Ποιος κερδίζει πολιτικά από το χάος στη Γαλλία; Η επόμενη μέρα μετά τις βίαιες διαδηλώσεις

Οι συγκρούσεις, οι λεηλασίες και οι εκτεταμένες καταστροφές σε Παρίσι και άλλες πόλεις προκαλούν ισχυρούς κραδασμούς στην κυβέρνηση Λεκορνί, έξι μήνες πριν από τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία. Η πολιτική αντιπαράθεση οξύνεται, ενώ ο ακροδεξιός Εθνικός Συναγερμός επιχειρεί να αξιοποιήσει εκλογικά τις εικόνες χάους.

Όπως γράφει η Le Monde σε ανάλυσή της, το πρωτοφανές κύμα βίας που εκδηλώθηκε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου στο Παρίσι και σε αρκετές ακόμη γαλλικές πόλεις κατά της ακρίβειας, κλόνισε την κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί. Έξι μήνες πριν από τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, οι συγκρούσεις μεταξύ ταραχοποιών και δυνάμεων της αστυνομίας, οι εκτεταμένες καταστροφές στην πρωτεύουσα και οι σκηνές λεηλασιών επανέφεραν μνήμες από την έκρηξη βίας της 1ης Δεκεμβρίου 2018, κατά την τρίτη μεγάλη κινητοποίηση των «Κίτρινων Γιλέκων», όταν είχε βεβηλωθεί η Αψίδα του Θριάμβου.

Τα γεγονότα ανέδειξαν, παράλληλα, την αδυναμία του κρατικού μηχανισμού να διατηρήσει τον έλεγχο απέναντι σε ομάδες ταραχοποιών που κινούνταν γρήγορα, σε διαφορετικά σημεία και με εμφανή αποφασιστικότητα.

Οργή Μακρόν

«Δεν υπάρχει καμία θέση για τη βία στη Δημοκρατία μας. Όσοι προκάλεσαν καταστροφές, επιτέθηκαν σε νομαρχίες και καταστήματα και λεηλάτησαν ακόμη και δημαρχεία, θα διωχθούν και θα τιμωρηθούν», έγραψε ο Εμανουέλ Μακρόν στην πλατφόρμα X, προς το τέλος της ημέρας, όταν οι προσαγωγές είχαν φτάσει τις 1.200.

«Θα σταθούμε όλοι ενωμένοι απέναντι σε όσους σπέρνουν το χάος και επιδιώκουν να πλήξουν τους θεσμούς μας, εμποδίζοντας παράλληλα όσους θέλουν να εκφράσουν ειρηνικά τα αιτήματά τους», πρόσθεσε ο Γάλλος πρόεδρος, εκφράζοντας τη στήριξη της χώρας προς τις δυνάμεις ασφαλείας, τις οποίες χαρακτήρισε εγγυητές του δικαιώματος στη διαδήλωση.

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί, ο οποίος προήδρευσε το βράδυ του Σαββάτου σε διυπουργική σύσκεψη διαχείρισης κρίσεων στο υπουργείο Εσωτερικών, εξέφρασε επίσης μέσω X την πλήρη υποστήριξή του προς τους αστυνομικούς, οι οποίοι, όπως ανέφερε, βρέθηκαν αντιμέτωποι με εξαιρετικά έντονη βία στο περιθώριο των διαδηλώσεων.

Στις 23:00, με εμφανή την ένταση στο πρόσωπό του, μετέβη στο επιχειρησιακό κέντρο της Αστυνομικής Διεύθυνσης Παρισιού, συνοδευόμενος από τον υπουργό Εσωτερικών Λοράν Νουνιέ. Σύμφωνα με τον διευθυντή Δημόσιας Τάξης και Κυκλοφορίας, Αντουάν Σαλμόν, η κατάσταση άρχιζε τότε να τίθεται υπό έλεγχο. Στη συνέχεια, οι δύο υπουργοί επισκέφθηκαν αστυνομική μονάδα επέμβασης στην οδό Ριβολί, προκειμένου να εκφράσουν τη στήριξή τους στους άνδρες των δυνάμεων ασφαλείας.

«Σε όλη τη διάρκεια της ημέρας βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια εξαιρετικά βίαιη άκρα Αριστερά, με ένα δίκτυο ομάδων που λειτουργούσε με ιδιαίτερη οργάνωση και επιδίωκε συστηματικά να πλήξει περιουσίες, ανθρώπους, αλλά και τους θεσμούς της Δημοκρατίας», δήλωσε ο Λεκορνί, ευχαριστώντας τους αστυνομικούς.

Πολλά δημόσια κτίρια, μεταξύ των οποίων δημαρχεία, νομαρχίες, δικαστήριο, ακόμη και οι φυλακές Σαντέ, βρέθηκαν στο στόχαστρο των ταραχοποιών. Για τον Γάλλο πρωθυπουργό, οι επιθέσεις δεν ήταν τυχαίες.

«Στο Παρίσι στοχοποιήθηκαν τα κέντρα εξουσίας: το Μέγαρο των Ηλυσίων, το Ματινιόν και η Εθνοσυνέλευση. Πρόκειται ξεκάθαρα για πολιτική ενέργεια. Δεν πρόκειται να εκφοβιστούμε», υπογράμμισε.

Αναφερόμενος στις σοβαρές οικονομικές ζημιές που υπέστησαν, μεταξύ άλλων, οι εμπορικές επιχειρήσεις, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι το νομοσχέδιο με την αρχή «οι καταστροφείς πληρώνουν» θα εισαχθεί στην ημερήσια διάταξη της Γερουσίας από τα τέλη Οκτωβρίου.

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε έτσι. Δεν γίνεται μια μειοψηφία να καταστρέφει και να πληρώνουν πάντα οι ίδιοι», δήλωσε.

Λεκορνί: «Ή με τη Δημοκρατία ή με τους ταραχοποιούς»

Μετά την ημέρα των εκτεταμένων επεισοδίων, ο Γάλλος πρωθυπουργός έθεσε το ζήτημα με όρους πολιτικής επιλογής: «Ήρθε πλέον η ώρα να διαλέξει κανείς πλευρά. Είτε βρίσκεται στο πλευρό της Δημοκρατίας και των δυνάμεων της τάξης είτε στο πλευρό όσων προκαλούν καταστροφές».

Παράλληλα, επέκρινε τις πολιτικές δυνάμεις που, όπως είπε, αλλάζουν στάση ανάλογα με τη συγκυρία: υποδαυλίζουν τη βία τη μία ημέρα για να την καταδικάσουν λίγες ημέρες αργότερα, ενώ ενδιάμεσα κατηγορούν την αστυνομία ή τον αρχηγό της Αστυνομικής Διεύθυνσης Παρισιού ότι οργάνωσαν οι ίδιοι το χάος.

Οι αιχμές στρέφονταν κατά του Ζαν-Λικ Μελανσόν, επικεφαλής της Ανυπότακτης Γαλλίας και υποψηφίου για την προεδρία, ο οποίος συμμετείχε στην πορεία του Σαββάτου.

Μέσω των κοινωνικών δικτύων, ο Μελανσόν κατήγγειλε «αστυνομικές προκλήσεις» και ένα «οργανωμένο χάος», αποδίδοντας ευθύνες στον επικεφαλής της αστυνομίας του Παρισιού, τον οποίο χαρακτήρισε «επικίνδυνα ανίκανο».

Ήδη από τις 6 Οκτωβρίου, οι βουλευτές του κόμματός του είχαν ζητήσει τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής για περιστατικά «αστυνομικής βίας» στο περιθώριο των μαθητικών κινητοποιήσεων.

«Παντού όπου δεν υπάρχουν αστυνομικοί επικρατούν η ηρεμία και η καλή διάθεση», έγραψε ο Μελανσόν στο X, επικρίνοντας παράλληλα τα τηλεοπτικά δίκτυα συνεχούς ενημέρωσης, τα οποία, κατά την άποψή του, προβάλλουν αποκλειστικά εικόνες βίας.

Αργότερα, αναφερόμενος στις συγκρούσεις, έκανε λόγο για «παράλογη διοίκηση» που άνοιξε τον δρόμο στο χάος. Περιορίστηκε, ωστόσο, να υπενθυμίσει ότι «όσοι συμμερίζονται τον αγώνα μας δεν έχουν καμία θέση στις λεηλασίες και στις καταστροφές».

Αστυνομικές δυνάμεις υπό ασφυκτική πίεση

Ο Λεκορνί είχε ήδη απαντήσει στις κατηγορίες μέσω X. «Το να αποδίδεται στους επικεφαλής της αστυνομίας η ευθύνη για τη βία συνιστά επικίνδυνη και κυνική αντιστροφή των ευθυνών», ανέφερε, καλώντας τον Μελανσόν να κατονομάσει ξεκάθαρα τους υπευθύνους, δηλαδή όσους λεηλατούν και καταστρέφουν.

«Δεν μπορεί κανείς να καλεί σε τερματισμό της βίας και ταυτόχρονα να προσφέρει δικαιολογίες σε όσους την ασκούν. Αυτή είναι η δική σας πολιτική ευθύνη», πρόσθεσε ο ένοικος του Ματινιόν, κατηγορώντας την LFI ότι από την έναρξη των κινητοποιήσεων, στα μέσα Σεπτεμβρίου, τροφοδοτεί την οργή.

Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση δέχθηκε επικρίσεις επειδή, σύμφωνα με τους επικριτές της, δεν είχε προβλέψει επαρκείς αστυνομικές δυνάμεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Οι εικόνες από τα επεισόδια έδειχναν αστυνομικούς να δυσκολεύονται να συγκρατήσουν τις ομάδες που προκαλούσαν καταστροφές.

Ο υπουργός Εσωτερικών επιχείρησε να εξηγήσει τις δυσκολίες, περιγράφοντας ομάδες ταραχοποιών που διασπώνταν σε μικρά, εξαιρετικά ευκίνητα σχήματα, ώστε να εξαπολύουν ταυτόχρονες επιθέσεις σε διαφορετικά σημεία. Η τακτική αυτή, όπως ανέφερε, καθιστούσε ιδιαίτερα δύσκολο τον περιορισμό τους.

Δεξιά και κέντρο ζητούν αυστηρή αποκατάσταση της τάξης

Τα κόμματα της δεξιάς και του κέντρου ζήτησαν αποφασιστική αντίδραση απέναντι στα επεισόδια.

«Η Δημοκρατία πρέπει να απαντήσει με τη μέγιστη αυστηρότητα σε όσους προκαλούν καταστροφές και την προσβάλλουν», δήλωσε ο Εντουάρ Φιλίπ, υποψήφιος για την προεδρία και επικεφαλής του κόμματος Horizons.

Ο Γκαμπριέλ Ατάλ, από το κόμμα Αναγέννηση (Renaissance), κατήγγειλε «αφόρητες σκηνές βίας», υποστηρίζοντας ότι οι εικόνες χάους συνιστούν πρόκληση απέναντι στην κρατική εξουσία και ότι τίποτα δεν μπορεί να δικαιολογήσει τέτοιες ενέργειες.

Από την πλευρά του, ο Μπρουνό Ρεταγιό, των Ρεπουμπλικανών (Les Republicains), υποστήριξε ότι η μόνη απάντηση είναι η αποφασιστική επιβολή της κρατικής ισχύος, προσθέτοντας ότι οι υπεύθυνοι πρέπει να οδηγηθούν στη φυλακή.

Όπως και σε προηγούμενες κινητοποιήσεις, μεγάλο μέρος της Αριστεράς εστίασε την κριτική του στον τρόπο με τον οποίο οι αστυνομικές δυνάμεις διαχειρίστηκαν τη διαδήλωση. Οι πιο έντονες αντιδράσεις προήλθαν από την Ανυπότακτη Γαλλία και τον ίδιο τον Μελανσόν.

Η εθνική γραμματέας των Οικολόγων, Μαρίν Τοντελιέ, η οποία συμμετείχε επίσης στη διαδήλωση, κάλεσε την κυβέρνηση να επανεξετάσει το δόγμα διαχείρισης της δημόσιας τάξης, υποστηρίζοντας ότι θέτει σε κίνδυνο τόσο τους διαδηλωτές όσο και τους αστυνομικούς.

«Οι εκκλήσεις για ηρεμία πρέπει να προέρχονται από την κυβέρνηση», δήλωσε, στον απόηχο της προειδοποίησης του υπουργού Εσωτερικών ότι οι αστυνομικές δυνάμεις δεν θα επιδείξουν «καμία επιείκεια».

Στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, το οποίο δεν συμμετείχε στη διαδήλωση, η κριτική στράφηκε περισσότερο κατά των ταραχοποιών και λιγότερο κατά της κυβέρνησης.

Ο Ραφαέλ Γκλικσμάν, νικητής της προκριματικής διαδικασίας των Σοσιαλδημοκρατών, εξέφρασε τη λύπη του για την «ακραία βία» χιλιάδων ατόμων που προκάλεσαν καταστροφές, η οποία, όπως είπε, «έπνιξε» τα αιτήματα των διαδηλωτών.

Ο σοσιαλιστής δήμαρχος του Παρισιού, Εμανουέλ Γκρεγκουάρ, δήλωσε «εξοργισμένος» και ζήτησε να μην υπάρξει «καμία επιείκεια» απέναντι στους λεηλατούντες.

Νωρίτερα, ο δήμαρχος της Μασσαλίας, Μπενουά Παγιάν, από την ευρύτερη Αριστερά, είχε καταδικάσει με έντονο τρόπο όσους κατέστρεψαν δημοτικό κτίριο της πόλης, ζητώντας παράλληλα εξηγήσεις για τον σχεδιασμό της αστυνομικής επιχείρησης.

Ο πρώτος γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ολιβιέ Φορ, ο οποίος είχε παραμείνει εκτός δημόσιας συζήτησης μετά την ήττα του στις εσωκομματικές εκλογές της 11ης Οκτωβρίου, καταδίκασε τη βία, ζητώντας ταυτόχρονα μια ριζική αναθεώρηση της αστυνομικής στρατηγικής, με μεγαλύτερη έμφαση στην αποκλιμάκωση και λιγότερη στη σύγκρουση.

Πολιτικό «φιλί ζωής» για τον Εθνικό Συναγερμό

Ο ακροδεξιός Εθνικός Συναγερμός (RN) εμφανίζεται αποφασισμένος να αξιοποιήσει στο έπακρο, σε εκλογικό επίπεδο, τις εικόνες βίας και λεηλασιών.

Ήδη από την Παρασκευή, ο πρόεδρος του κόμματος, Ζορντάν Μπαρντελά, είχε επιχειρήσει να απονομιμοποιήσει τις κινητοποιήσεις, χαρακτηρίζοντάς τες «ημέρα για τη Γαλλία του χάους» και όχι για «τη Γαλλία της εργασίας». Το Σάββατο, η υποψήφια για την προεδρία Μαρίν Λεπέν επανέλαβε την ίδια προσέγγιση.

«Τα νόμιμα κοινωνικά αιτήματα τέθηκαν για ακόμη μία φορά υπό ομηρία από την άκρα Αριστερά και τις δηλώσεις των βουλευτών του Ζαν-Λικ Μελανσόν. Νομιμοποιώντας τη βία, παρουσιάζοντας την τάξη ως καταπίεση και το χάος ως δικαίωμα, επιχειρούν να οδηγήσουν τη χώρα στην καταστροφή», υποστήριξε σε ανάρτησή της στο X.

Από την πλευρά του, ο Μπαρντελά ισχυρίστηκε ότι στους δρόμους βρέθηκαν «μόνο επαγγελματίες του χάους» και όχι «η Γαλλία της εργασίας».

Τα στελέχη του RN αναπαρήγαγαν μαζικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τις πιο εντυπωσιακές εικόνες της ημέρας. Η επικοινωνιακή ομάδα του κόμματος προχώρησε ακόμη και στη δημιουργία βίντεο με αποσπάσματα από τα επεισόδια, συνοδεύοντάς το με το μήνυμα: «Τα δέκα χρόνια Μακρόν τελειώνουν μέσα στο απόλυτο χάος. Η Αριστερά είναι ένοχη, οι μακρονιστές συνένοχοι. Ψηφίστε!».

Ορισμένα στελέχη του κόμματος προχώρησαν και σε εθνοτικές ερμηνείες των γεγονότων, στρέφοντας τα πυρά τους κατά της λεγόμενης «Νέας Γαλλίας», την οποία επικαλείται ο Μελανσόν. Ο επικεφαλής της ριζοσπαστικής Αριστεράς, ο οποίος συμμετείχε στην πορεία του Παρισιού, βρέθηκε στο επίκεντρο των κατηγοριών της Λεπέν και του Μπαρντελά για την πρόκληση του χάους.

Για την ακροδεξιά, η οποία μέχρι τώρα δυσκολευόταν να τοποθετηθεί απέναντι στο μαθητικό κίνημα, καθώς δεν διέθετε ισχυρή παρουσία στο πεδίο της εκπαίδευσης ούτε συγκεκριμένες προτάσεις που να απαντούν στις διεκδικήσεις του, τα επεισόδια ενδέχεται να λειτουργήσουν ως πολιτική ανάσα.

Ήδη από τις πρώτες καταστροφές που σημειώθηκαν στο περιθώριο των διαδηλώσεων, την 1η Οκτωβρίου, συνεργάτης του Μπαρντελά εκτιμούσε ότι οι εικόνες βίας θα μπορούσαν να ενισχύσουν την εκλογική απήχηση του κόμματος. Η εκτίμηση αυτή βασιζόταν στην προσδοκία ότι τα επεισόδια θα επισκίαζαν τις αποκαλύψεις του Mediapart σχετικά με αντισημιτικές δηλώσεις που αποδίδονται στον πρόεδρο του RN.

«Οι εικόνες αυτή την περίοδο μπορεί να λειτουργήσουν υπέρ μας», δήλωνε εκπρόσωπος του κόμματος, έπειτα από δέκα ημέρες κινητοποιήσεων, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχία για την απήχηση της Ανυπότακτης Γαλλίας στη νεολαία.

Η πολιτική αξιοποίηση των επεισοδίων αναδεικνύεται έτσι σε ένα από τα βασικά διακυβεύματα των επόμενων ημερών. Πέρα από την αποκατάσταση της τάξης και τη διερεύνηση των καταστροφών, η σύγκρουση μεταφέρεται πλέον στο πεδίο της ευθύνης, της πολιτικής εκπροσώπησης και της εκλογικής αντιπαράθεσης ενόψει του 2027.