Γερμανία: Σαρωτική νίκη με 44,5% για το ακροδεξιό AfD στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ

Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) επικράτησε τελικά στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ στη Γερμανία, σύμφωνα με τα σημερινά (6/9) exit polls, καταφέροντας πλήγμα στη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν το αποτέλεσμα θα είναι αρκετό για να σχηματίσει κυβέρνηση.

Αναλυτικότερα, η AfD συγκέντρωσε 44,5% των ψήφων, σύμφωνα με τα exit polls του γερμανικού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα ARD, έναντι 20,8% το 2021. Από την άλλη, η CDU του Μερτς υποχώρησε στο 18,5%, από 37,1% το 2021, σε μια ηχηρή ήττα σε ένα κρατίδιο όπου οι συντηρητικοί κυβερνούν από το 2002.

Σύμφωνα με το Reuters, τα περισσότερα κόμματα έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο να συμμετάσχουν σε κυβερνητικό συνασπισμό υπό την AfD, γεγονός που σημαίνει ότι το κόμμα πιθανότατα θα χρειαστεί την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών για να αναλάβει την εξουσία.

Για «ιστορική νίκη» κάνει λόγο η AfD

Η συμπρόεδρος του κόμματος, Άλις Βάιντελ, χαιρέτισε ένα «ιστορικό» αποτέλεσμα, το οποίο, όπως δήλωσε, έδωσε στην AfD σαφή εντολή να κυβερνήσει. Ωστόσο, δεν ήταν άμεσα σαφές αν το κόμμα θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση. Εάν η AfD δεν καταφέρει να κυβερνήσει αυτοδύναμα, μεταδίδει το CNN, ενδέχεται να ξεκινήσει μια παρατεταμένη διαδικασία σχηματισμού κυβερνητικού συνασπισμού από τα παραδοσιακά κόμματα, τα οποία είναι αποφασισμένα να κρατήσουν εκτός εξουσίας ένα κόμμα που βρίσκεται υπό έρευνα από τη γερμανική υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών για ακροδεξιό εξτρεμισμό.

Το αριστερό λαϊκιστικό κόμμα Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει εν δυνάμει κυβερνητικό εταίρο της AfD, ενδέχεται επίσης να ξεπεράσει το όριο εισόδου στο κοινοβούλιο.

Παρότι τα κόμματα της άκρας δεξιάς έχουν ενισχύσει τη θέση τους και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το ναζιστικό παρελθόν της Γερμανίας έχει συμβάλει στην απροθυμία των παραδοσιακών κομμάτων να συνεργαστούν με την AfD, η οποία τάσσεται υπέρ μιας σκληρής γραμμής στο μεταναστευτικό και στενότερων σχέσεων με τη Ρωσία. Η AfD, με επικεφαλής στη Σαξονία-Άνχαλτ τον 35χρονο Ούλριχ Ζίγκμουντ, θεωρεί τις κατηγορίες περί εξτρεμισμού κινδυνολογία και προσβολή προς τα εκατομμύρια των υποστηρικτών της.

Το αποτέλεσμα της Κυριακής (6/9) αποτελεί επίσης ένα ακόμη πλήγμα για το κύρος του Μερτς, η δημοτικότητα του οποίου έχει υποχωρήσει καθώς η κυβέρνηση συνασπισμού του δυσκολεύεται να αναζωογονήσει την ανάπτυξη στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης.

Σε ένα πολιτικό σκηνικό που γίνεται ολοένα και πιο κατακερματισμένο, η AfD είναι πλέον το δημοφιλέστερο κόμμα σε εθνικό επίπεδο στη Γερμανία, αν και τα υπόλοιπα κόμματα έχουν αποκλείσει τον σχηματισμό κυβερνητικών συνασπισμών με την AfD, στο πλαίσιο της πολιτικής που είναι γνωστή ως «τείχος προστασίας» (firewall).

Ρεκόρ προσέλευσης στις εκλογές

Σύμφωνα με τον Guardian, η συμμετοχή ανήλθε σε ιστορικό υψηλό 76,5%. Περίπου 1,7 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν δικαίωμα ψήφου στο κρατίδιο της ανατολικοκεντρικής Γερμανίας, το οποίο έχει 2,1 εκατομμύρια κατοίκους. Τα εκλογικά τμήματα άνοιξαν στις 08:00 (τοπική ώρα) και έκλεισαν στις 18:00 (τοπική ώρα), όταν τα exit polls έδωσαν την πρώτη ένδειξη ότι η AfD είχε συγκεντρώσει αρκετές ψήφους για την απόλυτη πλειοψηφία, ώστε να μπορέσει να κυβερνήσει το κρατίδιο.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που το κόμμα κερδίζει την κυβέρνηση ενός κρατιδίου, αλλά και για την πρώτη φορά μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο που ένα ακροδεξιό κόμμα αποκτά την εξουσία σε περιφερειακό επίπεδο ή σε κοινοβούλιο κρατιδίου στη Γερμανία.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις πριν από την ψηφοφορία έδειχναν την AfD να συγκεντρώνει περίπου 40%-41%. Το κόμμα τελικά είτε ξεπέρασε τις προβλέψεις είτε έμεινε κάτω από αυτές, καθώς ο χαρισματικός επικεφαλής υποψήφιός του, Ούλριχ Ζίγκμουντ, είχε θέσει ως στόχο το 45% ή περισσότερο. Ο Ζίγκμουντ είχε δηλώσει επανειλημμένα ότι θα αρνηθεί να αναλάβει πρωθυπουργός του κρατιδίου, εκτός εάν το κόμμα του εξασφάλιζε την απόλυτη πλειοψηφία, υποστηρίζοντας ότι αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να εφαρμόσει αποτελεσματικά τις αλλαγές που επιδιώκει στη Γερμανία.

Ο αριθμός των αναποφάσιστων ψηφοφόρων πριν από την εκλογική αναμέτρηση ήταν πολύ μικρότερος σε σχέση με προηγούμενες εκλογές, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Η σημασία της εκλογικής αναμέτρησης για ολόκληρο το γερμανικό πολιτικό σκηνικό αποτυπώθηκε και στη σημαντικά αυξημένη συμμετοχή. Μέχρι τις 14:00 (τοπική ώρα) είχε ψηφίσει το 54%, έναντι μόλις 27% την ίδια ώρα στις αντίστοιχες εκλογές πριν από πέντε χρόνια, σύμφωνα με τον κρατιδιακό εκλογικό επίτροπο.

«Σφυγμομέτρηση» για τον Μερτς

Το μικρό κρατίδιο κυβερνάται από το 2021 από το συντηρητικό CDU του Μερτς, μαζί με δύο μικρότερα κόμματα. Το CDU και όλα τα υπόλοιπα παραδοσιακά κόμματα έχουν αρνηθεί να συνεργαστούν με την AfD σε κυβέρνηση, στο πλαίσιο αυτού που αποκαλείται Brandmauer («τείχος προστασίας»). Η AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί «ακροδεξιό εξτρεμιστικό» κόμμα από τη γερμανική υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών.

Οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ θεωρούνταν η μεγαλύτερη δοκιμασία μέχρι σήμερα για τον Μερτς, ο οποίος είναι αντιδημοφιλής, όπως και η κυβέρνησή του - ένας συνασπισμός με το SPD. Η κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής αποτύχει στις υποσχέσεις της να επανεκκινήσει την προβληματική γερμανική οικονομία ή να ανακόψει την άνοδο της AfD, η οποία καταγράφει σταθερές νίκες από τότε που εισήλθε στη Βουλή το 2017 και αποτελεί πλέον το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης.

Η παράτυπη μετανάστευση έχει μειωθεί από τότε που ανέλαβε την καγκελαρία ο Μερτς, όχι όμως σε βαθμό που να έχει καθησυχάσει τον μέσο ψηφοφόρο. Η νίκη της AfD ασκεί τεράστια πίεση στον Μερτς. Στις εθνικές δημοσκοπήσεις, το CDU έχει επίσης ξεπεραστεί από την AfD, η οποία έχει στραμμένο το βλέμμα της στη νίκη στις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές, το 2029 ή το 2033.

Ένας νέος «παίκτης»

Εάν η AfD καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση στη Σαξονία-Άνχαλτ, ο Ζίγκμουντ έχει υποσχεθεί να ξεκινήσει άμεσα μια επίθεση για την «επαναμετανάστευση» (remigration) και τις απελάσεις, να απαγορεύσει τις σημαίες του ουράνιου τόξου - σύμβολο της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας - στα σχολεία και να σταματήσει την κατασκευή νέων αιολικών πάρκων. Θέλει επίσης να αλλάξει το σύνθημα του κρατιδίου από «Σκέψου σύγχρονα» σε «Σκέψου γερμανικά», καθώς και να επαναφέρει τον γερμανικό εθνικό ύμνο στα σχολεία.

Κατά την προεκλογική εκστρατεία, ο Ζίγκμουντ επιχείρησε επίσης να αξιοποιήσει το κλίμα «ostalgie», δηλαδή τη νοσταλγία για την κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία, και να εκφράσει τη δυσαρέσκεια των ανατολικογερμανών. Έχει κάνει επανειλημμένες αναφορές στην αύξηση της εγκληματικότητας που συνδέεται με αλλοδαπούς, παρότι το ποσοστό εγκληματικότητας έχει μειωθεί δραματικά.

Ο Ζίγκμουντ πήγε να ψηφίσει το πρωί της Κυριακής (6/9) μαζί με τη σύζυγό του, οδηγώντας ένα μοτοποδήλατο της εποχής της Ανατολικής Γερμανίας, στα χρώματα του κόμματος. Το ίδιο μοτοποδήλατο είχε αποτελέσει χαρακτηριστικό σκηνικό της προεκλογικής εκστρατείας του, στις συγκεντρώσεις σε ολόκληρο το κρατίδιο. Σε δήλωσή του μπροστά από το εκλογικό τμήμα εξέφρασε την αισιοδοξία ότι το κόμμα θα πετύχει «45% και κάτι ακόμη», προσθέτοντας ότι θέλει να «χτίσει γέφυρες».

Εντάσεις και έντονος διχασμός

Οι εντάσεις πριν από τις εκλογές ήταν υψηλές, με ισχυρή αστυνομική παρουσία και αρκετές προγραμματισμένες διαδηλώσεις. Χιλιάδες επικριτές της AfD συγκεντρώθηκαν το Σάββατο (5/9) στην πρωτεύουσα του κρατιδίου, το Μαγδεμβούργο, για ένα «φεστιβάλ δημοκρατίας». Το βράδυ του Σαββάτου, ένα μήνυμα που προβλήθηκε στην πρόσοψη του καθεδρικού ναού του Μαγδεμβούργου έγραφε: «Δεν εγκαταλείπουμε αυτό που αγαπάμε. Η αληθινή αγάπη για την πατρίδα δεν είναι η AfD».

Ο επίσκοπος του Μαγδεμβούργου, Γκέρχαρντ Φάιγκε, προειδοποίησε σε ομιλία του προς συγκεντρωμένους πιστούς για δυνάμεις «που θέλουν να σπείρουν διχόνοια, να καλλιεργήσουν τη δυσπιστία και τον φόβο». Έκανε παραλληλισμούς με την Ιστορία, προειδοποιώντας ότι μια δημοκρατία έχει τη δυνατότητα να καταργήσει τον εαυτό της. «Δεν είναι δημοκράτης όποιος ψηφίζει ή εκλέγεται δημοκρατικά», είπε.

Το Γερμανικό Οικονομικό Ινστιτούτο προειδοποίησε για τις εκτεταμένες συνέπειες που θα είχε η εξέλιξη αυτή για τη γερμανική οικονομία, στη Σαξονία-Άνχαλτ αλλά και πέρα από αυτήν. Όπως ανέφερε, η μεταναστευτική πολιτική της AfD θα ήταν «καταστροφική» για το κρατίδιο, το οποίο αντιμετωπίζει γήρανση και συρρίκνωση του πληθυσμού και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εργαζόμενους από το εξωτερικό.

Οι επικριτές έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι μια κυβέρνηση της AfD σε επίπεδο κρατιδίου, λόγω της φιλορωσικής στάσης του κόμματος, θα μπορούσε να διαρρεύσει ευαίσθητες πληροφορίες στη Ρωσία. Η AfD έχει απορρίψει τους ισχυρισμούς αυτούς. Παράλληλα, έχει δηλώσει ότι θα επιδιώξει να μεταρρυθμίσει τη γερμανική υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών, την οποία χαρακτηρίζει μεροληπτική.