Αντιπυρική περίοδος 2026: Αυτοί είναι οι εφιάλτες για Πολιτική Προστασία, Πυροσβεστική, Εθελοντές, Δήμους και πολίτες

Εδώ και ένα εικοσιτετράωρο έχουν ενεργοποιηθεί σε όλη την Ελλάδα τα επικαιροποιημένα πρωτόκολλα της αντιπυρικής περιόδου 2026, που θα βρίσκονται σε ισχύ μέχρι τις 31 Οκτωβρίου. Το σκηνικό που διαμορφώνεται είναι εντελώς διαφορετικό από την περσινή περίοδο, αναγκάζοντας όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες να προσαρμόσουν ανάλογα τον επιχειρησιακό τους σχεδιασμό. Το 2025 προερχόμασταν από έναν άνυδρο χειμώνα, χαμηλότερες τιμές στην υγρασία αλλά και μικρότερη βλάστηση.

Διαφορετικό σκηνικό

Σήμερα το σκηνικό είναι εντελώς διαφορετικό. Οι έντονες βροχοπτώσεις έχουν δημιουργήσει οργιώδη βλάστηση όχι μόνο στις δασικές περιοχές αλλά κυρίως στις αγροτοδασικές και περιαστικές περιοχές. Σε κάποιες περιπτώσεις γίνονται αυτοψίες και καταγράφεται βλάστηση χόρτων πάνω από 2 μέτρα. Εάν σταματήσουν οι βροχοπτώσεις και η βλάστηση αυτή δεν καθαριστεί και ξεραθεί, δεν θα είναι μόνο ένα ιδανικό προσάναμμα αλλά θα δημιουργήσει το τέλειο κοκτέιλ για να ξεσπάσουν μεγάλες πυρκαγιές που θα ανατροφοδοτηθούν από την καύσιμη ύλη με με καταστροφικά αποτελέσματα κοντά σε οικισμούς και χωριά.

Εχουν κόψει χόρτα δύο και τρεις φορές

Οι πολίτες, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει χρειαστεί να κόψουν δύο και τρεις φορές τα χόρτα στις ιδιοκτησίες τους, ενώ αγώνα δρόμου για την αποκομιδή κάνουν και οι Δήμοι. Η επιβάρυνσή τους θα είναι μεγαλύτερη από την πρώτη εργάσιμη του μήνα, καθώς οι πολίτες δεν έχουν πλέον το δικαίωμα να προχωρούν σε καύσεις (η προθεσμία καύσης έληξε στις 30 Απριλίου). Έτσι, μετά το κλείσιμο της παρένθεσης του χειμώνα και της ανόδου της θερμοκρασίας, θα αρχίσει ένας φαύλος κύκλος πολλών εργασιών που θα πρέπει να γίνουν από τους πολίτες και να δηλωθούν το αργότερο μέχρι 15 Ιουνίου. 

Λίγα χρήματα στα δασαρχεία

Και πάμε στις δασικές εκτάσεις που είναι ευθύνη των δασαρχείων. Όλες οι διευθύνσεις των δασαρχείων έχουν αιτηθεί πόρους για καθαριασμούς και αντιπυρικές ζώνες μέσα από το πρόγραμμα Αντινέρο 2 αλλά και καθαρισμούς για πεταμένα μπάζα από ασυνείδητους μέσα στα δάση. Η κατάσταση είναι τραγική. Μία απλή αυτοψία σε οποιοδήποτε δασικό δρόμο δείχνει την αποκαρδιωτική κατάσταση. Η ανεξέλεγκτη απόρριψη αποτελεί μάστιγα για τα τελευταία δάση της Αττικής και όχι μόνο αλλά χρήματα για περισσότερες παρεμβάσεις δεν δίνονται.

Βρώμικη δουλειά οι εθελοντές

Απαιτητική περίοδος θα είναι και για τους Εθελοντές που καλούνται να κάνουν συνήθως τη «βρώμικη» δουλειά στο πλευρό της πυροσβεστικής αλλά με την υποστήριξη των δήμων. Η περίπτωση του φιλότιμου εθελοντή έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Ο σημερινός εθελοντής δεν υπολείπεται σε τίποτα από έναν πυροσβέστη, ειδικά εκείνων των εθελοντικών ομάδων που έχουν ενισχυθεί σε στόλο και εξοπλισμό. 

Φθορές στο οδικό δίκτυο

Όλοι έχουν πολλές δυσκολίες να αντιμετωπίσουν καθώς ακόμα και το οδικό δίκτο μέσα στα δάση είναι ταλαιπωρημένο και με μεγάλες φθορές από το τελευταίο πέρασμα της κακοκαιρίας «Ερμίνιο». 

Διπλό κόστος στους Δήμους

Μεγάλο βάρος θα σηκώσουν οι αγροτοδασικοί δήμοι. Αποκομιδές, καθαρισμοί δημοτικών χώρων, έλεγχοι, επικοινωνία και συντονισμός με τους πολίτες, η τεράστια αύξηση των καυσίμων, η πρόσληψη περισσότερου εποχικού προσωπικού στην πυροπροστασία, εναπόθεση και απόρριψη των κηπαίων και φυσικά ένα μεγάλο εύρος υποχρεώσεων, ευθυνών αλλά και ποινών.

Ζήτημα ο συντονισμός

Επομένως, για το 2026 το μεγάλο στοίχημα για την Πολιτική Προστασία θα είναι ο συντονισμός και η επιχειρησιακή ετοιμότητα όλων των εμπλεκόμενων δυνάμεων ενόψει της νέας αντιπυρικής περιόδου, με έμφαση στην πρόληψη, την προετοιμασία, την άμεση επέμβαση και την αποτελεσματική διαχείριση πολλαπλών συμβάντων, υπό τις ιδιαίτερες συνθήκες που διαμορφώνει η κλιματική κρίση.

Αυξημένη χρηματοδότηση

Σύμφωνα με στοιχεία από την Πολιτική Προστασία, φέτος κατανέμονται σε 332 Δήμους της χώρας πόροι ύψους 47,50 εκατ. ευρώ, και επιπλέον 2,50 εκατ. ευρώ στους Συνδέσμους των Δήμων, προκειμένου να αξιοποιηθούν αποκλειστικά για δράσεις πυροπροστασίας, χρηματοδότηση αυξημένη κατά 25% του ποσού σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Δύο πτητικά μέσα περισσότερα

Σύμφωνα με τον υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελο Τουρνά, ενισχύθηκαν τα μέσα και το ανθρώπινο δυναμικό, σημειώνοντας ότι «φέτος θα επιχειρούν 51 μισθωμένα εναέρια μέσα (από 49 που υπήρχαν το 2025), το Πυροσβεστικό Σώμα έχει ήδη ενισχυθεί με 1.600 στελέχη, ενώ προχωρά η ένταξη ακόμη 600. Επίσης, έχουν διατεθεί νέα οχήματα και εξοπλισμός, ενώ θα υπάρχουν επιπλέον 100 μη επανδρωμένα μέσα (drones), τα οποία θα επιτηρούν σε 24ωρη βάση». Αναφερόμενος στις προκλήσεις, επεσήμανε τον μεγάλο αριθμό περιστατικών που καλείται να διαχειριστεί ο μηχανισμός. «Όταν φτάνουμε να έχουμε 120 πυρκαγιές σε μία ημέρα, 9.000 πυρκαγιές συνολικά τον χρόνο, η διάσπαση των δυνάμεων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα δυσκολίας», είπε ο υπουργός, υπογραμμίζοντας και το μεγάλο διακύβευμα του εφετινού καλοκαιριού.

Το δόγμα του 2026

Όσο για το Πυροσβεστικό Σώμα, αναμένεται να αντιμετωπίσει ακόμα μεγαλύτερες προκλήσεις με περισσότερο προσωπικό και νέες... εμφανίσεις που διαφέρουν πλέον από αυτές των πιστοποιημένων εθελοντών. «Μένουμε πιστοί στο δόγμα: επιτήρηση και έγκαιρη προειδοποίηση, κινητοποίηση των δυνάμεων, άμεση επέμβαση, καταστολή» και εξέφρασε την εμπιστοσύνη του στο Πυροσβεστικό Σώμα και στις διοικήσεις του. «Θα είναι μία δύσκολη χρονιά, προετοιμαζόμαστε για τα δύσκολα», είπε ο Τουρνάς.

174 πρόστιμα μέσα στο 2026

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, μόνο από την 1η Ιανουαρίου 2026 έχουν ήδη επιβληθεί περισσότερα από 174 διοικητικά πρόστιμα και έχουν πραγματοποιηθεί 35 συλλήψεις για παραβάσεις διατάξεων πρόληψης πυρκαγιών σε δασικές, αγροτικές και συναφείς εκτάσεις, καθώς και σε οικοπεδικούς χώρους, ενώ αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις εξελίχθηκαν σε δασικές πυρκαγιές. Στο πλαίσιο της φετινής εκστρατείας ενημέρωσης, η Πολιτική Προστασία υπενθυμίζει ότι για την αποτροπή εκδήλωσης πυρκαγιών στην ύπαιθρο:

1. Απαγορεύεται η καύση υπολειμμάτων φυτικής βλάστησης:
   Απαγορεύεται η καύση κλαδεμάτων, υπολειμμάτων καλλιεργειών, ξηρών χόρτων, απορριμμάτων και γενικά κάθε χρήση φωτιάς στην ύπαιθρο, ανεξαρτήτως δείκτη επικινδυνότητας.
2. Απαγορεύονται οι θερμές εργασίες σε ημέρες υψηλού κινδύνου:
   Απαγορεύονται όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι κατηγορίας 3 (υψηλή), 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού), αλλά και τις υπόλοιπες ημέρες χωρίς την αυστηρή τήρηση των προβλεπόμενων μέτρων πυροπροστασίας.
   Ως θερμές εργασίες νοούνται όσες παράγουν σπινθήρες ή περιλαμβάνουν γυμνή φλόγα ή θερμότητα, όπως ηλεκτροσυγκόλληση, οξυγονοκόλληση, κοπή, λείανση, χρήση φλόγας ή ηλεκτρικού τόξου και κάθε εξοπλισμός που προκαλεί θερμότητα, φλόγα ή σπινθήρα.
3. Απαγορεύεται η χρήση ειδών πυροτεχνίας στην ύπαιθρο:
   Η καύση ειδών πυροτεχνίας απαγορεύεται όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι κατηγορίας 3, 4 ή 5, καθώς και τις υπόλοιπες ημέρες χωρίς την τήρηση των προβλεπόμενων μέτρων, όρων και προϋποθέσεων.
4. Απαγορεύεται το κάπνισμα μελισσών σε ημέρες πολύ υψηλού κινδύνου:
   Το κάπνισμα μελισσών απαγορεύεται όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι κατηγορίας 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού), καθώς και τις υπόλοιπες ημέρες χωρίς την τήρηση όλων των προβλεπόμενων μέτρων.

Πρόστιμο 50.000 ευρώ και φυλακή

Το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και το Πυροσβεστικό Σώμα επισημαίνουν ότι η μη τήρηση των ανωτέρω επισύρει υψηλά διοικητικά πρόστιμα, τα οποία μπορεί να φτάσουν έως και τα 50.000 ευρώ, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην 19η/2024 Πυροσβεστική Διάταξη.

Παράλληλα, ο νέος Ποινικός Κώδικας απαγορεύει ρητά τη διατήρηση φωτιάς, την εκτέλεση θερμών εργασιών, τη χρήση συσκευών που προκαλούν σπινθήρα, καθώς και τη χρήση πυροτεχνημάτων ή βεγγαλικών σε δάση, δασικές εκτάσεις, πάρκα, άλση, χορτολιβαδικές και αγροτικές περιοχές όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι κατηγορίας 4 ή 5. Οι παραβάτες τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή τουλάχιστον 10.000 ευρώ.

Σε περίπτωση που από αυτές τις ενέργειες προκληθεί σοβαρή πυρκαγιά, ο υπαίτιος διώκεται σε βαθμό κακουργήματος. Επιπλέον, ο εμπρησμός τιμωρείται με φυλάκιση ή κάθειρξη, χωρίς ανασταλτικό χαρακτήρα και χωρίς δυνατότητα εξαγοράς της ποινής, ενώ προβλέπεται και χρηματική ποινή έως 200.000 ευρώ.

Η Πολιτική Προστασία υπογραμμίζει ότι ακόμη και οι προπαρασκευαστικές ενέργειες τιμωρούνται επίσης ως κακούργημα, ενώ σε περιπτώσεις εμπρησμού σε δασικές εκτάσεις από τις οποίες προκλήθηκε πυρκαγιά με αποτέλεσμα θάνατο, βαριά σωματική βλάβη ή μεγάλη εξάπλωση, μπορεί να δημευθεί, κατά την κρίση του δικαστηρίου, μέρος ή και το σύνολο της περιουσίας του υπαιτίου.

Σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς ή ανίχνευσης καπνού, οι πολίτες οφείλουν να ειδοποιούν άμεσα την Πυροσβεστική Υπηρεσία καλώντας στο 199 ή στο 112.