Οδοντωτός: Δήμος και υπουργείο σε μετωπική σύγκρουση για το ιστορικό τρένο των Καλαβρύτων

Σφοδρή αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει μεταξύ του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, του ΟΣΕ και του δήμου Καλαβρύτων για τον Οδοντωτό Σιδηρόδρομο των Καλαβρύτων, η λειτουργία του οποίου έχει ανασταλεί από τις 12 Μαρτίου. Αντί για την εφαρμογή ενός οργανωμένου σχεδίου για μια κρίσιμη σιδηροδρομική υποδομή, το ζήτημα έχει οδηγήσει τις τελευταίες ημέρες σε δημόσια αντιπαράθεση γύρω από το ποιος αναλαμβάνει τελικά την ευθύνη για την ασφαλή επαναλειτουργία της.

Η αφορμή για τη νέα έκρηξη δόθηκε από τις δύο επιστολές που απέστειλε η διοίκηση του ΟΣΕ προς τον Δήμο Καλαβρύτων, ζητώντας ουσιαστικά από τη δημοτική αρχή αλλά και την τεχνική υπηρεσία ενός δήμου με περιορισμένα τεχνικά μέσα διαβεβαιώσεις ότι δε θα υπάρξουν κατολισθήσεις το καλοκαίρι και υπογραφές... ασφαλείας για την επαναλειτουργία του οδοντωτού.

Συγκεκριμένα, ο διαχειριστής της υποδομής, ΟΣΕ, ζήτησε με δύο επιστολές που απεστάλησαν σε διάστημα μίας εβδομάδας επίσημη ενημέρωση για τη γεωμορφολογία της περιοχής, πιθανές βραχοπτώσεις και τη συμπεριφορά των φαινομένων κατά τη θερινή περίοδο.

Ο δήμαρχος Καλαβρύτων Θανάσης Παπαδόπουλος, μολονότι το προηγούμενο διάστημα είχε εμφανιστεί διατεθειμένος ακόμα και να «βάλει υπογραφή» ώστε να ανοίξει ξανά η γραμμή, στην επίσημη απάντησή του αρνήθηκε να αναλάβει τέτοια ευθύνη ξεκαθαρίζοντας στον διευθύνοντα σύμβουλο του ΟΣΕ, Χρήστο Παληό ότι «ο Δήμος αδυνατεί να πιστοποιήσει ζητήματα γεωτεχνικής ασφάλειας σιδηροδρομικής γραμμής, για τα οποία την πλήρη ευθύνη αξιολόγησης, παρακολούθησης, συντήρησης και ασφαλούς λειτουργίας έχει ο ίδιος ο Διαχειριστής και οι καθ’ ύλην αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες».

Μάλιστα, ο δήμαρχος αφήνει σαφείς αιχμές προς τον ΟΣΕ και το υπουργείο, σημειώνοντας ότι η ίδια η αναφορά περί προγραμματικής συμφωνίας για νέες μελέτες «επιβεβαιώνει ακριβώς το πρόβλημα, ότι εφόσον απαιτούνται μελέτες για την ασφαλή επαναλειτουργία, αυτές έπρεπε και πρέπει να εκκινήσουν εγκαίρως».

Ο δήμος σημειώνει επίσης ότι δεν έχει καταγραφεί κάποιο νέο κατολισθητικό φαινόμενο από τον Μάρτιο μέχρι σήμερα, χωρίς ωστόσο να είναι σε θέση να αναλάβει την ευθύνη για την ασφάλεια της γραμμής. «Ο Δήμος αναφέρει και δεν βεβαιώνει τον περιορισμό των φαινομένων κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών», σημειώνεται χαρακτηριστικά στην απάντηση.

Σε κάθε περίπτωση η δημοτική αρχή των Καλαβρύτων δεν επιθυμεί να δώσει την εντύπωση ότι ο δήμος μπλοκάρει την επαναλειτουργία του Οδοντωτού, με τον δήμαρχο να δηλώνει πως «τόσο οι υπηρεσίες μας όσο και εγώ προσωπικά, επικαλούμενος την εμπειρία των 130 ετών λειτουργίας του Οδοντωτού Σιδηροδρόμου Διακοπτού - Καλαβρύτων, θα υπογράψουμε κάθε βεβαίωση πραγματικών περιστατικών που εμπίπτει στις αρμοδιότητές μας». Επιπλέον ο κ. Παπαδόπουλος ζητά για ακόμα μία φορά από τον ΟΣΕ να του κοινοποιήσει την τεκμηριωμένη απόφαση για την αναστολή λειτουργίας του Οδοντωτού.

Η επιστολή αυτή άνοιξε νέο κύκλο αντιπαράθεσης με τον ΟΣΕ, ενώ ακολούθησαν σε ορισμένα ΜΜΕ, οι οποίες κατηγορούσαν τη δημοτική αρχή ότι «φάσκει και αντιφάσκει», υποστηρίζοντας πως ενώ δημοσίως πίεζε για άμεση επαναλειτουργία, στην πράξη απέφυγε να παράσχει τη ζητούμενη βεβαίωση.

Πέραν της αντιπαράθεσης μεταξύ δήμου και υπουργείου, πάντως και του γεγονότος ότι αρμόδιος για την ασφαλή σιδηροδρομική κυκλοφορία είναι ο διαχειριστής υποδομής, σαφής είναι η διαπίστωση πως αν και έχουν περάσει τρία χρόνια μετά τις μεγάλες φυσικές καταστροφές του 2023, δεν έχει ολοκληρωθεί ένα συνεκτικό σχέδιο προστασίας για μία από τις σημαντικότερες τουριστικές και ιστορικές σιδηροδρομικές γραμμές της χώρας, η οποία ανέστειλε τη λειτουργία της μόλις δύο 24ωρα μετά τον εορτασμό της αδιάλειπτης κυκλοφορίας της επί 130 έτη. Την ίδια στιγμή η Πολιτεία και ενώ παραμένει τραυματισμένη η αξιοπιστία του ελληνικού σιδηροδρόμου μετά τα Τέμπη, εμφανίζεται να ζητά αμήχανα διαβεβαιώσεις ασφαλείας από δήμους για την επαναλειτουργία μιας σιδηροδρομικής υποδομής.

ΤΕΕ Δ. Ελλάδας: Καταθέσαμε εγκαίρως πρόταση – Ζητούμενο η μετάβαση από την καταγραφή του κινδύνου στη διαχείριση του

Στο ζήτημα του Οδοντωτού είχε παρέμβει στα μέσα του μήνα με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο και το Τεχνικό Επιμελητήριο Δυτικής Ελλάδας, το οποίο είχε χαρακτηρίσει «αντιεπιστημονικές» τις διαρροές περί πιθανής επαναλειτουργίας του με βάση μια απλή βεβαίωση δήμου.

Το ΤΕΕ, που συμμετέχει στην υπό διαμόρφωση προγραμματική σύμβαση για τη γραμμή, είχε επισημάνει ότι το ουσιαστικό ζητούμενο δεν είναι η επανάληψη διαπιστώσεων περί επικινδυνότητας, αλλά η ενεργή διαχείριση του κινδύνου με σύγχρονα τεχνικά και επιχειρησιακά εργαλεία. «Το ΤΕΕ δεν κλήθηκε να λειτουργήσει ως ένας ακόμη φορέας παραγωγής “μελετών επί των μελετών”», υπογράμμιζε σημειώνοντας ότι ήδη υπάρχει γεωλογική μελέτη του ΟΣΕ μετά τις καταστροφές του 2023 και θέτοντας ευθέως το ερώτημα γιατί, τρία χρόνια αργότερα, δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί παρεμβάσεις θωράκισης της γραμμής.

Ιδιαιτέρως αιχμηρό ήταν το υστερόγραφο της ανακοίνωσης, όπου σημειωνόταν ότι το άνοιγμα της γραμμής με... βεβαίωση δήμου δε στέκεται επιστημονικά: «Χτεσινές διαρροές στον Τύπο ότι η πιθανή «βεβαίωση» ορεινού μειονεκτικού Δήμου και των υποστελεχωμένων τεχνικών του υπηρεσιών, περί μη επικινδυνότητας βραχοπτώσεων και φερτών υλικών στον Οδοντωτό, αρκεί να οδηγήσει το Υπουργείο Μεταφορών αυτόματα στο άνοιγμα της γραμμής κρίνονται άκρως αντιεπιστημονικές και στερούμενης σοβαρότητας».

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΤΕΕ Δ. Ελλάδας, Βαγγέλης Καραχάλιος στο «ethnos.gr», ο έως τώρα χειρισμός της υπόθεσης αποδείχτηκε εντελώς λανθασμένος: «Κανένα τεχνικο έργο δεν κλείνει χωρίς τεκμηρίωση. Στην περίπτωση αυτή έκλεισε ο Οδοντωτός με μία απλή ανακοίνωση του διαχειριστή υποδομής. Ποια έργα, ποιες μελέτες έγιναν, ποια πρωτόκολλα ασφαλείας επαναπροσδιορίστηκαν από τότε; Πόσο μείωσαν τις ανοχές του συστήματος τα συμβάντα του 2023; Τέτοιες αποφάσεις έρχονται ύστερα από πλήρη τεκμηρίωση ως προς τα όρια που ξεπεράστηκαν. Και διερωτώμαι: εάν δηλαδή ο δήμαρχος έβαζε την υπογραφή του, ο ΟΣΕ θα άνοιγε τη γραμμή χωρίς καμία άλλη προϋπόθεση; Κάτι τέτοιο είναι τεχνικά αδιανόητο».

Το ΤΕΕ προτείνει ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης, το οποίο θα βασίζεται σε ολοκληρωμένη μελέτη διακινδύνευσης, προσωρινά έργα άρσης επικινδυνότητας, μόνιμες τεχνικές παρεμβάσεις προστασίας, σύστημα τηλεανίχνευσης κατολισθήσεων και σαφή επιχειρησιακά πρωτόκολλα ασφαλείας. Σύμφωνα με το Επιμελητήριο, μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει πραγματική και μακροχρόνια θωράκιση του Οδοντωτού και όχι μια προσωρινή πολιτική λύση.

ΠΑΣΟΚ: Θεσμικό ατόπημα η απαίτηση για υπογραφή δημάρχων

Τα τεκταινόμενα είχε σχολιάσει και το ΠΑΣΟΚ, με κοινή ανακοίνωση του τομέα Μεταφορών και του Γιώργου Παπανδρέου, που κατηγορούσε την κυβέρνηση για προσπάθεια «νίψης χειρών». Η Χαριλάου Τρικούπη υποστηρίζει ότι η ασφάλεια των σιδηροδρόμων είναι αποκλειστική ευθύνη του κράτους και χαρακτηρίζει «θεσμικό ατόπημα» την απαίτηση να υπογράφουν δήμαρχοι για την ασφάλεια μιας σιδηροδρομικής γραμμής.

«Η πρόσφατη απαίτηση του αναπληρωτή Υπουργού Μεταφορών κ. Κυρανάκη να ζητά έγγραφη βεβαίωση από τον Δήμαρχο Καλαβρύτων για τη μη επικινδυνότητα των κατολισθήσεων προκειμένου να επαναλειτουργήσει η γραμμή, ξεπερνά κάθε όριο πολιτικής σοβαρότητας», αναφερόταν.

Το ΠΑΣΟΚ σημείωνε ότι «ενώ υπήρξε προηγούμενη γεωτεχνική μελέτη του ΟΣΕ για τα επισφαλή σημεία της γραμμής μετά τις καταστροφές του 2023, τίθεται σοβαρό ερώτημα γιατί επαναλαμβάνεται νέα διαδικασία μετά από τρία χρόνια αδράνειας» και ζητούσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επαναλειτουργίας του σιδηροδρόμου με απόλυτη ασφάλεια.

«Η ασφάλεια των πολιτών και η βιωσιμότητα μιας ιστορικής περιοχής δεν μπορεί να αποτελούν αντικείμενο φθηνών πολιτικών ελιγμών. Η κυβέρνηση οφείλει, επιτέλους, να επιτελέσει το θεσμικό της καθήκον», κατέληγε η ανακοίνωση.