Δυναμική πρεμιέρα για το Φεστιβάλ Αμοργού: Έξι νέοι που έκαναν το νησί σπίτι τους, ένας διάσημος ποδοσφαιριστής και 102 ταινίες

Με μεγάλη συμμετοχή και επισκέπτες από κάθε γωνιά του κόσμου, ξεκίνησε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στην Αιγιάλη, το 17ο Διεθνές Φεστιβάλ Τουριστικών Ταινιών Αμοργού και το 23ο Συνέδριο YPERIA. Η πρώτη ημέρα είχε έντονο διεθνή χαρακτήρα και περιλάμβανε κινηματογραφικές προβολές, πολιτιστικές περιηγήσεις και ενδιαφέρουσες παρουσιάσεις, με επίκεντρο τον τουρισμό, τον πολιτισμό και τους ανθρώπους που ζουν και δημιουργούν στα ελληνικά νησιά. Φέτος, η διοργάνωση συγκεντρώνει 102 επιλεγμένες ταινίες από 35 χώρες, ενώ συμμετέχουν με φυσική παρουσία εκπρόσωποι από 20 χώρες.

Κεντρική θεματική είναι η «Νησιωτικότητα, Τοπίο και Οπτικοακουστικός Πολιτισμός: Ο Τόπος ως Εμπειρία και Δημιουργία», με ιδιαίτερη έμφαση στον τρόπο με τον οποίο ο κινηματογράφος και τα σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα μπορούν να αναδείξουν την ιστορία, την παράδοση και την καθημερινή ζωή ενός τόπου. Το φεστιβάλ, που αποτελεί επίσημο μέλος του διεθνούς δικτύου CIFFT, πραγματοποιείται με τη συνεργασία του Πολιτιστικού Συλλόγου Γυναικών Αμοργού, του Δήμου Αμοργού και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Στα χρόνια λειτουργίας του έχει καθιερωθεί ως σημείο συνάντησης δημιουργών και επαγγελματιών του τουρισμού από διαφορετικές χώρες, προσφέροντας την ευκαιρία για προβολές ταινιών, ανταλλαγή απόψεων και γνωριμία με τον πολιτισμό και τις παραδόσεις του νησιού.

Μία πρώτη γνωριμία με τα Θολάρια

Την πρώτη μέρα του φεστιβάλ, οι προσκεκλημένοι επισκέφθηκαν τα Θολάρια, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά χωριά του νησιού, χτισμένο στην πλαγιά του βουνού, πάνω από τον κόλπο της Αιγιάλης. Ο οικισμός διατηρεί σε μεγάλο βαθμό την παραδοσιακή κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική του, με ασβεστωμένα σπίτια, στενά πλακόστρωτα σοκάκια, μικρές αυλές και περάσματα που συνδέουν τις παλιές γειτονιές. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αποτελούν οι καμινάδες των σπιτιών, πολλές από τις οποίες είναι σκεπασμένες με κομμάτια από παλιά πήλινα κιούπια, καθώς και τα λευκά γεωμετρικά σχέδια που στολίζουν τα δάπεδα των δρόμων.

Γύρω από το χωριό απλώνονται οι πέτρινες πεζούλες που διαμόρφωσαν οι κάτοικοι για να καλλιεργούν τη γη, ενώ στην ευρύτερη περιοχή σώζονται παλιά αλώνια, συνδεδεμένα με την αγροτική ζωή και την παραγωγή της τοπικής φάβας. Πρόκειται για στοιχεία που θυμίζουν ότι η Αμοργός υπήρξε για πολλές γενιές ένας τόπος όπου η γεωργία και η κτηνοτροφία είχαν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινότητα των κατοίκων. 

Στο κέντρο των Θολαρίων δεσπόζει ο Ιερός Ναός των Αγίων Αναργύρων, με τον χαρακτηριστικό γαλάζιο τρούλο. Στο πλαίσιο της περιήγησης, οι επισκέπτες γνώρισαν τον ναό και το Εκκλησιαστικό Μουσείο που βρίσκεται ακριβώς από κάτω. Στη συλλογή του φυλάσσονται κειμήλια της εκκλησιαστικής παράδοσης του νησιού, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει ένας σταυρός του 1795, με μια ασυνήθιστη παράσταση της Ανάστασης του Χριστού αντί της Σταύρωσης.

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες στάσεις ήταν και η επίσκεψη σε ένα παραδοσιακό σπίτι, η ιστορία του οποίου, σύμφωνα με όσα μας ανέφεραν, φτάνει περίπου πέντε αιώνες πίσω. Η αρχιτεκτονική του και η διατήρηση των παλιών χαρακτηριστικών του έδωσαν στους προσκεκλημένους μια εικόνα για τις κατοικίες και τον τρόπο ζωής στην Αμοργό προηγούμενων εποχών. Εκεί τους περίμενε και ένα φιλόξενο κέρασμα με τοπικά εδέσματα και ποτά. Η γαστρονομία κατέχει άλλωστε ξεχωριστή θέση στην παράδοση του νησιού, με προϊόντα όπως η αμοργιανή φάβα, τα ντόπια τυριά, το παστέλι και τα ξεροτήγανα. Ιδιαίτερα γνωστή είναι η ψημένη ρακή, το παραδοσιακό ποτό της Αμοργού, που παρασκευάζεται με ρακή, μέλι ή ζάχαρη και αρωματικά μπαχαρικά, όπως κανέλα και γαρύφαλλο, και προσφέρεται συχνά ως κέρασμα στους επισκέπτες.

Οι πρώτες προβολές και η επίσημη έναρξη

Το μεσημέρι της πρώτης ημέρας ξεκίνησαν οι κινηματογραφικές προβολές στο Aegialis Hotel & Spa, στην αίθουσα Elysia Shala, έναν χώρο με θέα στον κόλπο της Αιγιάλης, που φιλοξενεί δραστηριότητες του ξενοδοχείου και εκδηλώσεις της διοργάνωσης. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τις πρώτες ταινίες του φετινού προγράμματος, το οποίο περιλαμβάνει παραγωγές διαφορετικής διάρκειας και αισθητικής, από σύντομα τουριστικά βίντεο έως μεγαλύτερα ντοκιμαντέρ. Η ποικιλία των συμμετοχών αποτυπώνει και τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους ένας δημιουργός μπορεί να προσεγγίσει την ταυτότητα μιας περιοχής, παρουσιάζοντας τόσο τα φυσικά αξιοθέατα όσο και τις κοινωνικές και πολιτιστικές ιδιαιτερότητές της.

Το βράδυ ακολούθησε η επίσημη τελετή έναρξης, την οποία παρουσίασε η Ελένη Κουντουρούπη, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Γυναικών Αμοργού. Στο επίκεντρο βρέθηκαν παρουσιάσεις για τον σύγχρονο οπτικοακουστικό πολιτισμό, την αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων και τις δυνατότητες που προσφέρει ο κινηματογράφος σε μικρούς τουριστικούς προορισμούς.

Έξι νέοι εξηγούν γιατί επέλεξαν να μείνουν στην Αμοργό

Μία από τις παρουσιάσεις που ξεχώρισαν κατά την πρώτη ημέρα ήταν εκείνη της Χριστιάνας Μάρκου, καλλιτεχνικής διευθύντριας του φεστιβάλ και δημιουργού ψηφιακού περιεχομένου, η οποία παρουσίασε την καμπάνια «Staying Local – Youth Stories from Amorgos Island». Η ιδέα προέκυψε μέσα από ένα ερώτημα που απασχολεί πολλές μικρές νησιωτικές κοινωνίες. Γιατί κάποιοι νέοι άνθρωποι επιλέγουν να παραμείνουν στον τόπο τους ή να επιστρέψουν σε αυτόν μετά τις σπουδές τους, όταν αρκετοί συνομήλικοί τους αναζητούν επαγγελματικές ευκαιρίες στα μεγάλα αστικά κέντρα;

Η καμπάνια αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Mediterranean Youth in Action, μέσω του Content Creators Track του Ιδρύματος Anna Lindh, και περιλαμβάνει έξι σύντομα βίντεο με πρωταγωνιστές ανθρώπους που ζουν και εργάζονται στην Αμοργό. Η Χριστιάνα Μάρκου εξήγησε ότι στόχος της ήταν να παρουσιάσει τις προσωπικές τους επιλογές και όχι να δημιουργήσει ακόμη έξι διαφημιστικά βίντεο για το νησί. Γι' αυτό επέλεξε ανθρώπους με διαφορετικά επαγγέλματα, ηλικίες και ενδιαφέροντα, αφήνοντάς τους να μιλήσουν για όσα τους συνδέουν με την Αμοργό.

Ανάμεσά τους βρίσκεται ο 29χρονος Νικήτας, που αποφάσισε να παραμείνει στο νησί και να ασχοληθεί με την καλλιέργεια της γης. Στο δικό του βίντεο μιλά για την ιδιαίτερη σχέση του με την Αμοργό, περιγράφοντας μια ενέργεια που αισθάνεται στον τόπο του και τον παρακινεί να συμμετέχει ενεργά στη ζωή του.

Ο Δημήτρης Νομικός, ψαράς και πατέρας τριών παιδιών, αναφέρεται στην οικογένειά του και στη δυνατότητα να βρίσκεται καθημερινά κοντά στα παιδιά του. «Αυτή η επιλογή με γεμίζει χαρά, γιατί βλέπω τα παιδιά μου να μεγαλώνουν», αναφέρει σε ένα από τα αποσπάσματα που παρουσιάστηκαν.

Διαφορετική είναι η περίπτωση της Ναταλί Μουριέ, η οποία επισκέφθηκε την Αμοργό για ένα καλοκαίρι και τελικά αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στο νησί, ασχολούμενη με τη χειροτεχνία. «Ήρθα για το καλοκαίρι και, όταν τελείωσε, ουσιαστικά δεν έφυγα ποτέ», λέει χαρακτηριστικά.

Ο Νικήτας Νομικός, που εργάζεται στο οικογενειακό καφέ-μπαρ και ασχολείται με την αστρονομία, περιγράφει μια διαφορετική πλευρά της νησιωτικής ζωής. Παρά τη γεωγραφική απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα, η εργασία του τού επιτρέπει να γνωρίζει επισκέπτες από διαφορετικές χώρες. «Συναντώ ανθρώπους από όλο τον κόσμο. Είναι σαν ο κόσμος να έρχεται σε σένα», εξηγεί.

Στην καμπάνια συμμετέχουν επίσης η Καλλιόπη Δεσποτίδη, που επέστρεψε στην Αμοργό μετά τις σπουδές της και δραστηριοποιείται στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, και ο Νικόλας Θεολογίτης, ο οποίος συνδυάζει την κτηνοτροφία με το επάγγελμα του μηχανικού αυτοκινήτων.

Μέσα από αυτές τις έξι περιπτώσεις παρουσιάζεται μια λιγότερο προβεβλημένη πλευρά της Αμοργού. Η ζωή σε ένα μικρό νησί συνδέεται με τις οικογενειακές σχέσεις, την εργασία, την επαφή με τη φύση και τη συμμετοχή στην τοπική κοινότητα. Συνοδεύεται, βέβαια, από περιορισμένες επαγγελματικές επιλογές, απαιτητικές συνθήκες και πρακτικές δυσκολίες, τις οποίες η δημιουργός επέλεξε να μην παραβλέψει. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η ανταπόκριση του κοινού. Όπως ανέφερε η Χριστιάνα Μάρκου, μέσα σε δύο μήνες η καμπάνια ξεπέρασε τις 250.000 προβολές στα social media, αποκλειστικά με οργανική απήχηση και δίχως πληρωμένη προώθηση.

Το αποτέλεσμα αυτό, σύμφωνα με την ίδια, δείχνει ότι υπάρχει ενδιαφέρον και για περιεχόμενο το οποίο ξεπερνά τη συνηθισμένη τουριστική διαφήμιση. Οι ιστορίες ανθρώπων που καλλιεργούν τη γη, ψαρεύουν, εργάζονται και δημιουργούν στον τόπο τους μπορούν να προσελκύσουν το ενδιαφέρον ενός διεθνούς κοινού, ακριβώς επειδή παρουσιάζουν μια καθημερινότητα με την οποία μπορεί κανείς να ταυτιστεί.

Πώς δύο παιδιά και ένας διάσημος ποδοσφαιριστής έγιναν τουριστική ταινία

Μια διαφορετική προσέγγιση στον τρόπο δημιουργίας τουριστικών ταινιών παρουσίασε την πρώτη ημέρα ο Κροάτης παραγωγός και σκηνοθέτης Danijel Bolic, σε μια ομιλία με τίτλο «From Idea to Impact». Ο δημιουργός, που δραστηριοποιείται στον χώρο της οπτικοακουστικής παραγωγής, εξήγησε πώς μια περιορισμένη παραγωγή μπορεί να αποκτήσει μεγάλη απήχηση, όταν στηρίζεται σε μια ενδιαφέρουσα κινηματογραφική ιδέα. Όπως ανέφερε, στις πρώτες του δουλειές ακολουθούσε τη συνηθισμένη προσέγγιση των τουριστικών βίντεο, παρουσιάζοντας όμορφες τοποθεσίες, εντυπωσιακά πλάνα και μουσική. Το αποτέλεσμα ήταν ευχάριστο, αλλά κάποια στιγμή άρχισε να αναρωτιέται αν αυτό αρκούσε για να κάνει έναν θεατή να ενδιαφερθεί πραγματικά για έναν τόπο.

Η απάντηση ήρθε όταν παρακολούθησε τουριστικές παραγωγές από το εξωτερικό που είχαν τη δομή μικρών κινηματογραφικών ιστοριών. Αντί να περιορίζονται στην παρουσίαση αξιοθέατων, είχαν χαρακτήρες, χιούμορ και μια υπόθεση που μπορούσε να κρατήσει το ενδιαφέρον του θεατή. Για να εξηγήσει αυτή τη διαφορά, ο Danijel Bolic παρουσίασε την περίπτωση της ταινίας «Operation 4», η οποία δημιουργήθηκε για την προβολή του Όμις, μιας μικρής παραθαλάσσιας πόλης της Κροατίας, κοντά στο Σπλιτ.

Αφετηρία ήταν μια συνεργασία με τον τοπικό οργανισμό τουρισμού και η συμμετοχή του γνωστού Κροάτη ποδοσφαιριστή Ιβάν Πέρισιτς, που κατάγεται από την περιοχή. Το αρχικό πρόβλημα ήταν πρακτικό. Ο ποδοσφαιριστής είχε περιορισμένο χρόνο στη διάθεσή του για τα γυρίσματα, γεγονός που δυσκόλευε τον σχεδιασμό μιας ταινίας στην οποία θα είχε κεντρικό ρόλο. Ο σκηνοθέτης περιέγραψε ότι για αρκετό καιρό προσπαθούσε να βρει έναν τρόπο να αξιοποιήσει αυτή τη σύντομη συμμετοχή. Η λύση ήρθε όταν σκέφτηκε να αναπτύξει την ιστορία γύρω από δύο παιδιά που αναζητούν τον διάσημο ποδοσφαιριστή στην πόλη τους.

Έτσι γεννήθηκε η «Operation 4». Αντί να παρουσιάζει διαδοχικά τα αξιοθέατα του Όμις, η ταινία ακολουθεί δύο μικρούς πρωταγωνιστές που προσπαθούν να συναντήσουν το είδωλό τους. Στην προσπάθειά τους αυτή περνούν από διαφορετικά σημεία της πόλης, συναντούν κατοίκους και έρχονται σε επαφή με στοιχεία της τοπικής παράδοσης. Ο Danijel Bolic αναφέρθηκε και στη διαδικασία επιλογής των παιδιών. Σε συνεργασία με το τοπικό θέατρο, κάλεσε περίπου 10 έως 15 παιδιά σε δοκιμαστικό, επιλέγοντας έναν διαφορετικό τρόπο αξιολόγησης. Αντί να τους ζητήσει απλώς να διαβάσουν ένα κείμενο, τους έδωσε μια υποθετική μαγική σκόνη και τα κάλεσε να φανταστούν τι θα μπορούσαν να κάνουν με αυτήν. Ήθελε να δει τον αυθορμητισμό και τη φαντασία τους, στοιχεία που θεωρούσε σημαντικότερα για τη συγκεκριμένη ιστορία από την ικανότητά τους να αποστηθίζουν ατάκες.

Η ταινία κατάφερε τελικά να αποκτήσει διεθνή αναγνώριση, αποσπώντας βραβεία σε φεστιβάλ τουριστικών ταινιών. Παράλληλα, προσέλκυσε εκατοντάδες χιλιάδες προβολές στο διαδίκτυο, αποδεικνύοντας ότι μια μικρή πόλη μπορεί να προσεγγίσει ένα ευρύ κοινό μέσα από μια ευρηματική κινηματογραφική παραγωγή. Ο ίδιος συνόψισε τη φιλοσοφία του με μια απλή παρατήρηση. Μια όμορφη εικόνα μπορεί να τραβήξει την προσοχή σε έναν προορισμό, μια καλή ιστορία όμως μπορεί να κάνει τον θεατή να τον θυμάται.

Ο ρόλος των media και η νέα γενιά κινηματογραφιστών

Στη σχέση της δημοσιογραφίας με την προβολή των προορισμών αναφέρθηκε επίσης, κατά την τελετή έναρξης, η Σάγια Τσαουσίδου, πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων. Η παρέμβασή της επικεντρώθηκε στη σημασία της επικοινωνίας και στον τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης συμβάλλουν στη διαμόρφωση της εικόνας ενός τόπου. Η παρουσίαση έθεσε ένα ζήτημα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τους μικρούς προορισμούς. Σε ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου καθημερινά κυκλοφορούν χιλιάδες φωτογραφίες και βίντεο, η προβολή ενός τόπου χρειάζεται να στηρίζεται σε αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά και περιεχόμενο που έχει πραγματικό ενδιαφέρον για το κοινό.

Παράλληλα, την πρώτη ημέρα ξεκίνησαν οι εργασίες της 9ης Ακαδημίας Κινηματογράφου Αμοργού, η οποία αποτελεί το εκπαιδευτικό σκέλος της διοργάνωσης. Μέσα από την επαφή με επαγγελματίες του χώρου, νέοι δημιουργοί έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν διαφορετικές πλευρές της κινηματογραφικής παραγωγής και να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους. Μετά την πρώτη ημέρα, το φεστιβάλ και το συνέδριο YPERIA συνεχίζονται με προβολές, συζητήσεις, γαστρονομικές δραστηριότητες και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Οι προβολές για το κοινό πραγματοποιούνται έως τις 16 Νοεμβρίου, ενώ το συνολικό πρόγραμμα της διοργάνωσης ολοκληρώνεται στις 17 Νοεμβρίου.