Γαλλία: Πώς το χάος ίσως ορίσει την προεκλογική «σκακιέρα» - Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι

Οι λεηλασίες και οι ταραχές που σάρωσαν τη Γαλλία το Σαββατοκύριακο απειλούν να επανακαθορίσουν τους συσχετισμούς στην κούρσα για τις προεδρικές εκλογές.

Η υποψήφια της ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις, σπεύδει να εκμεταλλευτεί την κρίση για να προβληθεί ως η ηγέτιδα του νόμου και της τάξης. Ωστόσο, η κατάσταση εγκυμονεί κινδύνους και για την ίδια, καθώς πολλοί ψηφοφόροι τη θεωρούν μια βαθιά διχαστική προσωπικότητα, η επικράτηση της οποίας θα βάθαινε ακόμη περισσότερο τα κοινωνικά ρήγματα που αποδείχθηκαν γυμνά στις ταραχές.

Από την άλλη πλευρά, ο οξυδερκής ηγέτης της ριζοσπαστικής αριστεράς, Ζαν-Λυκ Μελανσόν, ο οποίος θεωρείται ο πιθανότερος αντίπαλος της Λεπέν στον δεύτερο γύρο, κινείται επίσης σε τεντωμένο σχοινί. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι τον κατηγορούν ανοιχτά ότι ενθάρρυνε την οργή των δρόμων που εξελίχθηκε σε λεηλασίες και εμπρησμούς.

Όσο για τους κεντρώους που καταγράφουν δημοσκοπική κάμψη, η κρίση δημιουργεί μια ευκαιρία να αφήσουν επιτέλους το αποτύπωμά τους -αρκεί, βέβαια, να καταφέρουν να πάρουν αποστάσεις από τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος επικρίνεται ευρέως για τον αδύναμο χειρισμό του απέναντι στο κύμα βανδαλισμών.

Συνολικά, οι εξελίξεις αυτές οδηγούν την προεκλογική μάχη σε αχαρτογράφητα νερά.

«Όταν ξεσπά μια πραγματική κρίση, ποτέ δεν ξέρεις πού μπορεί να οδηγήσει», σχολίασε στέλεχος της συντηρητικής παράταξης που βρίσκεται σε τακτική επαφή με τον Εθνικό Συναγερμό.

Πού βρίσκονται όμως οι υποψήφιοι; Το POLITICO αναλύει τους στρατηγικούς υπολογισμούς των βασικών πρωταγωνιστών σε όλο το πολιτικό φάσμα.

Μαρίν Λεπέν, σε ανοδική τροχιά

Η Λεπέν καταγράφει άμεση δημοσκοπική ενίσχυση, κάτι που παραδέχονται ακόμη και οι πολιτικοί της αντίπαλοι.

Τα επεισόδια του Σαββάτου «ευνοούν την άκρα δεξιά», δήλωσε σε συνέντευξή της η ευρωβουλευτής της κεντροδεξιάς Ναταλί Λουαζό, προσθέτοντας ότι «γυρίζουν γύρω από τη βία σαν τα Όρνεα».

Η Λεπέν έχει ήδη υιοθετήσει το προφίλ της εν δυνάμει προέδρου, απευθύνοντας ένα ήπιο διάγγελμα προς το έθνος την Κυριακή, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως την υποψήφια μιας «ειρηνευμένης Γαλλίας».

Ο πρόεδρος του κόμματός της, Ζορντάν Μπαρντελά, ανέβασε τους τόνους σχετικά με τις διαμαρτυρίες, προβάλλοντας τον Εθνικό Συναγερμό ως τη μόνη δύναμη που μπορεί να αποκαταστήσει την τάξη και τροφοδοτώντας τους φόβους για τις λεηλασίες. «Οι ταραχοποιοί σύντομα θα εισβάλλουν στα σπίτια των πολιτών», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στο Παρίσι, συμπληρώνοντας ότι «οι αρχές καταρρέουν».

Ωστόσο, το παρατεταμένο και εκτός ελέγχου χάος θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ για ένα κόμμα που θεωρούνταν για χρόνια υποκινητής κοινωνικών αναταραχών. Το ζήτημα αυτό αποτελεί ήδη αντικείμενο προβληματισμού στο εσωτερικό του Εθνικού Συναγερμού.

«Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι αυτό αποδεικνύει πως θα ξεσπάσουν ταραχές αν ο Εθνικός Συναγερμός έρθει στην εξουσία, αλλά εγώ δεν το πιστεύω», σημειώνει ο Σαρλ-Ανρί Γκαλουά, σύμβουλος του Μπαρντελά.

Σύμφωνα με το συντηρητικό στέλεχος που προαναφέρθηκε, οι περίοδοι αστάθειας μπορούν να οδηγήσουν τους Γάλλους να γυρίσουν την πλάτη σε αντισυστημικές προσωπικότητες και να προτιμήσουν παραδοσιακούς, έμπειρους πολιτικούς.

«Στο τέλος μπορεί να δεις έναν Κάρολο ντε Γκωλ Ηλυσίων Πεδίων», ανέφερε χαρακτηριστικά, παραπέμποντας στον τρόπο με τον οποίο ο πρώτος πρόεδρος της Πέμπτης Δημοκρατίας αναδείχθηκε με ενισχυμένες εξουσίες μετά την κρίση του 1958.

Ζαν-Λυκ Μελανσόν, σε θέση άμυνας

Ο ηγέτης της ριζοσπαστικής αριστεράς, Ζαν-Λυκ Μελανσόν, βρίσκεται σε δύσκολη θέση, προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στη στήριξη των διαδηλωτών και την αποστασιοποίηση από τη βία.

Το κόμμα «Ανυπότακτη Γαλλία» στήριξε τις μαθητικές διαμαρτυρίες που προηγήθηκαν των ταραχών του Σαββατοκύριακου, ενώ στελέχη της αριστεράς διαδραμάτισαν πρωταγωνιστικό ρόλο στα μπλόκα, είτε καταγγέλλοντας την αστυνομική βία είτε στηρίζοντας τους διαδηλωτές.

Στη μάχη για την ηγεμονία στον χώρο της αριστεράς ανάμεσα στον Μελανσόν και τον κεντροαριστερό ευρωβουλευτή Ραφαέλ Γκλυκσμάν, ο πρώτος κατάφερε να συγκεντρώσει τα φώτα της δημοσιότητας.

Ωστόσο, η βία του Σαββατοκύριακου ενδέχεται να περιθωριοποιήσει την άκρα αριστερά, ειδικά από τη στιγμή που η κυβέρνηση και οι πολιτικοί της αντίπαλοι την κατηγορούν για τροφοδότηση της αναταραχής. «Προσπάθησαν να επιδεινώσουν την κατάσταση», δήλωσε η Λουαζό.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της Cluster 17 για το POLITICO, ο 75χρονος αριστερός ηγέτης είναι ήδη ένας από τους πιο μη δημοφιλείς πολιτικούς στη Γαλλία.

Τη Δευτέρα, ο Μελανσόν επιχείρησε να περάσει στην αντεπίθεση, στρέφοντας τα βέλη του κατά της κυβέρνησης και δηλώνοντας ότι ο πρωθυπουργός υποδαυλίζει την «αναταραχή» με τις κατηγορίες του ότι ακροαριστερές ομάδες προσπαθούν να τορπιλίσουν τις εκλογές.

Εντουάρ Φιλίπ, αναζητώντας το restart

Για τον υποψήφιο της κεντροδεξιάς, Εντουάρ Φιλίπ, οι ταραχές δεν αποτελούν ευχάριστη εξέλιξη. Χρειάζεται, όπως φαίνεται, να καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για να διαχωρίσει τη θέση του από τον πρώην αρχηγό του, πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος επικρίνεται για ανεπαρκή αντίδραση στην κρίση. (σ.σ. ο Φιλίπ διετέλεσε ο πρώτος πρωθυπουργός του Μακρόν).

Παρόλα αυτά, οι διαμαρτυρίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν ευκαιρία να αναδείξει αποφασιστικότητα και να απαντήσει σε όσους θεωρούν ότι η εκστρατεία του στερείται ενέργειας και δυναμισμού. Ο Φιλίπ, ο οποίος θεωρείται ο επικρατέστερος κεντρώος υποψήφιος για να κερδίσει την ακροδεξιά, έχει δει τα ποσοστά του να καθηλώνονται τους τελευταίους μήνες, δυσκολευόμενος να ακουστεί μέσα στον θόρυβο της προεκλογικής περιόδου.

Η ρήξη με τον Μακρόν μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται.

Ο Φιλίπ άσκησε σκληρή κριτική στον πρόεδρο όταν εκείνος παρέλειψε να ανακοινώσει συγκεκριμένα μέτρα στο τηλεοπτικό του διάγγελμα την Κυριακή. «Θα προτιμούσα αποφάσεις και πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση της τάξης», έγραψε στο διαδίκτυο. «Αυτή η χώρα χρειάζεται κάποιον στο τιμόνι».

Ωστόσο, ο πρώην πρωθυπουργός θα χρειαστεί να ρισκάρει περισσότερο αν θέλει να κάνει τη διαφορά.

«Έχει πολύ προεδρικό προφίλ και είναι μια στάση που του ταιριάζει», δήλωσε υπουργός της κυβέρνησης Μακρόν. «Αλλά δεν προτείνει τίποτα συγκεκριμένο. Ποιο είναι το μέτρο που εισηγείται; Γιατί δεν ζητά την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης;».

Ραφαέλ Γκλυκσμάν, στην αντεπίθεση

Για τον ευρωβουλευτή Ραφαέλ Γκλυκσμάν, οι διαμαρτυρίες αποτελούν δοκιμασία πυρός, λίγο μετά τη νίκη του στις εσωκομματικές εκλογές του Σοσιαλιστικού Κόμματος που τον ανέδειξαν ως τον προεδρικό υποψήφιο της κεντροαριστεράς.

Τη Δευτέρα, ο Γκλυκσμάν επιχείρησε να διαφοροποιηθεί πλήρως από τον Μελανσόν, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους ότι «είναι αδιανόητο ορδές λεηλατών να επιτίθενται σε σύμβολα του κράτους».

Βλέποντας αδυναμία στην πλευρά του αριστερού ηγέτη, κατηγόρησε τον επικεφαλής της «Ανυπότακτης Γαλλίας» ότι λειτουργεί ως «αλτήρας» για τη Λεπέν, η οποία θα είναι η μόνη που θα «επωφεληθεί από το χάος».

Ο Γκλυκσμάν βλέπει τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις να ανεβαίνουν μετά τη νίκη του στις σοσιαλιστικές προκριματικές, φτάνοντας το 15% με 16,5% σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Elabe, κινούμενος σε παρόμοια ποσοστά με τον Μελανσόν και τον Φιλίπ.

Ωστόσο, ο υπουργός υπουργός της κυβέρνησης Μακρόν εκτιμά ότι ο Γκλυκσμάν θα φτάσει σύντομα στο ταβάνι του. «Μπορεί να αφαιρέσει ψηφοφόρους μόνο από τον Μελανσόν», σημείωσε. «Ένας αριστερός ψηφοφόρος μπορεί να ψηφίσει τη δεξιά, αλλά ένας δεξιός ψηφοφόρος δεν πρόκειται να ψηφίσει σύντομα την αριστερά».

Εμανουέλ Μακρόν... σε ελεύθερη πτώση

Ο Μακρόν βρίσκεται στο στόχαστρο εντονότατης κριτικής επειδή απευθύνθηκε τηλεοπτικά στο έθνος για να μην ανακοινώσει απολύτως τίποτα.

Την Κυριακή, ο Γάλλος πρόεδρος υποσχέθηκε ότι οι ταραχοποιοί που κατέστρεψαν περιουσίες θα πληρώσουν το τίμημα και ζήτησε «ξεκάθαρες απαντήσεις» για τους λόγους που οι διαμαρτυρίες πήραν βίαιη τροπή.

«Ήταν μια καταστροφή», σχολίασε κυνικά πρώην ανώτερο στέλεχος της κυβέρνησης.

Ο Μακρόν, ο οποίος καλλιεργεί την εικόνα του ηγέτη που βρίσκεται πάνω από την καθημερινή πολιτική διαμάχη, αναχώρησε τη Δευτέρα για ταξίδι στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η αδυναμία του να απαντήσει πειστικά στη βία απειλεί να αμαυρώσει τους τελευταίους μήνες της θητείας του. «Είναι εκτός πραγματικότητας», ανέφερε περιφερειακός αξιωματούχος.

Σύμφωνα με τον υπουργό, ο Μακρόν έπρεπε να αφήσει τον πρωθυπουργό να πάρει τον λόγο, αλλά αντ' αυτού πιέστηκε να κάνει μια δήλωση για να «καλμάρει» την κατάσταση.

Τη Δευτέρα, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνύ επιχείρησε να ανακτήσει τον έλεγχο, ανακοινώνοντας τοπικές απαγορεύσεις κυκλοφορίας, περιορισμούς στις μετακινήσεις και απαγόρευση δημόσιων συναθροίσεων.

Ωστόσο, έχει ήδη εξαγγελθεί νέος γύρος διαδηλώσεων για το ερχόμενο Σάββατο, τροφοδοτώντας τους φόβους ότι οι κινητοποιήσεις θα κλιμακωθούν σε κύμα διαρκούς αμφισβήτησης, αντίστοιχο με εκείνο των «Κίτρινων Γιλέκων» το 2018 και το 2019.

Αν συμβεί αυτό, το χάος θα αποτελέσει το καθοριστικό στοιχείο της προεκλογικής εκστρατείας για το 2027.