Εξετάσεις οδήγησης: Κάμερες εξαγγέλλει (ξανά) το υπουργείο - Νέα πλατφόρμα καταγγελιών για το «λάδωμα»

Πέντε χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου που υποσχόταν να βάλει τέλος στο «λάδωμα» για τα διπλώματα οδήγησης και ενώ έχουν αλλάξει τέσσερεις υπουργοί και υφυπουργοί με αρμοδιότητα τις μεταφορές, οι κάμερες στις πρακτικές εξετάσεις, η ψηφιοποίηση της διαδικασίας και τα νέα συστήματα ελέγχου όχι μόνο παραμένουν στα χαρτιά, αλλά επανέρχονται για ακόμα μία φορά ως… εξαγγελία.

Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αναμένεται να προβεί σε νέες ανακοινώσεις τον επόμενο μήνα με πηγές με γνώση της υπόθεσης να σημειώνουν ότι θα πρέπει να αναμένεται και επικαιροποίηση της νομοθεσίας, η οποία μεταξύ άλλων θα μεταθέτει με σαφήνεια το κόστος του εξοπλισμού στις σχολές οδήγησης. Στο μεταξύ τα μέτρα για μεγαλύτερη διαφάνεια στην εκπαίδευση και απόκτηση αδειών οδήγησης, αν και έχουν ήδη θεσμοθετηθεί από το 2021, δεν εφαρμόστηκαν ποτέ στην πράξη, αφήνοντας το σύστημα να λειτουργεί με χειρόγραφα βιβλία, απαρχαιωμένους υπολογιστές και σοβαρές καταγγελίες για διαφθορά.

Το πρόβλημα παραδέχτηκε ο ίδιος ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, σημειώνοντας σε τηλεοπτική του εμφάνιση ότι αντίστοιχες καταγγελίες εξακολουθούν να υποβάλλονται και για τον λόγο αυτό εντάχθηκε στην πύλη του Δημοσίου gov.gr μια ακόμα πλατφόρμα καταγγελιών, το report.ypyme.gr, στην οποία οι υποψήφιοι οδηγοί μπορούν ακόμα και ανώνυμα να καταγγέλλουν εκβιασμούς ή απαιτήσεις χρηματισμού.

«Όταν πήγα να βγάλω δίπλωμα είχαμε αυτά τα ακούσματα, ότι αν δεν “λαδώσεις” δεν παίρνεις δίπλωμα. Με λύπη μου διαπιστώνω ότι τέτοιες καταγγελίες συνεχίζουν και έρχονται», σημείωσε στο Action24. 

Ταυτόχρονα η πολιτική ηγεσία του υπουργείου ξαναβγάζει από το συρτάρι το σχέδιο της «αδιάβλητης εξέτασης», δίνοντας έμφαση κυρίως στις κάμερες μέσα στα οχήματα της πρακτικής δοκιμασίας. Το πολυδιαφησμισμένο μέτρο αποτελεί νόμο του κράτους από το 2021 (4850/2021) προβλέποντας καταγραφή των πρακτικών εξετάσεων με οπτικοακουστικά μέσα, ψηφιακή εποπτεία της διαδικασίας, νέο σύστημα θεωρητικών εξετάσεων, ηλεκτρονικούς φακέλους υποψηφίων και μηχανισμούς ελέγχου της διαφθοράς. Παρά ταύτα, πέντε χρόνια αργότερα, μεγάλο μέρος των προβλέψεων αυτών παραμένει ανενεργό.

Στην πράξη, οι περισσότερες σχολές οδηγών εξακολουθούν να τηρούν χειρόγραφα παρουσιολόγια μαθημάτων, οι εξεταστικές διαδικασίες βασίζονται ακόμα σε παλαιά πληροφοριακά συστήματα και κατακερματισμένες υπηρεσίες, ενώ ορισμένα εξεταστικά κέντρα λειτουργούν με υπολογιστές δεκαετιών.

Κι όλα αυτά την ώρα που το υπουργείο είχε δεσμευτεί προ πενταετίας ότι κάθε πρακτική εξέταση θα καταγράφεται με κάμερες δίνοντας τέλος στα «φακελάκια» για την απόκτηση διπλώματος οδήγησης. Μάλιστα για την υλοποίηση του συστήματος, είχε υπογραφεί και προγραμματική σύμβαση με το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) για την ανάπτυξη της «Ολοκληρωμένης Πλατφόρμας Διαφανούς Εξέτασης Οδηγών». Όμως η σύμβαση που υπεγράφη στα τέλη του 2022 με αρχική διάρκεια τριών μηνών, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ ώσπου τελικά ναυάγησε. Η επιτροπή παρακολούθησης έκρινε ότι τα παραδοτέα δεν μπορούσαν να παραληφθούν, οι διορθώσεις εξαντλήθηκαν χωρίς αποτέλεσμα και το έργο τερματίστηκε οριστικά στις αρχές του 2024.

Στελέχη του χώρου περιγράφουν μια εικόνα συνεχών καθυστερήσεων και αλλαγών σχεδιασμού τονίζοντας ότι για την εφαρμογή του νόμου απαιτούνταν περί τις 20 υπουργικές και κοινές υπουργικές αποφάσεις, οι περισσότερες εκ των οποίων δεν εκδόθηκαν ποτέ.

Σήμερα, το υπουργείο ανακοινώνει ξανά ότι θα εγκατασταθούν κάμερες στο όχημα εξέτασης. Οι υπό διερεύνηση προτάσεις αναφέρουν ότι οι σχολές οδηγών θα αναλάβουν να εγκαταστήσουν τον εξοπλισμό στα οχήματα, ενώ οι εξεταστές θα χρησιμοποιούν tablets μέσω των οποίων θα ενεργοποιείται η καταγραφή με QR code πριν από κάθε εξέταση. Σε περίπτωση επιτυχούς εξέτασης μάλιστα, το αποτέλεσμα θα περνά άμεσα στο σύστημα από τον εξεταστή ώστε να εκδίδεται το κανονικό δίπλωμα οδήγησης με αριθμό χωρίς ενδιάμεσους, ταλαιπωρία και πιθανά «γρηγορόσημα».

Η πλατφόρμα για το «λάδωμα»

Παράλληλα, το υπουργείο ενεργοποίησε τις προηγούμενες ημέρες πλατφόρμα καταγγελιών για περιστατικά διαφθοράς στις εξετάσεις οδήγησης. Η πλατφόρμα επιτρέπει ανώνυμες ή επώνυμες αναφορές για απαιτήσεις χρημάτων, έμμεσες πιέσεις ή εκβιασμούς.

Οι καταγγελίες δε θα δημοσιοποιούνται αλλά θα προωθούνται στη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ. και στους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς με τον ίδιο τον κ. Κυρανάκη να αναφέρει ότι υπήρξε πρόσφατη καταγγελία στο υπουργείο για περιστατικό σε εξέταση οδήγησης, το οποίο διαβιβάστηκε στις αρμόδιες αρχές.

«Ό,τι καταγγελία μας έρχεται πάει στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας και στο Εσωτερικών Υποθέσεων της Αστυνομίας», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο παρελθόν έχουν ανοίξει τηλέφωνα και έχουν γίνει δικογραφίες και έχουν υπάρξει συλλήψεις», ανέφερε κάνοντας λόγο μάλιστα για «εκτεταμένη διαφθορά».

Εκπαιδευτές οδήγησης επισημαίνουν, πάντως, ότι για τη βελτίωση του συστήματος που ύστερα από δεκαετίες εφαρμογής θεωρείται πλέον ξεπερασμένο, δεν αρκούν οι κάμερες ζητώντας πλήρη αναθεώρηση της φιλοσοφίας εκπαίδευσης με έμφαση στη συμπεριφορά του οδηγού και στη δια βίου εκπαίδευση.

Όπως έχει ειπωθεί σε παλαιότερη συνεδρίαση της Επιτροπής οδικής ασφάλειας της Βουλής, στα χρόνια που πέρασαν μετά την ψήφιση του νόμου το 2021, ελάχιστα πράγματα προχώρησαν, ενώ ακόμη και τα νέα εγχειρίδια εκπαίδευσης που προβλέπονταν παραμένουν ημιτελή και δεν έχει υλοποιηθεί η τράπεζα θεμάτων, ούτε και η κεντρική παρακολούθηση όλων των αιθουσών εξετάσεων ώστε να εντοπίζονται ύποπτες αποκλίσεις, όπως εξεταστικά κέντρα με ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Σημαντικές καθυστερήσεις παρατηρούνται όμως και σε άλλες προβλέψεις του νόμου, οι οποίες αγγίζουν ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού. Η δημιουργία ιδιωτικών κέντρων αξιολόγησης για άτομα με κινητικές αναπηρίες σε περισσότερα αστικά κέντρα στην επικράτεια επίσης δεν προχώρησε ποτέ, με αποτέλεσμα έως και σήμερα, η αξιολόγηση να γίνεται ουσιαστικά από ένα και μοναδικό κέντρο σε όλη την Ελλάδα, τον Ηνίοχο που βρίσκεται στο Καματερό Αττικής και οι αναμονές για ραντεβού να φτάνουν ακόμη και τους δύο ή τρεις μήνες.