COP31 στην Τουρκία: Πρόταση αλλά όχι συμφωνία για «επιτάχυνση» της απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα
NewsroomΗ πρώτη εκδοχή της τελικής απόφασης της COP31, της διεθνούς διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα που διεξάγεται στην Τουρκία, κυκλοφόρησε στην αρχή της δεύτερης και καθοριστικής εβδομάδας των διαπραγματεύσεων, δίνοντας το στίγμα των δύσκολων παζαριών που ακολουθούν.
Το προσχέδιο, 18 σελίδων και 144 άρθρων, χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα φιλόδοξο ως προς τη θεματολογία του, καθώς περιλαμβάνει σχεδόν όλα τα ζητήματα που έχουν τεθεί μέχρι στιγμής στο τραπέζι. Ωστόσο, πολλά από αυτά δεν έχουν τη συναίνεση όλων των μερών και είναι πιθανό να αφαιρεθούν ή να αποδυναμωθούν τις επόμενες ημέρες.
Το κείμενο χρησιμοποιεί σε πολλά σημεία τη γνώριμη, μη δεσμευτική γλώσσα των COP, με «προσκλήσεις» και «παροτρύνσεις» προς τα κράτη. Παρ’ όλα αυτά, η ένταξη ρητών αναφορών στην απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα θεωρείται από τα πιο κρίσιμα σημεία της διαπραγμάτευσης.
Ισχυρή γλώσσα για τα ορυκτά καύσιμα, αλλά χωρίς συμφωνία
Στο προσχέδιο περιλαμβάνονται διατυπώσεις που καλούν τα κράτη να επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στα ενεργειακά συστήματα, με τρόπο «δίκαιο, τακτικό και ισότιμο». Γίνεται επίσης αναφορά στη σημασία της σταδιακής κατάργησης των «αναποτελεσματικών» επιδοτήσεων.
Σε άλλο άρθρο εκφράζεται η προσδοκία για ταχύτερη δράση με στόχο τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, ακόμη και μέσω άμεσης μετάβασης στα ενεργειακά συστήματα. Πρόκειται για διατύπωση που εμφανίζεται ως ιδιαίτερα ισχυρή για τελικό κείμενο COP, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα επιβιώσει έως το τέλος.
Το θέμα συνδέεται με τη λεγόμενη «οδική χαρτογράφηση» που έχει προωθήσει η Βραζιλία και την οποία έχει υποδεχθεί θετικά η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντίθετα, η Αραβική Ομάδα ζητά να μη συμπεριληφθεί στη γενική τελική απόφαση. Αυτό δείχνει ότι η συζήτηση παραμένει ανοιχτή και πολιτικά δύσκολη.
Το κείμενο επαναβεβαιώνει τη σημασία της Συμφωνίας του Παρισιού και του ορίου του 1,5°C στην υπερθέρμανση του πλανήτη, μολονότι αναγνωρίζεται ότι το όριο αυτό πιθανόν να ξεπεραστεί. Η έμφαση δίνεται στο να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η διάρκεια υπέρβασής του.
Ηλεκτροδότηση, δέσμευση άνθρακα και νέες θεματικές
Στην πρώτη εκδοχή της απόφασης προτείνεται η δημιουργία δύο νέων προγραμμάτων εργασίας: ένα για τα βουνά και ένα για τις περιοχές που συνδέονται με τους παγετώνες. Η πρόταση παρουσιάζεται ως απάντηση στην καταστροφή στο Νεπάλ.
Παράλληλα, τονίζεται ο ρόλος των δασών ως απορροφητών και δεξαμενών άνθρακα, ενώ αναφέρεται ότι η απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα θα είναι αναγκαία για να επανέλθει η υπερθέρμανση κάτω από το όριο του 1,5°C.
Το προσχέδιο χαιρετίζει προσπάθειες για την ταχεία ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών δέσμευσης, χρήσης και αποθήκευσης άνθρακα, καθώς και απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα. Στην COP31 καταγράφεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σημαντική παρουσία λομπιστών που προωθούν τεχνολογίες δέσμευσης CO2.
Ένας ακόμη άξονας αφορά την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας στο 35% έως το 2035. Η ηλεκτροδότηση εμφανίζεται ως βασική προτεραιότητα της τουρκικής προεδρίας της COP, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Το μεγάλο αγκάθι της χρηματοδότησης
Η χρηματοδότηση για το κλίμα παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια. Το προσχέδιο διαχωρίζει έντονα τις ευθύνες των ανεπτυγμένων χωρών από εκείνες των αναπτυσσόμενων, τόσο ως προς τη μείωση των εκπομπών όσο και ως προς την τήρηση των οικονομικών δεσμεύσεων.
Στο κείμενο αναγνωρίζεται ότι οι ανεπτυγμένες χώρες πρέπει να έχουν ηγετικό ρόλο. Περιλαμβάνεται μάλιστα αναφορά σε καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2030 και αρνητικές καθαρές εκπομπές έως το 2040, στόχοι που παρουσιάζονται ως εξαιρετικά δύσκολοι με τα σημερινά δεδομένα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσαρμογή των αναπτυσσόμενων χωρών στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Αναφέρεται ότι οι ανάγκες για προσαρμογή ανέρχονται περίπου σε 305 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035, ενώ η διεθνής δημόσια χρηματοδότηση κινείται περίπου στα 28-32 δισ. δολάρια το 2024.
Ακόμη και ο τριπλασιασμός των χρηματοδοτήσεων για την προσαρμογή έως το 2035, όπως σημειώνεται στο προσχέδιο, δεν θα κάλυπτε πάνω από το 29% των εκτιμώμενων αναγκών. Το κείμενο θέτει ως επίπεδο τριπλασιασμού τουλάχιστον τα 120 δισ. δολάρια και ζητά από τις ανεπτυγμένες χώρες να παρουσιάσουν οδικό χάρτη.
Οι αναπτυσσόμενες χώρες ζητούν να καθοριστεί τώρα η βάση από την οποία θα υπολογιστεί ο τριπλασιασμός των πόρων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Νορβηγία και η Ιαπωνία προτιμούν να μην υπάρξει σχετική διατύπωση στο κείμενο και να παραπεμφθεί το ζήτημα στις διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζεται ανοιχτό σε μια ενδιάμεση λύση.
Το παλιό όριο των 100 δισ. και η νέα διαπραγμάτευση
Στο πεδίο της κλιματικής χρηματοδότησης επανέρχεται και η παλαιότερη δέσμευση των πλούσιων χωρών για κινητοποίηση 100 δισ. δολαρίων ετησίως έως το 2020 και στη συνέχεια έως το 2025. Με βάση στοιχεία του ΟΟΣΑ, ο στόχος επιτεύχθηκε το 2022, το 2023 και το 2024, δηλαδή με καθυστέρηση.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος των ποσών αυτών δόθηκε υπό μορφή δανείων. Η Αφρικανική Ομάδα υπογράμμισε ότι το 70% ήταν δάνεια, κάτι που μειώνει σημαντικά την πραγματική αξία της μεταφοράς πόρων. Τα μικρά νησιωτικά κράτη λαμβάνουν μόλις το 3% των ροών για προσαρμογή.
Ο πρόεδρος της COP31, Murat Kurum, αναγνώρισε ότι μόνο το 8% της ιδιωτικής χρηματοδότησης που κινητοποιήθηκε μεταξύ 2021 και 2024 έφτασε στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο Simon Stiell, εκτελεστικός γραμματέας της Σύμβασης-Πλαισίου του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, μίλησε για καθοδική σπείρα χρέους, καταστροφών και κόστους κεφαλαίου.
Μετά την COP29 στο Μπακού, ο στόχος των 100 δισ. δολαρίων έχει αντικατασταθεί από νέα συμφωνία που θέτει κατώφλι τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων ετησίως έως το 2035 για τις αναπτυσσόμενες χώρες, μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο 1,3 τρισ. δολαρίων τον χρόνο.
Το προσχέδιο της COP31 αποτελεί, σε αυτή τη φάση, περισσότερο χάρτη των συγκρούσεων παρά τελικό συμβιβασμό. Τα επόμενα εικοσιτετράωρα θα κρίνουν ποιες από τις φιλόδοξες διατυπώσεις θα παραμείνουν και ποιες θα αποδυναμωθούν στο τελικό κείμενο.
- «Κραυγή» πυροσβεστών: «Επιχειρούμε με τρύπια γάντια, μένουμε μείον 2.500 τον χειμώνα»
- Σε αβεβαιότητα οι κάτοικοι της Κυψέλης: Μετεγκατάσταση ζητά ο Δούκας
- ΕΛ.Α.Σ.: Η διάψευση για Μαραντζίδη, η επιστροφή των «παλιών» και το στοίχημα της δημοσκοπικής ανάκαμψης
- Η κρίσιμη 28η Φεβρουαρίου για τον Τσάφο, η αριθμητική του Γκρίνμπεργκ και οι δημοσκόποι σε αναμονή