«Στόμα της Κόλασης»: Μάγμα συσσωρεύεται σε ένα από τα πιο επικίνδυνα ηφαίστεια της Γης

Ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις ότι δύο θάλαμοι μάγματος γεμίζουν κάτω από το ενεργό ηφαίστειο Masaya. Βρίσκεται μόλις 20 χλμ από τους δύο εκατομμύρια κατοίκους της Μανάγουα, πρωτεύουσας της Νικαράγουας.

Την ίδια ώρα, χιλιάδες τουρίστες συρρέουν κάθε χρόνο για να δουν τον γεμάτο λάβα κρατήρα Σαντιάγο, που χαρίζει στο επιβλητικό ηφαίστειο το δυσοίωνο όνομά του. Αυτό καθιστά την απειλή μιας έκρηξης μόνιμη ανησυχία, ενώ μια νέα μελέτη εντόπισε ανησυχητικά σημάδια δραστηριότητας κρυμμένα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.

Παρότι η μελέτη δεν εντόπισε άμεσο κίνδυνο, σύμφωνα με την Daily Mail, υποδεικνύει ότι το «υδραυλικό σύστημα» του Στόματος της Κόλασης είναι πιο περίπλοκο απ’ όσο θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.

Η κατανόηση αυτού του συστήματος σωλήνων και δεξαμενών μάγματος είναι απολύτως κρίσιμη για τον εντοπισμό των αλλαγών που θα μπορούσαν να υποδηλώνουν επικείμενη έκρηξη. Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Λίζι Τζόνσον, από το Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Πενσιλβάνια, δήλωσε: «Η πλήρης κατανόηση της ηφαιστειακής δραστηριότητας του Masaya και των σχετικών κινδύνων είναι κρίσιμης σημασίας».

Η ιδιαιτερότητα του Στόματος της Κόλασης

Το Στόμα της Κόλασης είναι ένα εξαιρετικά περίπλοκο ηφαίστειο, αποτελούμενο από διαδοχικούς κρατήρες και καταβόθρες που σχηματίστηκαν από άδειους θαλάμους μάγματος. Λόγω αυτής της πολυπλοκότητας, το δίκτυο σηράγγων και θαλάμων κάτω από την επιφάνεια δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητό.

Αυτό καθιστά δύσκολη την ανάγνωση των ανεπαίσθητων ενδείξεων που θα μπορούσαν να δείξουν εάν επίκειται έκρηξη, γεγονός που συνιστά σοβαρό κίνδυνο για ένα σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο τόσο κοντά στην πόλη. «Παρότι το Masaya προκάλεσε την τελευταία μεγάλη ροή λάβας το 1772, η συνεχής έκλυση αερίων του συχνά προκαλεί επικίνδυνα υψηλές συγκεντρώσεις ηφαιστειακού διοξειδίου του θείου», αναφέρει η Τζόνσον.

Το ηφαίστειο έχει επίσης προκαλέσει αρκετές εκρήξεις τα τελευταία 50 χρόνια και, παρότι μέχρι σήμερα δεν έχουν προκαλέσει τραυματισμούς, οι ερευνητές δεν θέλουν να αναλάβουν κανένα ρίσκο. Στη νέα μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Geophysical Research Letters, οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα που συλλέχθηκαν από τον δορυφόρο Sentinel-1.

Ο δορυφόρος περνά πάνω από την περιοχή μία φορά κάθε 12 ημέρες, δημιουργώντας μια λεπτομερή εικόνα του τρόπου με τον οποίο το έδαφος ανυψώνεται και υποχωρεί ανάλογα με την κίνηση του μάγματος κάτω από την επιφάνεια. Η Τζόνσον λέει: «Όταν το έδαφος υποχωρεί, αυτό σημαίνει πιθανότατα ότι μάγμα απομακρύνεται από το ηφαίστειο. Όταν όμως το έδαφος αρχίζει και πάλι να ανυψώνεται, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι εισέρχεται νέο μάγμα».

Τι ακριβώς παρατήρησαν

Μεταξύ του 2018 και των μέσων του 2022, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η περιοχή γύρω από την Κεντρική Δεξαμενή του Masaya, ακριβώς βόρεια του διάσημου κρατήρα Σαντιάγο, είχε υποχωρήσει κατά περίπου 3 εκατοστά. Αυτό υποδηλώνει ότι μέρος του μάγματος είχε απομακρυνθεί από τη δεξαμενή που βρίσκεται κρυμμένη κάτω από την επιφάνεια, προκαλώντας την καθίζηση του εδάφους.

Ωστόσο, από το 2022 έως το 2024, το έδαφος άρχισε και πάλι να ανυψώνεται, γεγονός που υποδηλώνει ότι η δεξαμενή γέμιζε ξανά με μάγμα. Παραδόξως, η περιοχή ακριβώς γύρω από τον κρατήρα Σαντιάγο και τη λίμνη λάβας του παρουσίασε καθίζηση καθ’ όλη τη διάρκεια της εξαετούς περιόδου.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχει μια δεύτερη, ρηχή δεξαμενή, θαμμένη περίπου 200 μέτρα κάτω από την επιφάνεια, η οποία επίσης βρίσκεται σε ενεργή κατάσταση. «Αυτό δείχνει ότι το υδραυλικό σύστημα είναι πιο περίπλοκο και θα μπορούσε να οφείλεται στη μείωση του μάγματος σε μια δεύτερη, πιο ρηχή δεξαμενή», προσθέτει η Τζόνσον.

Στο μέλλον, οι ερευνητές ελπίζουν ότι περισσότερες μετρήσεις αυτού του είδους θα συμβάλουν στη δημιουργία μιας καλύτερης εικόνας για τη συμπεριφορά του ηφαιστείου και στη βελτίωση της πρόγνωσης των εκρήξεων. Ο συν-συγγραφέας της μελέτης, δρ Γιανγκ Τσολ Κιμ, από το Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Πενσιλβάνια, δήλωσε: «Η συνεχής παρακολούθηση μάς επιτρέπει να κατανοήσουμε τη βασική δραστηριότητα και να εντοπίσουμε εάν κάτι αλλάζει. Και στη συνέχεια, εάν υπάρχει ανάγκη να προειδοποιήσουμε τον κόσμο, μπορούμε να το κάνουμε εγκαίρως».