Ο Νετανιάχου, το Κογκρέσο και οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις που θα έχουν συνέπειες για όλο τον πλανήτη

Δύο εκλογικές αναμετρήσεις, σε δύο διαφορετικές ηπείρους. Κι όμως, τα βλέμματα όλου του πλανήτη είναι στραμμένα στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ καθώς τα αποτελέσματα ενδέχεται να έχουν σοβαρές συνέπειες για όλο τον κόσμο. Ή πιο σωστά, θα έχουν σίγουρα αντίκτυπο σε όλο τον κόσμο, μένει όμως να δούμε ποιος θα είναι αυτός.

Εξαιτίας μιας... εκλογικής σύμπτωσης, εκατομμύρια ψηφοφόροι που βρίσκονται σε απόσταση περίπου 9.600 χιλιόμετρων ο ένας από τον άλλο θα ασκήσουν το δημοκρατικό τους δικαίωμα μέσα σε λίγες ημέρες. Οι χώρες τους συμπορεύονται και εδώ και καιρό οι δύο πρόεδροι συνεργάζονται, την πρώτη φορά στον πόλεμο του Ισραήλ με τη Χαμάς και τη δεύτερη, στον πόλεμο με το Ιράν.

Την Τρίτη, οι Ισραηλινοί θα προσέλθουν στις κάλπες για να εκλέξουν νέο κοινοβούλιο, ενώ μία εβδομάδα αργότερα οι Αμερικανοί θα ψηφίσουν για την ανάδειξη του νέου Κογκρέσου.

Στενή σύνδεση

Ένας πρώην πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, ο Τιπ Ο'Νιλ, είχε πει κάποτε ότι «όλη η πολιτική είναι τοπική». Ωστόσο, οι συνέπειες αυτών των εκλογών θα είναι αναμφίβολα παγκόσμιες.

Και αυτό γιατί όπως αναφέρει το BBC σε μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυσή του, οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις δεν συμπίπτουν απλώς χρονικά, αλλά είναι στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους.

Η μελλοντική διακυβέρνηση του Ισραήλ θα επηρεάσει μακροπρόθεσμα τη Μέση Ανατολή και τους πολέμους που μαίνονται στην ευρύτερη περιοχή.

Παράλληλα, οποιαδήποτε αλλαγή στον εκλογικό χάρτη των ΗΠΑ θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο αυτούς τους πολέμους, αλλά και το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας.

Υπάρχει, μάλιστα, και μια φυσική σύνδεση μεταξύ των δύο εκλογικών διαδικασιών. Η οργάνωση Republicans Overseas Israel, η οποία εκπροσωπεί Ρεπουμπλικανούς στο εξωτερικό, εκτιμά ότι περίπου μισό εκατομμύριο Ισραηλινοί διαθέτουν αμερικανικά διαβατήρια και μπορούν να ψηφίσουν και στις δύο χώρες.

Ο πρόεδρος της οργάνωσης, Μαρκ Ζελ, δήλωσε ότι οι συγκεκριμένοι ψηφοφόροι θα μπορούσαν να επηρεάσουν εκλογικές αναμετρήσεις στις ΗΠΑ που αναμένεται να κριθούν με μικρή διαφορά, όπως αυτή για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν. Ο ίδιος εκτίμησε ότι από το Ισραήλ θα αποσταλούν περίπου 10.000 επιστολικές ψήφοι για τη συγκεκριμένη αναμέτρηση.

«Μπορούν πραγματικά να κάνουν τη διαφορά», δήλωσε στο BBC.

Ωστόσο, η πολιτική σύνδεση μεταξύ των δύο εκλογών είναι ίσως ακόμη βαθύτερη, ιδιαίτερα όσον αφορά τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Η μαζική αεροπορική επίθεση, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, κατέστρεψε πολλούς στρατιωτικούς στόχους και οδήγησε στον θάνατο μεγάλο μέρος της ιρανικής ηγεσίας. Ωστόσο, δεν κατάφερε να ανατρέψει το καθεστώς, το οποίο απάντησε με σφοδρά πλήγματα σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου, καταλαμβάνοντας τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και περιορίζοντας τη ροή ενέργειας που περνούσε από εκεί.

Οι συνέπειες αυτής της κίνησης του Ιράν έχουν επηρεάσει τη ζωή των πολιτών ακόμα και στην Ευρώπη, αλλά αυτό που συμβαίνει στις ΗΠΑ είναι ενδεικτικό του πόσο έξω έχει πέσει ο Ντόναλν Τραμπ. Κήρυξε έναν πόλεμο τον οποίο πίστευε ότι θα τελείωνε σε λίγες ημέρες και ξαφνικά έχει βρεθεί αντιμέτωπος με τρομακτικό κύμα δυσαρέσκειας, λόγω της ακρίβειας στα καύσιμα που ενοχλεί τους Αμερικανούς ψηφοφόρους.

Το ζήτημα του Ιράν

Το γεγονός και μόνο ότι πλησιάζουν οι εκλογές έχει ήδη επηρεάσει τις πολιτικές αποφάσεις.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει αξιοποιήσει την προεκλογική εκστρατεία για να ενισχύσει τη συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο μιας νέας επίθεσης κατά του Ιράν.

Έχει διατυπώσει νέους ισχυρισμούς, χωρίς να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία, σχετικά με την πυρηνική απειλή που, όπως υποστηρίζει, συνιστά η Τεχεράνη, επαναλαμβάνοντας ότι το ισλαμικό καθεστώς πρέπει να ανατραπεί.

Στόχος του είναι να ενισχύσει την εικόνα του ως ηγέτη που εγγυάται την ασφάλεια της χώρας, μια εικόνα που δέχθηκε ισχυρό πλήγμα μετά τις φονικές επιθέσεις της Χαμάς, στις 7 Οκτωβρίου του 2023.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ενίσχυσε τις εικασίες για ενδεχόμενες νέες επιθέσεις κατά του Ιράν, εκφράζοντας τη στήριξή του στην προεκλογική εκστρατεία του Νετανιάχου. Μάλιστα, δήλωσε ότι οι δύο άνδρες θα πρέπει σύντομα να «ολοκληρώσουν τη δουλειά» στο Ιράν.

Παρά τη σκληρή ρητορική, έχουν κυκλοφορήσει και αντικρουόμενες πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες ο Τραμπ παρενέβη για να συγκρατήσει τον Νετανιάχου από το να επιτεθεί στο Ιράν πριν από τις εκλογές. Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να φοβάται ότι μια νέα απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας θα υπενθύμιζε στους Αμερικανούς ψηφοφόρους το κόστος ενός πολέμου που δεν είναι καθόλου δημοφιλής στις ΗΠΑ.

Θα μπορούσε, επομένως, μια επίθεση κατά του Ιράν να αναβληθεί μέχρι να ολοκληρωθούν οι εκλογές;

Η πολιτική επιβίωση του Νετανιάχου και ο κίνδυνος έρευνας αλλά και δίκης για διαφθορά

Τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης φιλοξενούν εκτενείς αναλύσεις και εκτιμήσεις για το ενδεχόμενο ο Νετανιάχου να επιχειρήσει να διασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση εξαπολύοντας επίθεση κατά του Ιράν μετά τις εκλογές, ενώ θα παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός.

Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, θα μπορούσε να υποστηρίξει την ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης εθνικής ενότητας, στην οποία θα συμμετείχε και ο ίδιος, αντί να επιτρέψει τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού από τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Ο Νετανιάχου θεωρείται εδώ και χρόνια ένας από τους πιο ανθεκτικούς πολιτικούς της ισραηλινής σκηνής. Σε περίπτωση που χάσει την εξουσία, θα βρεθεί αντιμέτωπος με επίσημη έρευνα για τις ενέργειές του πριν από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, καθώς και με την επανέναρξη δικαστικών διαδικασιών που αφορούν καταγγελίες για διαφθορά.

Οι σχετικές εκτιμήσεις είναι τόσο έντονες, ώστε ο πολιτικός του αντίπαλος και πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, Γκάντι Άιζενκοτ, έχει ήδη αποκλείσει το ενδεχόμενο συμμετοχής του σε κυβέρνηση εθνικής ενότητας.

Όπως και οι υπόλοιποι πολιτικοί της ισραηλινής κεντρικής πολιτικής σκηνής, ο Άιζενκοτ θεωρεί το Ιράν υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ και υποστηρίζει τη στρατιωτική δράση εναντίον του ισλαμικού καθεστώτος. Ωστόσο, έχει προειδοποιήσει ρητά κατά της κλιμάκωσης του πολέμου για πολιτικούς σκοπούς.

«Σε λειτουργία πολιτικής υστεροφημίας»

Ο Τραμπ ενδέχεται, ασφαλώς, να είναι πιο πρόθυμος να επιτεθεί στο Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, εφόσον δεν θα έχει πλέον τους ίδιους εκλογικούς περιορισμούς και θα επιδιώκει να απεμπλακεί από τον πόλεμο με μία αποφασιστική στρατιωτική κίνηση.

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η ιρανική οικονομία έχει αποδυναμωθεί τόσο πολύ από τον πόλεμο και τις οικονομικές κυρώσεις, ώστε ένα νέο κύμα στρατιωτικών επιθέσεων θα μπορούσε να ωθήσει τους Ιρανούς να ανατρέψουν το καθεστώς.

Άλλοι, ωστόσο, θεωρούν ότι πρόκειται για ακόμη μία έκφραση ευσεβών πόθων. Είναι μια στρατηγική που έχει αποτύχει επανειλημμένα, αλλά εξακολουθεί να βρίσκει υποστηρικτές στην Ουάσιγκτον.

«Μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, θα περάσει σε λειτουργία πολιτικής υστεροφημίας», δήλωσε στο BBC καλά πληροφορημένος δυτικός διπλωμάτης. «Θα θέλει να δείξει ότι μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες σε ζητήματα που δεν αφορούν το τέλμα στο εσωτερικό της χώρας».

Στο Ισραήλ υπάρχει ευρεία συναίνεση μεταξύ των περισσότερων πολιτικών κομμάτων σχετικά με την απειλή που συνιστά το Ιράν και την ανάγκη περιορισμού της επιρροής του. Ωστόσο, εάν οι ψηφοφόροι εκλέξουν νέα κυβέρνηση, είναι πιθανό να αποκτήσουν πρωθυπουργό με μικρότερη πολιτική και προσωπική επένδυση στην εξαπόλυση νέων επιθέσεων.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να αλλάξει και ο δικός του σχεδιασμός.

«Εάν το Ισραήλ έχει τον λάθος ηγέτη, δηλαδή οποιονδήποτε άλλον εκτός από τον Μπίμπι, η Αμερική θα πρέπει να αναλάβει μόνη της αυτή τη δουλειά και δεν έχω καμία διάθεση να το κάνω», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Δεν προκαλεί, επομένως, έκπληξη το γεγονός ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Τεχεράνη παρακολουθούν τις δημοσκοπήσεις στις ΗΠΑ τόσο στενά όσο και οι αναλυτές που κινούνται στους πολιτικούς κύκλους της Ουάσιγκτον.

Ο κίνδυνος, βεβαίως, είναι ότι ενδεχόμενα πλήγματα μετά τις εκλογές θα μπορούσαν να βυθίσουν τη Μέση Ανατολή σε νέα αναταραχή, εάν το Ιράν απαντούσε με σφοδρά αντίποινα.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει, τόσο δημόσια όσο και σε ιδιωτικές συνομιλίες, ότι θα μπορούσαν να πλήξουν αεροδρόμια, αγωγούς, υποθαλάσσια καλώδια, ενεργειακές εγκαταστάσεις, μονάδες αφαλάτωσης, καθώς και αμερικανικές βάσεις και πολεμικά πλοία.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, έγραψε στους Financial Times ότι νέες επιθέσεις θα έθεταν «τις ζωές των αμάχων και την ευημερία όλων των κρατών της περιοχής, καθώς και την παγκόσμια οικονομία, σε μεγάλο κίνδυνο».

Η οικονομία στο επίκεντρο

Οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις συνδέονται επίσης μέσα από την παγκόσμια οικονομία.

Το κόστος ζωής και η οικονομική δυνατότητα των νοικοκυριών να ανταποκριθούν στις καθημερινές ανάγκες έχουν κυριαρχήσει στην προεκλογική εκστρατεία για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από τον πόλεμο του Τραμπ, ο οποίος οδήγησε σε αύξηση των τιμών, καθώς το Ιράν περιόρισε τη ροή ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Η οικονομία αποτελεί επίσης σημαντικό εκλογικό ζήτημα στο Ισραήλ, όπου οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με υψηλό κόστος ζωής και χαμηλούς μισθούς. Και σε αυτή την περίπτωση, ο πόλεμος επιβαρύνει την κατάσταση, καθώς η εκτόξευση των αμυντικών δαπανών ασκεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στα δημόσια οικονομικά.

Ο Τραμπ έχει επιχειρήσει να κατευνάσει τους ψηφοφόρους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Χαλάρωσε τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ελπίζοντας, χωρίς μέχρι στιγμής αποτέλεσμα, ότι η εισαγωγή πετρελαίου ντίζελ από τη Μόσχα θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των τιμών.

Παράλληλα, έχει υιοθετήσει σκληρή στάση απέναντι στην Ουκρανία, καλώντας την ηγεσία της να προχωρήσει σε παραχωρήσεις, με την ελπίδα να εξασφαλίσει μια επιτυχία στην εξωτερική πολιτική. Και αυτή η προσπάθεια, μέχρι στιγμής, δεν έχει αποδώσει.

Ωστόσο, η δυσαρέσκεια των Ρεπουμπλικανών για την αμφιλεγόμενη στρατηγική του αυξάνεται.

Ο γερουσιαστής των Ρεπουμπλικανών από τη Βόρεια Καρολίνα, Τομ Τίλις, ο οποίος έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική στον Τραμπ, δήλωσε στο CBS News: «Αν ο πρόεδρος θέλει πραγματικά να μειώσει τις τιμές της ενέργειας, μπορεί να το πετύχει λύνοντας το πρόβλημα του Ιράν και όχι κάνοντας μια χάρη στον Βλαντίμιρ Πούτιν».

Τη μία πολεμιστής, την άλλη τρελός

Εάν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ηττηθεί στις εκλογές, η αποχώρησή του από την εξουσία θα έβαζε τέλος σε μια ταραχώδη πολιτική σχέση με τον Τραμπ, ο οποίος άλλοτε τον επαινεί και άλλοτε τον επικρίνει έντονα.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τον Ισραηλινό ομόλογό του «μεγάλο πρωθυπουργό και πολεμιστή». Το καλοκαίρι, ωστόσο, τον είχε αποκαλέσει «εντελώς τρελό», χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα προσβλητική διατύπωση.

Ένας νέος ηγέτης του Ισραήλ θα έπρεπε να οικοδομήσει μια νέα σχέση με έναν Αμερικανό πρόεδρο που βρίσκεται προς το τέλος της θητείας του, δημιουργώντας μια εντελώς διαφορετική πολιτική δυναμική.

Οι επιλογές ορίζουν τη συνέχεια

Εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στο Κογκρέσο, θα μπορούσαν να θέσουν ορισμένα όρια στην άνευ όρων αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ.

Το Κογκρέσο διαθέτει παραδοσιακές εξουσίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον περιορισμό των στρατιωτικών δαπανών. Θα μπορούσε επίσης να μειώσει τη στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ.

Ωστόσο, ως πρόεδρος, ο Τραμπ θα εξακολουθούσε να διαθέτει σημαντικές εκτελεστικές εξουσίες, καθώς και το δικαίωμα άσκησης βέτο, προκειμένου να συνεχίσει τις πολεμικές επιχειρήσεις σύμφωνα με τη δική του στρατηγική.

Η απόφαση του Ισραήλ και των ΗΠΑ να ξεκινήσουν τον πόλεμο κατά του Ιράν νωρίτερα μέσα στη χρονιά άλλαξε ριζικά την παγκόσμια οικονομία και τη διεθνή γεωπολιτική ισορροπία.

Οι επιλογές που θα κάνουν οι ψηφοφόροι στις δύο χώρες τις επόμενες ημέρες ενδέχεται να καθορίσουν την κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθεί ο κόσμος στη συνέχεια.