Η νέα τακτική της Ρωσίας στην Ουκρανία: Μετά τις ενεργειακές υποδομές στοχεύει το μεταφορικό δίκτυο

Μια ρωσική βόμβα ολίσθησης έπληξε δύο λεωφορεία που μετέφεραν επιβάτες στην ανατολική ουκρανική πόλη Κραματόρσκ το πρωί της Πέμπτης (8/10), με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον 30 άνθρωποι και να τραυματιστούν 18, σύμφωνα με τις περιφερειακές αρχές.

Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η επίθεση ήταν σκόπιμη. Όταν ρίχνονται από αεροσκάφη που βρίσκονται στη ρωσική πλευρά της γραμμής του μετώπου, τέτοιες βόμβες μπορούν να κατευθυνθούν προς συγκεκριμένες συντεταγμένες στο έδαφος. Στην προκειμένη περίπτωση, στόχος ήταν ένας δρόμος στην πόλη, η οποία βρίσκεται περίπου 20 χιλιόμετρα από τη γραμμή του μετώπου.

«Οι Ρώσοι στοχεύουν σκόπιμα αμάχους», έγραψε στο Telegram ο επικεφαλής της περιφερειακής διοίκησης, Βαντίμ Φιλάσκιν. «Για αυτούς, ένα λεωφορείο γεμάτο επιβάτες είναι ελκυστικός στόχος ακριβώς επειδή ένα και μόνο χτύπημα μπορεί να σκοτώσει τον μέγιστο δυνατό αριθμό ανθρώπων. Η Ρωσία αγνοεί συνειδητά κάθε πιθανό κανόνα διεξαγωγής του πολέμου και κάθε κανόνα του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Επιλέγει στόχους στους οποίους μπορεί να προκαλέσει τη μεγαλύτερη δυνατή οδύνη στους αμάχους», έγραψε.

Ο Φιλάσκιν διέταξε την αναστολή της κυκλοφορίας όλων των μέσων δημόσιας μεταφοράς στο Κραματόρσκ και τη γειτονική Σλοβιάνσκ, καθώς η Ρωσία εντείνει τις επιθέσεις της, παραλύοντας τις μεταφορικές υποδομές της Ουκρανίας, από τρένα και μικρά λεωφορεία έως πρατήρια καυσίμων, γέφυρες, θαλάσσια λιμάνια και φορτηγά πλοία.

«Αυτή είναι μια νέα ρωσική τακτική», δήλωσε στο Al Jazeera ο Βολοντίμιρ Φεσένκο, επικεφαλής της δεξαμενής σκέψης Penta, με έδρα το Κίεβο. «Παλαιότερα επικεντρώνονταν στη στέρηση της ηλεκτρικής ενέργειας από την Ουκρανία, στη διακοπή του ρεύματος και της θέρμανσης. Τώρα στόχος τους είναι επίσης να ακινητοποιήσουν τις υποδομές και να προκαλέσουν κατάρρευση των μεταφορών».

«Δυστυχώς, η τακτική της Ρωσίας έχει κάποιο αποτέλεσμα με τα χτυπήματά της σε σιδηροδρομικές γραμμές και πρατήρια καυσίμων», είπε. «Εξαναγκάζουν την ειρήνη με τους δικούς τους όρους. Παράλληλα, πλήττουν ψυχολογικά τον πληθυσμό, διαταράσσοντας συνολικά τον συνήθη τρόπο ζωής».

Από την ενέργεια, στις υποδομές

Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, η Ρωσία αρνείται ότι στοχεύει Ουκρανούς αμάχους, μια δήλωση που σημαίνει ελάχιστα για τους Ουκρανούς. Κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, 15.280 άμαχοι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών - αριθμός κατά 55% υψηλότερος από εκείνον της ίδιας περιόδου του 2025.

Καθώς από τη ρωσική πλήρους κλίμακας εισβολή του 2022 δεν υπάρχουν πολιτικά αεροσκάφη στον ουρανό της Ουκρανίας, τα τρένα, τα λεωφορεία και τα φορτηγά έχουν καταστεί ζωτικής σημασίας για τους Ουκρανούς αμάχους και τις επιχειρήσεις, αλλά και για τη μεταφορά στρατιωτικών και ανθρωπιστικών προμηθειών. Τα τρένα μεταφέρουν σχεδόν τα δύο τρίτα του συνολικού όγκου εμπορευμάτων της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων πλακών χάλυβα, σιτηρών και φυτικών ελαίων που κρατούν την οικονομία της χώρας σε λειτουργία.

Τουλάχιστον 521 ατμομηχανές έχουν πληγεί από drones και βομβαρδισμούς από το 2022, με τα τρία πέμπτα αυτών των επιθέσεων να έχουν σημειωθεί μόνο φέτος, σύμφωνα με την Ukrzaliznytsia, τον κρατικό μονοπωλιακό φορέα των σιδηροδρόμων, στα τέλη Σεπτεμβρίου. Ορισμένες ατμομηχανές χτυπήθηκαν ενώ βρίσκονταν σε κίνηση, ενώ drones έχουν κατά διαστήματα πλήξει και επιβατικά βαγόνια, προκαλώντας πυρκαγιές, θανάτους και τραυματισμούς.

Η μεγαλύτερη τέτοια επίθεση σκότωσε πέντε επιβάτες τον Ιανουάριο στην περιοχή του Χαρκόβου, στη βορειοανατολική Ουκρανία. Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε την επίθεση «τρομοκρατική ενέργεια» που «δεν δικαιολογούνταν στρατιωτικά».

«Οι Ρώσοι βελτίωσαν τις επικοινωνίες τους»

Το χτύπημα κινούμενων τρένων και λεωφορείων έχει καταστεί δυνατό επειδή μια νέα γενιά ρωσικών drones δεν είναι πλέον τα αργά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που μπορούν να παρεμβληθούν ηλεκτρονικά ή να καταρριφθούν ακόμη και με πολυβόλο ή τυφέκιο εφόδου.

Κινούμενα με κινητήρες τζετ και με μεγαλύτερο ωφέλιμο φορτίο, τα drones αυτά κατευθύνονται από ανθρώπινους χειριστές, οι οποίοι χρησιμοποιούν ένα ασύρματο δίκτυο πλέγματος, στο οποίο κάθε drone λειτουργεί ως κόμβος αναμετάδοσης. «Τα χειρίζονται άνθρωποι. Οι Ρώσοι βελτίωσαν τις επικοινωνίες τους», δήλωσε ο Αντρίι Προνίν, ένας από τους πρωτοπόρους του πολέμου με drones στην Ουκρανία.

Κατά διαστήματα, το σήμα φτάνει στα drones μέσω ενός μόντεμ που βρίσκεται στο έδαφος, σε κάποια ταράτσα ή ακόμη και μέσα σε διαμέρισμα - το οποίο ενεργοποιούν Ουκρανοί που έχουν στρατολογηθεί από τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών, είπε. Ο εντοπισμός των μόντεμ πριν από τις επιθέσεις είναι «περίπλοκος, αλλά εφικτός», δήλωσε ο Προνίν.

Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών, εισαγγελείς και άλλους κρατικούς αξιωματούχους, εκατοντάδες άτομα, μεταξύ των οποίων και έφηβοι, έχουν δεχθεί μέσω Telegram προσφορές χρημάτων. Συχνά δεν αντιλαμβάνονταν τις συνέπειες των πράξεών τους και έχουν συλληφθεί και καταδικαστεί.

Οι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η εικόνα βίντεο και ο γεωεντοπισμός υποστηρίζονται συχνά από λαθραία ουκρανικές κάρτες SIM ή σήματα από παρόχους κινητής τηλεφωνίας στη γειτονική, φιλορωσική Λευκορωσία. Τα drones αυτά μπορούν πλέον να φτάσουν σχεδόν οπουδήποτε στην Ουκρανία, ακόμη και σε περιοχές στα δυτικά της χώρας που κάποτε θεωρούνταν ασφαλείς.

Ένα τρένο που μετέφερε τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον πέρασε στην Πολωνία στις 14 Σεπτεμβρίου, μόλις 30 λεπτά πριν ένα ρωσικό drone πλήξει την ατμομηχανή ενός άλλου επιβατικού τρένου στον σιδηροδρομικό σταθμό Γιαχόντιν, στη δυτική Ουκρανία. Ο πρώην επικεφαλής της CIA Ντέιβιντ Πετρέους βρισκόταν σε κοντινό τρένο και, σύμφωνα με πληροφορίες, περιέγραψε την επίθεση ως «τρομακτική» και «πράξη ενός πραγματικά βάρβαρου ηγέτη».

Αυξάνεται ο καθημερινός τρόμος για τους αμάχους

Οι Ουκρανοί άμαχοι είναι εξίσου τρομοκρατημένοι. Όταν ξεκίνησε μια ρωσική επίθεση με drones κατά τη διάρκεια της ημέρας, στις 23 Σεπτεμβρίου, η Αλίνα συνειδητοποίησε ότι ο χώρος εργασίας της βρισκόταν στο πιο ευάλωτο σημείο του κεντρικού σιδηροδρομικού σταθμού του Κιέβου. Εργάζεται σε μια καφετέρια που βρίσκεται σχεδόν στο κέντρο μιας τεράστιας υπερυψωμένης διάβασης, η οποία εκτείνεται πάνω από 14 κύριες σιδηροδρομικές γραμμές, ανάμεσα στα κεντρικά κτίρια του σταθμού.

Η σειρήνα αεροπορικής επιδρομής και οι εκκωφαντικοί ήχοι από τις εκρήξεις των καμικάζι drones με κινητήρες τζετ έκαναν την 24χρονη κάτοικο του Κιέβου να κατέβει τρέχοντας τις σκάλες και να κατευθυνθεί προς τον σταθμό του μετρό. Τα drones έπληξαν μια κοντινή αγορά, στέλνοντας μαύρους καπνούς στον ουρανό και καίγοντας ολοσχερώς το στρογγυλό, μοντερνιστικό κτίριο που είναι γνωστό ως «Puck». «Όλα σφύριζαν και έτριζαν πάνω από το κεφάλι μου», είπε η Αλίνα, λίγο μετά τη λήξη ενός ακόμη συναγερμού και την έναρξη της επιστροφής των επιβατών στον σταθμό. Για λόγους ασφαλείας, δεν αποκάλυψε το επώνυμό της.

Λίγα λεπτά μετά τη συνομιλία, μία ακόμη σειρήνα αεροπορικής επιδρομής ανάγκασε τους επιβάτες να εγκαταλείψουν τον σιδηροδρομικό σταθμό και ένα drone που είχε χτυπηθεί από αναχαιτιστικό μετατράπηκε σε ένα μαύρο σύννεφο στον ουρανό, μερικά χιλιόμετρα ανατολικά του κτιρίου. Οι επιθέσεις δεν περιορίζονται στα τρένα - ρωσικά drones στοχεύουν πρατήρια καυσίμων, λεωφορεία και μικρά λεωφορεία, καθώς και θαλάσσια λιμάνια, παραλύοντας τις εξαγωγές σιτηρών, φυτικών ελαίων και χάλυβα της Ουκρανίας.

«Μπαίνεις σε ένα μικρό λεωφορείο και μπορείς να ακούσεις τα drones να βουίζουν ακριβώς δίπλα του», δήλωσε στο η Τατιάνα Μελίχοβα, καθηγήτρια πανεπιστημίου στη Ζαπορίζια, μια πόλη στη νοτιοανατολική Ουκρανία με προπολεμικό πληθυσμό 720.000 κατοίκων. Η 18χρονη φοιτήτριά της, Τατιάνα Μπουμπίνετς, και δύο ακόμη άμαχοι, ηλικίας 31 και 48 ετών, σκοτώθηκαν από ένα drone με τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο είχε προγραμματιστεί να πλήξει ένα πρατήριο καυσίμων στις 6 Ιουλίου.