Η μεγάλη κρίση νερού βρίσκεται και κάτω από τη γη - Τι συμβαίνει στον ποταμό Κολοράντο

Οι δύο μεγαλύτεροι ταμιευτήρες νερού των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν υποχωρήσει σε πρωτοφανή χαμηλά επίπεδα φέτος, καθώς η ξηρασία πλήττει τις νοτιοδυτικές περιοχές της χώρας. Ωστόσο, κάτω από την επιφάνεια του εδάφους εξελίσσεται μια ακόμη κρίση νερού, η οποία είναι πολύ λιγότερο ορατή, αλλά εξίσου ανησυχητική.

Τα αποθέματα υπόγειων υδάτων στη λεκάνη απορροής του ποταμού Κολοράντο μειώνονται με ταχύ ρυθμό και με τρόπους που δεν ήταν αναμενόμενοι, σύμφωνα με νέα μελέτη επιστημόνων του Πολυτεχνικού Ινστιτούτου της Βιρτζίνια, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Water Resources Research.

Η λίμνη Μιντ και η λίμνη Πάουελ αποτελούν τις πιο ορατές εκφάνσεις του σοβαρού προβλήματος υδροδότησης στις νοτιοδυτικές ΗΠΑ, καθώς ο ποταμός Κολοράντο, ο οποίος τροφοδοτεί με νερό σχεδόν 40 εκατομμύρια ανθρώπους, συρρικνώνεται εξαιτίας ενός συνδυασμού κλιματικής αλλαγής και ανθρώπινης ζήτησης.

«Ωστόσο, αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μέρος των υδατικών πόρων της περιοχής», δήλωσε στο CNN η Έστερ Ογιεντέλε, μία από τις συγγραφείς της μελέτης και μεταπτυχιακή φοιτήτρια γεωεπιστημών στο Virginia Tech. «Τα υπόγεια ύδατα αποτελούν ένα ακόμη ουσιαστικό στοιχείο». Πρόκειται για μια ζωτικής σημασίας εναλλακτική πηγή νερού στη λεκάνη απορροής του ποταμού Κολοράντο, ιδιαίτερα όταν τα επιφανειακά ύδατα σε ποτάμια, λίμνες και ταμιευτήρες στερεύουν.

Η διεξαγωγή της έρευνας

Για να σχηματίσουν μια εικόνα της κατάστασης των υπόγειων υδάτων στην περιοχή, οι επιστήμονες συνέκριναν μετρήσεις από δορυφόρους της NASA με εκτιμήσεις για τα επιφανειακά ύδατα, την υγρασία του εδάφους και τα αποθέματα νερού που αποθηκεύονται στο χιόνι, κατά την περίοδο από το 2004 έως το 2023.

Διαπίστωσαν ότι τα αποθέματα μειώθηκαν σε ολόκληρη τη λεκάνη απορροής κατά τη διάρκεια αυτών των δύο δεκαετιών, με τις απώλειες να επιταχύνονται μετά το 2019. Η σοβαρή ξηρασία που σημειώθηκε μεταξύ 2020 και 2022 προκάλεσε ιδιαίτερα σημαντική μείωση, ωστόσο οι ερευνητές εντόπισαν και μια απρόσμενη εξέλιξη.

Ιστορικά, τα υπόγεια ύδατα μειώνονταν συνήθως περισσότερο στην Κάτω Λεκάνη του ποταμού Κολοράντο, η οποία περιλαμβάνει την Καλιφόρνια, την Αριζόνα και τη Νεβάδα. Αντίθετα, η Άνω Λεκάνη, στην οποία ανήκουν το Κολοράντο, το Νέο Μεξικό, η Γιούτα και το Ουαϊόμινγκ, παρουσίαζε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, καθώς τα υπόγεια ύδατά της αναπληρώνονται από το λιώσιμο του χιονιού που κατεβαίνει από τα Βραχώδη Όρη.

Ωστόσο, από το 2020 έως το 2022, τα υπόγεια ύδατα στην Άνω Λεκάνη μειώθηκαν κατά περίπου 618 κυβικά πόδια, με τον ρυθμό απώλειας να είναι σχεδόν διπλάσιος από εκείνον της Κάτω Λεκάνης, όπου η μείωση εκτιμήθηκε σε 332 κυβικά πόδια. «Το σύστημα έχει φτάσει σε ένα σημείο καμπής: η Άνω Λεκάνη καταγράφει πλέον ταχεία απώλεια υπόγειων υδάτων», έγραψαν οι συγγραφείς της έκθεσης.

Τα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα συνδέονται μέσω μιας ευαίσθητης αλληλεπίδρασης: η βροχή και το νερό από το λιώσιμο του χιονιού εισχωρούν στο έδαφος και αναπληρώνουν τους υδροφόρους, ενώ τα υπόγεια ύδατα μπορούν επίσης να καταλήξουν σε ποτάμια και λίμνες, για παράδειγμα μέσω πηγών.

Η μελέτη διαπίστωσε σημαντικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν αυτές οι σχέσεις μεταξύ της Άνω και της Κάτω Λεκάνης. Το λιώσιμο του χιονιού διαδραματίζει πολύ σημαντικότερο ρόλο στην Άνω Λεκάνη, η οποία δέχεται περισσότερες βροχοπτώσεις από την κατά κανόνα θερμότερη και ξηρότερη Κάτω Λεκάνη. Η παρατεταμένη ξηρασία, οι υψηλότερες θερμοκρασίες και η μείωση των χιονοπτώσεων φαίνεται να ασκούν πρόσθετη πίεση στην περιοχή της Άνω Λεκάνης.

Η προηγούμενη μελέτη

Η έρευνα ακολουθεί μια άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι και διαπίστωσε ότι η ποσότητα των υπόγειων υδάτων που αντλήθηκαν από τη λεκάνη απορροής του ποταμού Κολοράντο κατά τις δύο προηγούμενες δεκαετίες ήταν αρκετή για να γεμίσει τη λίμνη Μιντ.

Η αναπλήρωση αυτών των υδροφόρων απαιτεί χιλιάδες χρόνια, «και εμείς, οι άνθρωποι, ουσιαστικά εξαντλούμε αυτά τα αποθέματα κατά τη διάρκεια του τελευταίου αιώνα», είχε δηλώσει τότε ο Τζέι Φαμιλιέτι, καθηγητής στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, ο οποίος συμμετείχε ως συγγραφέας στην περσινή μελέτη.

Τα συμπεράσματα τόσο της περσινής όσο και της νέας έρευνας «δείχνουν ότι, ενώ τα επιφανειακά ύδατα συγκεντρώνουν όλη την προσοχή σε επίπεδο πολιτικής και διαχείρισης, τα υπόγεια ύδατα αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών σε ολόκληρη τη λεκάνη απορροής», δήλωσε πρόσφατα ο Φαμιλιέτι.

Η μείωση των υπόγειων υδάτων θα αποτελέσει πρόβλημα, καθώς η Αριζόνα, η Καλιφόρνια και η Νεβάδα αναγκάζονται να περιορίσουν την ποσότητα νερού που αντλούν από τον ποταμό Κολοράντο, δήλωσε ο Φαμιλιέτι, αναφερόμενος σε ένα νέο σχέδιο λειτουργίας και διαχείρισης της λεκάνης απορροής, το οποίο δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο.

Η μελέτη δεν προσδιορίζει τη συνολική ποσότητα υπόγειων υδάτων που εξακολουθεί να υπάρχει στη λεκάνη απορροής, αλλά καταγράφει μόνο τις μεταβολές των αποθεμάτων με την πάροδο του χρόνου. Επίσης, δεν ποσοτικοποιεί με ακρίβεια τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στη μείωση των υδάτων σε σύγκριση με άλλους παράγοντες, όπως η ανθρώπινη ζήτηση νερού και η άντληση υπόγειων υδάτων.

Αυτό που καταδεικνύει η μελέτη είναι ότι «τα αποθέματα υπόγειων υδάτων έχουν υποστεί σημαντική και παρατεταμένη μείωση», πρόσθεσε η Ογιεντέλε. «Η εστίαση αποκλειστικά στους ταμιευτήρες θα μπορούσε, επομένως, να οδηγήσει στην παράβλεψη ενός σημαντικού μέρους των συνολικών υδατικών προκλήσεων της περιοχής», σημείωσε, προσθέτοντας ότι τα υπόγεια ύδατα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένα «ανεξάντλητο απόθεμα».