Κόσμος|19.11.2026 14:12

Τριμερής Τραμπ, Πούτιν και Σι: Η σκιά μιας «νέας Γιάλτας», το τετ α τετ 40 λεπτών και η Ευρώπη στη γωνία

Έφη Κουτσοκώστα

Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ, Βλαντιμίρ Πούτιν. Τρεις ηγέτες σε μία ιστορική συνάντηση και τρία διαφορετικά και ενίοτε αντικρουόμενα οράματα για τη νέα διεθνή τάξη πραγμάτων. Και η Ευρώπη παντελώς απούσα.

Ποτέ άλλοτε οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας δεν κάθισαν μαζί, χωρίς την παρουσία άλλων ηγετών, γύρω από ένα τραπέζι για να συζητήσουν παγκόσμια ζητήματα.

Στις εναρκτήριες δηλώσεις του, ο Τραμπ ανέφερε ότι οι ηγέτες «γράφουν πραγματικά ιστορία» και απομακρύνονται από μια εποχή διπλωματίας κατά την οποία οι ηγέτες απέφευγαν τον διάλογο με τους αντιπάλους τους.

Ωστόσο, δεν είναι βέβαιο ότι κάποιος από τους τρεις ηγέτες, πέραν του ύψιστου συμβολισμού της τριμερούς κατάφερε να φτάσει λίγο πιο κοντά σε κάποιον από τους στόχους του. Η συνάντηση διήρκεσε λιγότερο από 90 λεπτά και οι ηγέτες δεν ανακοίνωσαν κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα της συνόδου για κάποια από τα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα είτε τα πολεμικά είτε της κούρσας του ανταγωνισμού για την τεχνητή νοημοσύνη.

Οι επιδιώξεις Τραμπ, Πούτιν και Σι γύρω από το τραπέζι

Ο Τραμπ, που διανύει την τελευταία φάση της θητείας του και ο οποίος εκφράζει ανησυχίες για τη διάδοση των πυρηνικών όπλων ήδη από τη δεκαετία του 1970, δήλωσε κατά την έναρξη της συνάντησης ότι επιθυμούσε να εστιάσει στη μείωση των εξοπλισμών, ένα επίτευγμα που θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της παρακαταθήκης του.

Ο Πούτιν είδε τη συνάντηση ως ευκαιρία για να θέσει στο επίκεντρο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία με τους δικούς του όρους. Η Μόσχα επιδιώκει την αναδιάρθρωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη, προβάλλοντας μεταξύ άλλων το αίτημα για περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη.

Στην εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο Πούτιν επιχείρησε να παρουσιάσει τη Ρωσία ως γεωπολιτικό ισότιμο εταίρο των ΗΠΑ και της Κίνας, τονίζοντας ότι οι χώρες αυτές φέρουν κοινή ευθύνη για τη «διαφύλαξη και ενίσχυση» του διεθνούς δικαίου.

Ο Σι εστίασε στον ρόλο της Κίνας στην προώθηση της διεθνούς ειρήνης και σταθερότητας, αναφερόμενος στις ιδιαίτερες ευθύνες που επωμίζονται οι ηγέτες σε ένα «παγκόσμιο χωριό» και προτρέποντάς τους να «εγκαταλείψουν τη νοοτροπία του Ψυχρού Πολέμου».

Η Κίνα διαθέτει πολύ μικρότερο πυρηνικό οπλοστάσιο σε σύγκριση με τις ΗΠΑ ή τη Ρωσία και έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε συνομιλίες για τον έλεγχο των εξοπλισμών προτού γεφυρώσει το χάσμα. Ωστόσο, ο Κινέζος ηγέτης απέφυγε και πάλι να εμπλακεί στις διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Η Ρωσία επιχείρησε να παρουσιάσει την τριμερή συνάντηση ως μια «νέα Γιάλτα», προκαλώντας συγκρίσεις μεταξύ της συνόδου της Πέμπτης και της οκταήμερης διάσκεψης του Φεβρουαρίου του 1945, κατά την οποία ο Πρόεδρος Φράνκλιν Ντ. Ρούζβελτ, ο Βρετανός Πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Σοβιετικός ηγέτης Ιωσήφ Στάλιν συζήτησαν για το μεταπολεμικό μέλλον της Γερμανίας και της Ευρώπης.

Εκείνη η συνάντηση συνέβαλε στη διαμόρφωση του πολιτικού διαχωρισμού της μεταπολεμικής Ευρώπης και έθεσε σημαντικά θεμέλια για τον Ψυχρό Πόλεμο.

Η σκιά μιας «νέας Γιάλτας» και οι αντιδράσεις

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε προειδοποιήσει κατά μιας «Γιάλτας 2.0», όπου θα λαμβάνονταν αποφάσεις για τη χώρα του χωρίς τη συγκατάθεση του λαού της και χωρίς καν την παρουσία της Ευρώπης η οποία παρακολουθούσε από απόσταση και με αρκετή αμηχανία.

Το Πεκίνο είχε εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για την αναφορά της Μόσχας στη Γιάλτα. Η Κίνα επιδιώκει να αναγνωριστεί ως μεγάλη δύναμη, ωστόσο έχει αντιταχθεί στη συμμετοχή της σε διαπραγματεύσεις για την τύχη μιας χώρας, ερήμην της ίδιας της χώρας, μια στάση που πηγάζει από την ιστορική της πικρία για τις συμφωνίες μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, οι οποίες οδήγησαν στον διαμελισμό κινεζικών εδαφών και στην υπονόμευση της κυριαρχίας της το 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ού.

Πριν από την έναρξη της συνόδου, ο Τραμπ είχε κατ' ιδίαν συνάντηση με τον Πούτιν, τον οποίο ο Αμερικανός Πρόεδρος αποκάλεσε «φίλο του». Η συνάντηση διήρκεσε 40 λεπτά και σίγουρα συζήτησαν τις εξελίξεις στο ρωσοουκρανικό μέτωπο, χωρίς ωστόσο, να κάνουν δηλώσεις προς τους δημοσιογράφους.

Η μεγάλη είδηση, πάντως, παραμένει για αυτή την πλευρά του Ατλαντικού, η απουσία του ευρωπαϊκού παράγοντα που φαίνεται να έχει χάσει τη δυναμική του ως γεωπολιτικός παίκτης, που αρκείται να παρακολουθεί τους μεγάλους του κόσμου να αποφασίζουν και για το μέλλον της Γηραιάς Ηπείρου. Και την ώρα που ο Τραμπ επαναφέρει τον Πούτιν στο επίκεντρο της Διεθνούς σκηνής, εκείνοι συναντιούνται στο Βερολίνο για μία Σύνοδο των Προθύμων με επίκεντρο τη συνέχιση της στήριξης της Ουκρανίας στον πόλεμο.

Ντόναλντ ΤραμπΣι ΤζινπίνγκΡωσίαΗΠΑΒλαντίμιρ ΠούτινΟυκρανία