Ζούμε με οικολογικό «δανεικό» χρόνο από το '60: Επιστήμονες λένε πως η Γη πρέπει να «χάσει» δισεκατομμύρια ανθρώπους

Η κρίση του υπερπληθυσμού και η αλόγιστη εξάντληση των φυσικών πόρων επανέρχεται στο επίκεντρο μέσα από μια νέα επιστημονική μελέτη, η οποία προειδοποιεί ότι ο πλανήτης έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όρια των αντοχών του.

Στη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Environmental Research Letters, ερευνητές ανέλυσαν ιστορικά δεδομένα δύο αιώνων και οικολογικά μοντέλα ανάπτυξης. Το συμπέρασμά τους είναι ότι, ενώ η τεχνολογική καινοτομία επέτρεπε για γενιές την παραγωγή πόρων να συμβαδίζει με την αύξηση του πληθυσμού, η ισορροπία αυτή ανατράπηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Έκτοτε, ο ανθρώπινος πληθυσμός εκτοξεύθηκε, ενώ οι οικολογικοί πόροι άρχισαν να συρρικνώνονται.

60 χρόνια οικολογικού «ελλείμματος»

Για σχεδόν έξι δεκαετίες, η ανθρωπότητα καταναλώνει πόρους που ο πλανήτης αδυνατεί να αναπληρώσει. Περισσότεροι άνθρωποι σημαίνουν μεγαλύτερη ζήτηση για ενέργεια, τροφή και πρώτες ύλες, τη στιγμή που το οικονομικό μοντέλο του βιομηχανοποιημένου κόσμου βασίζεται στην αέναη ανάπτυξη. Η κατάσταση είναι τόσο κρίσιμη, ώστε η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC) κατατάσσει την πληθυσμιακή αύξηση μεταξύ των βασικών παραγόντων αύξησης των εκπομπών θερμοκηπίου.

«Η Γη δεν μπορεί να παρακολουθήσει τον ρυθμό με τον οποίο καταναλώνουμε τους πόρους της», δήλωσε ο Κόρεϊ Μπράντσο από το Πανεπιστήμιο Flinders, επικεφαλής της μελέτης. «Δεν μπορεί να υποστηρίξει ούτε τη σημερινή ζήτηση χωρίς ριζικές αλλαγές. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι πιέζουμε τον πλανήτη πέρα από τα όρια της αντοχής του».

Η «παγίδα» των ορυκτών καυσίμων και οι πρώτες συνέπειες που... είναι ήδη εδώ

Πώς καταφέραμε να ξεπεράσουμε τα φυσικά όρια του πλανήτη; Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ορυκτά καύσιμα κάλυψαν προσωρινά το οικολογικό έλλειμμα.

«Οι σημερινές οικονομίες, που βασίζονται στην αδιάκοπη ανάπτυξη, αγνοούν τους φυσικούς περιορισμούς, καθώς τα ορυκτά καύσιμα αναπληρώνουν τεχνητά το κενό. Παράλληλα, παραβλέπουν τη διαρκή μείωση των φυσικών πόρων λόγω της κλιματικής κρίσης», επισημαίνουν οι συγγραφείς.

Τα πρώτα σημάδια της κρίσης δεν εμφανίζονται άμεσα ως ελλείψεις τροφίμων, αλλά ως πιέσεις στην αγροτική παραγωγή. Η αύξηση του κόστους των τεχνητών λιπασμάτων -που επέτρεψαν τη σίτιση δισεκατομμυρίων ανθρώπων τον 20ό αιώνα- προκαλεί αλυσιδωτές ανατιμήσεις και μειώνει τις σοδειές. Επιπλέον, ο υπερπληθυσμός εντείνει τις πανδημίες και τις οικονομικές ανισότητες.

Ο στόχος για το 2200

Με τον παγκόσμιο πληθυσμό να προσεγγίζει τα 8,3 δισεκατομμύρια, οι ερευνητές εκτιμούν ότι θα κορυφωθεί κοντά στα 12,4 δισεκατομμύρια γύρω στο 2070, πριν αρχίσει να υποχωρεί.

Παράλληλα, σχετική μελέτη στο περιοδικό Sustainable Development υποστηρίζει ότι ο ιδανικός πληθυσμός για τη βιωσιμότητα της Γης είναι τα 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι έως το έτος 2200.

«Ο παγκόσμιος πληθυσμός τετραπλασιάστηκε τον τελευταίο αιώνα -μια αλλαγή πολύ πιο βίαιη από ό,τι αν ο πληθυσμός μειωνόταν στο μισό τα επόμενα 170 χρόνια», σημειώνουν οι ερευνητές.

Ωστόσο, η ανθρωπότητα δεν διαθέτει 170 χρόνια περιθώριο. Η αντιμετώπιση της κρίσης απαιτεί άμεσες επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες, απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και μετάβαση σε μια οικονομία που θα λειτουργεί εντός των πραγματικών ορίων του πλανήτη.