Γιατί «φλέγονται» ξανά τα Τίρανα: Οι ογκώδεις διαδηλώσεις, τα επεισόδια και το «όχι» Ράμα σε παραίτηση

Για τρίτη συνεχόμενη ημέρα, η Αλβανία βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρών επεισοδίων και αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, με επίκεντρο τα Τίρανα, ενώ οι κινητοποιήσεις έχουν επεκταθεί και σε αρκετές μικρότερες πόλεις, όπως η Κορυτσά.

Χιλιάδες διαδηλωτές, στην πλειονότητά τους φοιτητές και μαθητές, συγκρούονται σώμα με σώμα με την αστυνομία, απαιτώντας την άμεση παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, τη λήψη μέτρων για το αυξημένο κόστος διαβίωσης και σπουδών, καθώς και τη βελτίωση των συνθηκών στην παιδεία και την υγεία. 

Οι διαμαρτυρίες κλιμακώθηκαν επικίνδυνα όταν διαδηλωτές παραβίασαν εισόδους κυβερνητικών κτιρίων, προκαλώντας σοβαρές ζημιές και βάζοντας φωτιά σε τουλάχιστον ένα από αυτά. Ανάμεσα στους χώρους που υπέστησαν καταστροφές είναι και το γραφείο του Κολεγίου της Ευρώπης σε πανεπιστημιούπολη των Τιράνων. Η αστυνομία έκανε χρήση εκτοξευτήρων νερού («αύρες») και δακρυγόνων για να απωθήσει το πλήθος που επιχειρούσε να πλησιάσει το υπουργείο Παιδείας και το Κοινοβούλιο, εξέλιξη που οδήγησε στην ακύρωση της προγραμματισμένης συνεδρίασης του σώματος. Στην κεντρική πλατεία Σκεντέρμπεη, αστυνομικοί απώθησαν με γκλοπ διαδηλωτές, ενώ οι δρόμοι γέμισαν με καμένους κάδους απορριμμάτων, διαλυμένες στάσεις λεωφορείων και κατεστραμμένους σηματοδότες.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, τα νοσοκομεία των Τιράνων περιέθαλψαν 89 άτομα (εκ των οποίων 61 αστυνομικοί), ενώ τέσσερις αστυνομικοί και δύο διαδηλωτές νοσηλεύονται, με τρεις εξ αυτών να οδηγούνται στο χειρουργείο. Παράλληλα, η αστυνομία προχώρησε σε τουλάχιστον 65 συλλήψεις για επιθέσεις κατά αστυνομικών και φθορές δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας.

Οι αφορμές της έκρηξης: Διαφθορά, ακρίβεια και το θέρετρο Τραμπ

Οι κινητοποιήσεις αποτελούν την κορύφωση αντικυβερνητικών διαμαρτυριών που διαρκούν περισσότερους από τέσσερις μήνες. Αφορμή στάθηκε το αμφιλεγόμενο επενδυτικό σχέδιο για την κατασκευή πολυτελούς θέρετρου στη νότια ακτογραμμή της Αλβανίας, το οποίο συνδέεται με την οικογένεια του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ (την κόρη του Ιβάνκα και τον γαμπρό του Τζάρεντ Κούσνερ). Το έργο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις για παράνομη πώληση γης σε προστατευόμενη περιοχή, ενώ δημοσιεύματα ενέπλεξαν στην πώληση άτομο που καταζητείτο για διακίνηση ναρκωτικών (χωρίς ωστόσο να διαπιστωθεί παρανομία από την πλευρά του Κούσνερ).

Για τους διαδηλωτές, η επένδυση αυτή μετατράπηκε στο σύμβολο της διαφθοράς και της πολιτικής αλαζονείας.

«Απαιτούμε πραγματική αλλαγή, όχι κενές υποσχέσεις. Θέλουμε μια κυβέρνηση που να εργάζεται για τον λαό της, όχι εναντίον του», δήλωσε η φοιτήτρια δημοσιογραφίας Τεφτάλια Πάπα.

Από την πλευρά του, ο διαδηλωτής και αναλυτής μέσων ενημέρωσης Αλτίν Τούφα σημείωσε ότι η εκκαθάριση της γης ήταν η «σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι» απέναντι στην αδιαφορία της πολιτικής τάξης για τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.

Αμετακίνητος ο Ράμα απέναντι στο τελεσίγραφο

Παρά το «τελεσίγραφο» παραίτησης που διακίνησαν ομάδες διαδηλωτών, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα εμφανίστηκε κατηγορηματικός. Σε γραπτή του δήλωση προς το Reuters, απέρριψε κάθε ενδεχόμενο αποχώρησης, τονίζοντας: «Ευθύνη μου είναι να ακούω, να αντιμετωπίζω τις εύλογες ανησυχίες και να κρατώ την Αλβανία σε τροχιά προόδου. Η εναλλακτική λύση θα αποτελούσε προδοσία απέναντι στους Αλβανούς που μου έδωσαν ισχυρή εντολή να ολοκληρώσω τις διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Παράλληλα, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του μέσα από τα καμένα γραφεία του Κολεγίου της Ευρώπης, ο Ράμα καταδίκασε τη βία, επιρρίπτοντας ευθύνες σε στελέχη της αντιπολίτευσης: «Αυτό είναι το ερείπιο που άφησαν πίσω τους χέρια που δεν είναι - και δεν μπορούν ποτέ να είναι - τα χέρια φοιτητών. Όποιος έβαλε το χέρι του σε αυτό το χάος σίγουρα θα πληρώσει».

Η διεθνής διάσταση και η στάση της ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της αντιπροσωπείας της στα Τίρανα, καταδίκασε σθεναρά τη βίαιη κλιμάκωση, υπογραμμίζοντας ότι «ο εποικοδομητικός διάλογος είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός» και ότι η βία δεν έχει θέση στις δημοκρατίες, ενώ παράλληλα ζήτησε διερεύνηση των καταγγελιών για υπερβολική χρήση βίας από την αστυνομία.

Η κρίση αυτή εκδηλώνεται σε μια κρίσιμη καμπή για την Αλβανία, η οποία ηγείται της ενταξιακής πορείας στα Βαλκάνια με στόχο την είσοδο στην ΕΕ ακόμη και το 2028. Ο Ράμα άφησε αιχμές υποστηρίζοντας ότι «ορισμένες δυνάμεις, στο εσωτερικό και το εξωτερικό, δεν θέλουν να πετύχει η Αλβανία ως πρωτοπόρος για την ένταξη στην ΕΕ», διαμηνύοντας ωστόσο ότι δεν θα επιτρέψει τη ματαίωση του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας.