Σε τροχιά σχηματισμού κυβέρνησης οι φοιτητές στη Σερβία

Διαβουλεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης ετοιμάζεται το κίνημα της «Φοιτητικής Λίστας» στη Σερβία, μετά τη σαρωτική νίκη του στις εκλογές, η οποία έβαλε τέλος στην 14ετή κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στην πολιτική ζωή της χώρας.

Οι υποστηρικτές του κινήματος βγήκαν στους δρόμους τη Δευτέρα, πανηγυρίζοντας για την ήττα του πρώην προέδρου, ο οποίος παραδέχθηκε το αποτέλεσμα αργά το βράδυ της Κυριακής. Η εξέλιξη σηματοδοτεί μια ιστορική πολιτική ανατροπή, έπειτα από δύο χρόνια αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων που πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άνθρωποι.

Παρά τη νίκη, παραμένει ασαφές πώς θα κυβερνήσει το κίνημα, καθώς δεν διαθέτει προηγούμενη κυβερνητική εμπειρία. Η λίστα περιλαμβάνει πανεπιστημιακούς, ηθοποιούς, αγρότες και φοιτητές, ενώ έχει επιλέξει συνειδητά να λειτουργεί χωρίς αρχηγό και ιεραρχική δομή. Ως εκ τούτου, δεν έχει γίνει γνωστό ποιο πρόσωπο θα αναλάβει την πρωθυπουργία και ποιοι θα στελεχώσουν το υπουργικό συμβούλιο.

Μεταξύ των γνωστών υποψηφίων της είναι ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς, που ηγήθηκε του ψηφοδελτίου, ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας Ντέγιαν Σόσκιτς και ο καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου Ράντομιρ Σάιτσιτς, ο οποίος μίλησε εκ μέρους του κινήματος μετά την εκλογική νίκη.

Στο επίκεντρο η διαφθορά και το κράτος δικαίου

Ανάλογες δυσκολίες αντιμετωπίζει και το κόμμα Τίσα του Πέτερ Μάγιαρ στην Ουγγαρία, το οποίο έβαλε τέλος την άνοιξη στην 16ετή διακυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν. Και στις δύο περιπτώσεις, οι νέες πολιτικές δυνάμεις καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε δημόσιους θεσμούς που στελεχώνονται από υπαλλήλους οι οποίοι συνδέονται με το απερχόμενο καθεστώς, γεγονός που δυσχεραίνει τις αλλαγές.

«Όλοι στο φοιτητικό κίνημα, όπως και κάθε υποψήφιος της λίστας, αντιλαμβανόμαστε πλήρως και με σαφήνεια το βάρος της ευθύνης που αναλαμβάνουμε», δήλωσε η Άνα Μίρκοβιτς, ειδικός στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση, ψυχολόγος και υποψήφια του κινήματος.

«Δεν αντιμετωπίζουμε το εκλογικό αποτέλεσμα ως απόκτηση εξουσίας και προνομίων, αλλά ως ένα ιστορικό χρέος απέναντι στον λαό μας και στα παιδιά μας», πρόσθεσε. Η ίδια ανέφερε στον Guardian ότι βασική προτεραιότητα της νέας κυβέρνησης θα είναι η «κοινωνική και ψυχολογική αποτοξίνωση» της χώρας.

Η 14ετής πολιτική κυριαρχία του Βούτσιτς έχει χαρακτηριστεί από επικριτές του ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αυταρχικής διακυβέρνησης. Το κόμμα του έχει επεκτείνει την επιρροή του στα μέσα ενημέρωσης, στη δικαιοσύνη και σε άλλους κρατικούς θεσμούς, ενώ οι εκλογικές διαδικασίες έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με καταγγελίες για παρατυπίες στις εγγραφές ψηφοφόρων, μεροληπτική κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης και εξαγορά ψήφων.

Η «Φοιτητική Λίστα» δεσμεύεται να καταπολεμήσει τη διαφθορά και να αποκαταστήσει το κράτος δικαίου. Μεταξύ των προτάσεών της είναι η δημιουργία ανεξάρτητης αστυνομικής μονάδας που θα λογοδοτεί στους εισαγγελείς και όχι στο υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και η απομάκρυνση αστυνομικών που συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα.

Παράλληλα, επιδιώκει να απαγορεύσει τον διορισμό κομματικών στελεχών σε κρατικές επιχειρήσεις και να ενισχύσει τη διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνει τη σύσταση ανεξάρτητων φορέων που θα ελέγχουν τις μεγάλες συμβάσεις για έργα υποδομών.

Υπόσχονται αλλαγές σε ΜΜΕ, δικαιοσύνη και δημόσιες υπηρεσίες

Η Μίρκοβιτς υποστήριξε ότι η νέα κυβέρνηση θα επιδιώξει να διαλύσει ένα «σύστημα εκφοβισμού» που, όπως ανέφερε, καλλιεργεί τον φόβο και την πόλωση. Μεταξύ των πρώτων κινήσεων θα είναι το άνοιγμα των μέσων ενημέρωσης, η διακοπή των πιέσεων στους εργαζομένους του δημόσιου τομέα και ο τερματισμός της «θεσμικής βίας».

Όπως εξήγησε, στόχος είναι η «ανοικοδόμηση της κοινωνίας από τα θεμέλια», με πλήρη δημοσιοποίηση των συμβάσεων και των οικονομικών ροών, αποκομματικοποίηση και ενίσχυση της δικαιοσύνης, καθώς και ανανέωση των συστημάτων εκπαίδευσης και υγείας.

«Δεν πρέπει ποτέ ξανά να είναι δυνατόν να αιχμαλωτιστεί το κράτος», τόνισε.

Αντίθετα, το κίνημα επέλεξε να μην αναδείξει προεκλογικά τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής που προκαλούν μεγαλύτερες διαιρέσεις, όπως οι σχέσεις της Σερβίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία.

Από την πλευρά του, το Κρεμλίνο δήλωσε τη Δευτέρα ότι ελπίζει πως η νέα ηγεσία θα κατανοήσει ότι «η συνεργασία με τη Ρωσία εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Σερβίας».