγείας. Το ζητούμενο είναι να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Θέλουμε να παραδεχτούν ότι το προϊόν τους είναι επικίνδυνο. Βάζουν το κέρδος πάνω από τις ανθρώπινες ζωές. Το θλιβερό είναι ότι τα παιδιά μας αντιμετωπίζονται ως πηγή εσόδων. Είναι οι καλύτεροί τους πελάτες, κι όμως οι πλατφόρμες τους είναι παντελώς ακατάλληλες. Τώρα, με την έλευση της AI και των ChatBots, η κατάσταση έχει ξεφύγει τελείως. Πρέπει να προστατεύσουμε αυτή τη γενιά. Έχουμε φτάσει στο απροχώρητο».

Αν και ο νέος συμβιβασμός της Meta στις ΗΠΑ επιβάλλει αυτόματο αποκλεισμό από τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, περιορισμούς στον ημερήσιο χρόνο χρήσης και λιγότερες ειδοποιήσεις την ώρα του σχολείου, η Λίζα νιώθει απογοητευμένη που οι Βρετανοί γονείς δεν έχουν καμία αντίστοιχη νομική δυνατότητα να διεκδικήσουν το δίκιο τους.

«Κανένα ποσό δεν μπορεί να φέρει πίσω το παιδί μου, αλλά η διεκδίκηση αποζημιώσεων είναι ο μόνος τρόπος για να καθίσουν αυτοί οι κολοσσοί στο εδώλιο», τονίζει. «Μιλάμε ουσιαστικά για εταιρική εγκληματική αμέλεια. Πόσα ακόμα παιδιά πρέπει να χαθούν εξαιτίας αυτής της τοξικότητας;»

«Απλώς ξεγλιστρούν από τις πραγματικές τους ευθύνες»

«Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ δεν πρόκειται να λογοδοτήσει ποτέ στο δικαστήριο», συνεχίζει η Λίζα. «Μας μοιράζουν υποσχέσεις και πληρώνουν πρόστιμα απλώς για να ξεγλιστρούν από τις πραγματικές τους ευθύνες.

Αν η πλατφόρμα σου δεν είναι επιβλαβής, τότε γιατί αναγκάζεσαι να πάρεις όλα αυτά τα μέτρα; Γνώριζαν από την πρώτη στιγμή πόσο εθιστικό ήταν το προϊόν τους. Μελέτησαν την ανθρώπινη συμπεριφορά και ήξεραν ακριβώς πώς να μας παγιδεύσουν».

Η ίδια θεωρεί απαραίτητο να θεσπιστεί στο Ηνωμένο Βασίλειο ένα αυστηρό νομικό πλαίσιο ελέγχου των τεχνολογικών εταρειών και σχεδιάζει να θέσει το ζήτημα στον πρωθυπουργό, Άντι Μπέρναμ, τις επόμενες εβδομάδες. «Θέλω να δω αλλαγές τόσο στη χώρα μας όσο και παγκόσμια», σημειώνει.

Ωστόσο, συμπληρώνει με πικρία πως για παιδιά όπως ο Άιζακ, οι όποιες αλλαγές έρχονται πολύ αργά. «Συνεχίζουμε να θρηνούμε παιδιά. Αυτές οι επικίνδυνες μόδες που εμφανίζονται ξανά και ξανά... δεν έχουν τέλος».