Πολωνία: Έφοδος της αστυνομίας στο Συνταγματικό Δικαστήριο και επιστροφή-εξπρές του προέδρου

Νέα ένταση ξέσπασε στην Πολωνία γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο, μετά την απόφαση ομάδας δικαστών να παύσει τον αμφισβητούμενο πρόεδρό του, Μπογκντάν Σφιεντσκόφσκι και τον αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι.

Η κίνηση προκάλεσε κινητοποίηση υποστηρικτών του δεξιού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) έξω από το δικαστήριο στη Βαρσοβία, με την αστυνομία να αναπτύσσεται στο σημείο και να εισέρχεται στους χώρους του δικαστηρίου μετά από επεισόδια που ξέσπασαν.

Σύμφωνα με όσα μεταδίδουν πολωνικά ΜΜΕ, τρεις αστυνομικοί τραυματίστηκαν κατά τα επεισόδια, ενώ οι Αρχες προχώρησαν σε τρεις συλλήψεις.

Η κρίση κλιμακώθηκε ακόμη περισσότερο όταν ο πρόεδρος της Πολωνίας, Καρόλ Ναβρότσκι, σύμμαχος του PiS, διέκοψε το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη και επέστρεψε στη Βαρσοβία. Λίγο πριν από τη 1 τα ξημερώματα του Σαββάτου εμφανίστηκε έξω από το δικαστήριο και πέρασε μέσα από τον αστυνομικό κλοιό, με βίντεο να τον δείχνει να προσπαθεί να μπει στο κτίριο εν μέσω έντασης.

Η παύση που άναψε τη σύγκρουση

Η απόφαση για την παύση του Σφιεντσκόφσκι συνδέεται με τη μακρόχρονη διαμάχη για τη νομιμοποίηση και τη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο ίδιος είχε διοριστεί επί κυβέρνησης PiS και, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τους τελευταίους μήνες χρησιμοποιούσε τις αρμοδιότητές του για να εμποδίσει δικαστές που είχαν εκλεγεί από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία να αναλάβουν καθήκοντα.

Η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, μία από τους δικαστές που ο Ναβρότσκι δεν έχει αποδεχθεί, δήλωσε ότι αναλαμβάνει την προεδρία του δικαστηρίου, επικαλούμενη την εμπειρία της στη Δικαιοσύνη.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Βαλντέμαρ Ζούρεκ, ανέφερε από την πλευρά του ότι ζήτησε την άρση της ασυλίας του Σφιεντσκόφσκι και του αναπληρωτή του, ώστε να αντιμετωπίσουν κατηγορίες για παρεμπόδιση του έργου του δικαστηρίου.

Παρέμβαση Ναβρότσκι και κατηγορίες για «αρπαγή» του δικαστηρίου

Ο Ναβρότσκι κατήγγειλε «παραβίαση της συνταγματικής τάξης» της Πολωνίας και, σε δήλωση που διαβάστηκε εκ μέρους του έξω από το δικαστήριο τα ξημερώματα, υποστήριξε ότι «ένα συνταγματικό όργανο καταλήφθηκε με τη βία». Ζήτησε επίσης την αποχώρηση των δυνάμεων ασφαλείας από τον χώρο.

Σε βίντεο που αναρτήθηκε στο διαδίκτυο, ο Πολωνός πρόεδρος ακούγεται να λέει ότι οι δικαστές που συνδέονται με τη σημερινή πλειοψηφία «δεν ήταν δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου».

Η αντίδραση του PiS ήταν έντονη. Ο ηγέτης του κόμματος, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, καταδίκασε την εξέλιξη κάνοντας λόγο για «επίθεση» στο δικαστήριο. Ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Ζμπίγκνιεφ Ζιόμπρο χαρακτήρισε την παύση «κατάφωρη, εγκληματική επίθεση στη συνταγματική τάξη».

Η απάντηση Τουσκ και η βαθύτερη θεσμική κρίση

Ο πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, υπερασπίστηκε την ανάγκη παρέμβασης, γράφοντας ότι η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον της κυβέρνησης. «Μετά από χρόνια ανομίας υπό το PiS, αυτή η διαδικασία είναι δύσκολη, μερικές φορές οδυνηρή, και απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος», ανέφερε.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, δήλωσε ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο είχε πολιτικοποιηθεί επί της προηγούμενης κυβέρνησης και ότι οι εξελίξεις αποσκοπούν στο να μπορέσει η πλειοψηφία των εκλεγμένων δικαστών να το θέσει ξανά σε λειτουργία.

Η διαμάχη γύρω από το δικαστήριο κρατά από το 2015, όταν διαδοχικές πολιτικές κινήσεις από την απερχόμενη κεντρώα και την εισερχόμενη δεξιά κυβέρνηση οδήγησαν σε αμφισβητούμενους διορισμούς. Στη συνέχεια, κατά την οκταετή διακυβέρνηση του PiS, η Πολωνία συγκρούστηκε επανειλημμένα με την Ευρωπαϊκή Ένωση για ζητήματα κράτους δικαίου.