Σιδηρόδρομος: Στη σκιά αμφιβολιών για την πυρασφάλεια των καθισμάτων στα τρένα - Μυστικότητα από τη ΡΑΣ

Με αναπάντητο ακόμα το βασικό ερώτημα που αφορά το πόσα καθίσματα και σε ποια βαγόνια του ελληνικού σιδηροδρόμου που κινούνται στο δίκτυο ενδέχεται να μην πληρούνται οι προδιαγραφές πυρασφάλειας, συνεχίζεται η διερεύνηση της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) αναφορικά με την πυραντοχή των καθισμάτων των επιβαταμαξών.

Περισσότερα από τρία χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών με τα 57 θύματα, σαφές συμπέρασμα δεν υπάρχει με τις οικογένειες των θυμάτων να έχουν πολλές φορές μιλήσει για μεγάλες καθυστερήσεις και στη διερεύνηση της Αρχής, η οποία ενεργοποιήθηκε έπειτα από εξώδικες διαμαρτυρίες συγγενών θυμάτων και σοβαρά τραυματιών των Τεμπών, αλλά και μετά τις επισημάνσεις του ΕΟΔΑΣΑΑΜ ότι την περίοδο του δυστυχήματος υπήρχαν βαγόνια με καθίσματα που δεν ήταν πυράντοχα.

Η Hellenic Train, η οποία είχε κληθεί την Πέμπτη να δώσει εξηγήσεις στην Αρχή, επέλεξε να καταθέσει τις θέσεις της με γραπτό υπόμνημα, με τη διαδικασία να πραγματοποιείται υπό καθεστώς έντονης μυστικότητας. Στο κλίμα αυτό από το γραφείο της προέδρου της Αρχής, Γεωργίας Αυφαντοπούλου μάλιστα διακινήθηκε ανακοίνωση στους δημοσιογράφους, στην οποία αναφερόταν ότι η διαδικασία ακροάσεων «προϋποθέτει μυστικότητα μέχρι τέλους, τόσο για τη νομιμότητα της διαδικασίας όσο και για τον ουσιαστικό διάλογο που πρέπει να παρέχει η διαδικασία της ακρόασης πριν τις αποφάσεις της Αρχής».

Η ΡΑΣ έκανε λόγο για «διαρροές» στοιχείων του πορίσματος που ενδέχεται να δημιουργούν «παρανοήσεις στην κοινή γνώμη», ζητώντας να υπάρξει εμπιστοσύνη προς την Αρχή.

Σε ερώτημα τoυ «ethnos.gr» αναφορικά με τη μη δημοσιοποίηση ολόκληρου του πορίσματος, πηγές της Αρχής απάντησαν ότι τα στάδια που προηγούνται της έκδοσης της τελικής απόφασης αποτελούν προπαρασκευαστικές ενέργειες «και οι πράξεις αυτές καλύπτονται από το απόρρητο και τη μυστικότητα της διαδικασίας. Απαγορεύεται δηλ. ρητώς η οποιαδήποτε δημοσίευσή τους ή η κοινοποίηση τους σε τρίτα μη έχοντα έννομο συμφέρον πρόσωπα», προσθέτοντας πως «δημοσιευτέα είναι μόνο η τελική απόφαση της Ολομέλειας της ΡΑΣ, με την όποια περατώνεται η διαδικασία και επιβάλλονται ή όχι οι προβλεπόμενες κυρώσεις».

Αναφορικά με το γιατί χρειάστηκε να περάσει 1,5 μήνας προκειμένου να αναρτηθεί η απόφαση για κλήση σε ακρόαση της ΗΤ, οι ίδιες πηγές τόνιζαν ότι η «Αρχή δίνει τον χρόνο που πρέπει για να βγουν ουσιαστικά πορίσματα, να συζητηθούν στην Ολομέλεια σε βάθος και να διασφαλιστούν νομικά κατοχυρωμένες διαδικασίες», συμπληρώνοντας πως δεν τίθενται αποκλειστικές προθεσμίες για τη δημοσίευση των αποφάσεών της παρά μόνο ενδεικτικές.

Ως προς τη μη αναφορά στην απόφαση του χρόνου της ακρόασης παρά την τακτική που ακολουθούνταν έως σήμερα, οι πηγές της ΡΑΣ απάντησαν ότι η κλήση κοινοποιείται μόνο στα εμπλεκόμενα μέρη, αφήνοντας αιχμές και για την προηγούμενη διοίκηση της Αρχής: «η παλαιότερη, ενδεχομένως εσφαλμένη, διοικητική πρακτική δε σημαίνει ότι πρέπει να συνεχίζεται εις το διηνεκές, με κίνδυνο να δημιουργήσει ακυρότητες στις διαδικασίες ακρόασης ενώπιον της Αρχής».

Τι ισχυρίζεται η Hellenic Train

Στο αναλυτικό υπόμνημα που κατέθεσε η Hellenic Train, επιχειρώντας να υπερασπιστεί τη νομιμότητα των διαδικασιών που ακολουθήθηκαν, αναφέρεται ότι το εφαρμοστέο πρότυπο πυρασφάλειας για τις συγκεκριμένες επιβατάμαξες ήταν το UIC 564-2 και όχι το νεότερο ευρωπαϊκό EN 45545, καθώς πρόκειται για παλαιότερο τροχαίο υλικό. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι κινήθηκε απολύτως εντός του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου και ότι οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν αφορούσαν συντήρηση και περιορισμένες επισκευές και επιδιορθώσεις και όχι ανακατασκευή ή ανακαίνιση οχημάτων ή καθισμάτων.

Κυρίως όμως αναφέρει πως δεν υφίσταται υποχρέωση συλλογής πρόσθετων πιστοποιητικών συμμόρφωσης για ανταλλακτικά ή υλικά συντήρησης όταν τηρούνται οι τεχνικές προδιαγραφές του αρχικού κατασκευαστή, ενώ και η ίδια η πρότυπη σύμβαση συντήρησης του ιδιοκτήτη του τροχαίου υλικού (ΟΣΕ) που είχε εγκριθεί από τη ΡΑΣ δεν προέβλεπε υποχρέωση αναζήτησης ειδικών πιστοποιητικών από τη σιδηροδρομική επιχείρηση.

Η εταιρεία υποστηρίζει πως είχε εισαγάγει συμβατική απαίτηση τα υλικά να είναι «της ίδιας ποιότητας με το αρχικό», διασφαλίζοντας - όπως σημειώνεται - με αυτόν τον τρόπο συμμόρφωση με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή.

Περαιτέρω σύμφωνα με πληροφορίες του «ethnos.gr», η εταιρεία με το υπόμνημά της ισχυρίζεται επίσης ότι:

• Τόσο η ΡΑΣ, όσο και ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ αποδέχονται ότι το ισχύον πρότυπο ήταν το UIC 564-2.

• Οι συμβατικές προβλέψεις προέβλεπαν ρητά φλογοεπιβραδυντικές ιδιότητες στην επένδυση/ταπετσαρία των καθισμάτων.

• Η χρήση αποθέματος αρχικού υφάσματος ή ανταλλακτικών του αρχικού κατασκευαστή συνιστά τεχνικά και συμβατικά νόμιμη πρακτική συντήρησης.

• Η νομοθεσία και ο ευρωπαϊκός κανονισμός 2019/779 θεμελιώνουν σύστημα διαχείρισης ασφάλειας βασισμένο στη συμμόρφωση με τις τεχνικές προδιαγραφές και όχι σε αυτοτελή υποχρέωση συλλογής πιστοποιητικών για κάθε επιμέρους υλικό.

• Για την επιβατάμαξα Α' θέσης, τα ανταλλακτικά προμηθεύτηκαν από τον αρχικό κατασκευαστή, με ρητή βεβαίωση ότι πληρούσαν τις αρχικές προβλεπόμενες προδιαγραφές.

• Η εταιρεία προσκόμισε πιστοποίηση flammability από την CAMIRA FABRICS Ltd μέσω IFS Laboratories για τις ιδιότητες του υφάσματος των ανταλλακτικών που χρησιμοποίησε και τη συμμόρφωση αυτών με το πρότυπο UIC 564-2.

Ψαρόπουλος: Πάμε και όπου μας βγει

Για προσπάθεια αποποίησης των ευθυνών της παρόλο που εμμέσως παραδέχεται το πρόβλημα των καθισμάτων, έκανε λόγο σε δηλώσεις του ο πατέρας της αδικοχαμένης Μάρθης και δικηγόρος Αντώνης Ψαρόπουλος, ο οποίος παρέστη στην ακρόαση της ΡΑΣ: «Ενώ εμμέσως παραδέχεται ότι τα καθίσματα έχουν πρόβλημα, εντούτοις αποποιείται των ευθυνών της ως προς τη διαχείριση και τη συντήρησή τους. Η λογική είναι “αυτά βρήκα, αυτά χρησιμοποιώ”, δηλαδή “πάμε και όπου μας βγει”», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος αποκάλυψε ακόμη ότι οι οικογένειες κατέθεσαν αίτημα προσωρινών μέτρων ζητώντας ουσιαστικά την αναστολή λειτουργίας των επιβατικών αμαξοστοιχιών μέχρι να υπάρξει πλήρης εικόνα για την κατάσταση των καθισμάτων.

Αναφορικά με το αίτημα αναστολής δρομολογίων, πηγές της ΡΑΣ σημείωναν μόνον ότι «η διακοπή δρομολογίων είναι απόφαση που οφείλει να πάρει η Αρχή αν συντρέχουν οι λόγοι που ορίζει το ενωσιακό δίκαιο».

Από τις εξηγήσεις και το υπόμνημα της ΗΤ δεν πείστηκε ούτε ο τεχνικός σύμβουλος οικογενειών θυμάτων και μέλος της ΕΔΑΠΟ, Κώστας Λακαφώσης, ο οποίος ήταν επίσης παρών στη διαδικασία, κυρίως επειδή οι τεχνικές παρατηρήσεις που έχουν κατατεθεί από την πλευρά των οικογενειών εστιάζουν ακριβώς στο γεγονός ότι η πυραντοχή δεν αφορά μόνο το εξωτερικό ύφασμα, αλλά το σύνολο της κατασκευής του καθίσματος.

Ο κ. Λακαφώσης, εξηγεί ότι ένα κάθισμα θεωρείται πυράντοχο μόνο όταν αποτελείται από όλα τα πιστοποιημένα υλικά του αρχικού σχεδιασμού, δηλαδή το εξωτερικό ύφασμα, το ενδιάμεσο φλογοεπιβραδυντικό στρώμα και το αφρώδες υλικό. Όπως σημειώνει, οι δοκιμές πυρασφάλειας κατά UIC 564-2 εξετάζουν το κάθισμα ως ενιαίο σύστημα και όχι κάθε υλικό ξεχωριστά.

Συμπληρώνει ότι οι έρευνες της ΡΑΣ και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ έδειξαν ότι σε επισκευασμένα καθίσματα φέρεται να απουσίαζε το κρίσιμο ενδιάμεσο φλογοεπιβραδυντικό υλικό, γεγονός που εξηγεί και τις κακές επιδόσεις που καταγράφηκαν στις δοκιμές του γερμανικού εργαστηρίου: «Δεν μένει η παραμικρή αμφιβολία ότι τα καθίσματα που επισκευάστηκαν με την παράλειψη της χρήσης ενδιάμεσου φλογοεπιβραδυντικού υλικού, δεν είναι δυνατόν να θεωρείται ότι καλύπτουν τις απαιτήσεις της προδιαγραφής UIC 564-2», τόνισε.