Μετρό - Γραμμή 4: «Σκοντάφτει» ξανά στον Ευαγγελισμό - Απειλείται με νέες καθυστερήσεις το έργο

Σε νέες περιπέτειες που προμηνύουν και νέες καθυστερήσεις μπαίνει η υπό κατασκευή Γραμμή 4 του μετρό της Αθήνας ύστερα από τη σημαντική εμπλοκή που προέκυψε για τον σταθμό «Ευαγγελισμός» καθώς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επέστρεψε για αναθεώρηση στην «Ελληνικό Μετρό» την Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΤΕΠΕΜ) που είχε κατατεθεί για το εργοτάξιο στο Πάρκο Ριζάρη.

Το υπουργείο μέσω της απόφασης της Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης ζητά νέα επεξεργασία και πληρέστερη τεκμηρίωση των εναλλακτικών λύσεων δικαιώνοντας ουσιαστικά για τις ενστάσεις τους τόσο την πλευρά του δήμου Αθηναίων, ο οποίος είχε απορρίψει την ΤΕΠΕΜ όσο και εκείνη του εφοπλιστή Ν. Πατέρα.

Η απόφαση αυτή μάλιστα αφήνει ανοιχτό και το ενδεχόμενο τροποποίησης του αρχικού σχεδιασμού, δεδομένου ότι ξεκάθαρα αναφέρει ότι «κατά την επανασύνταξη της ΤΕΠΕΜ παρακαλούμε όπως τεκμηριωθούν επαρκώς οι απαιτήσεις της 2274/2023 απόφασης του ΣτΕ». Η εν λόγω απόφαση όριζε μεταξύ άλλων ότι η νέα ΤΕΠΕΜ «θα έχει υποχρεωτικώς ως αντικείμενο την κατά το δυνατόν ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της κατασκευής του σταθμού "Ευαγγελισμός" στο Πάρκο Ριζάρη. Η μελέτη αυτή […] μπορεί, […], και να τροποποιήσει ακόμη, επ' ωφελεία του περιβάλλοντος, τον αρχικό σχεδιασμό του έργου στο Πάρκο Ριζάρη…»

Η νέα εξέλιξη αναμένεται να επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα του έργου, καθώς ανοίγει έναν νέο κύκλο μελετών, γνωμοδοτήσεων και εγκρίσεων, δημιουργώντας συνθήκες για πρόσθετες καθυστερήσεις. Να σημειωθεί ότι ήδη ο χρόνος περαίωσης της Γραμμής 4 έχει μετατοπιστεί από το 2029 στο 2032, παρά το γεγονός ότι η πλευρά του αναδόχου είχε προτείνει ως ρεαλιστικό σενάριο ολοκλήρωσης του έργου το 2034, δηλαδή μία πενταετία μετά τον αρχικό προγραμματισμό. Αλλωστε ο εργοταξιακός χωρος για τον σταθμό του Ευαγγελισμού ύστερα από τις δικαστικές περιπέτειες των τελευταίων ετών, δεν έχει παραδοθεί ακόμα με αποτέλεσμα να μην έχουν προχωρήσει εκεί ούτε οι πρόδρομες εργασίες.

Πλέον και ο φάκελος της ΤΕΠΕΜ επιστρέφεται στην Ελληνικό Μετρό με το ΥΠΕΝ να υιοθετεί σε μεγάλο βαθμό τις επιφυλάξεις των δασικών υπηρεσιών και να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει επαρκώς πως εξετάστηκαν όλες οι εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να μειώσουν περαιτέρω την επέμβαση στο Πάρκο Ριζάρη.

Χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα αυστηρές διατυπώσεις επισημαίνει πως μέσω της μελέτης «δεν τεκμηριώνεται επαρκώς η συστηματική διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων χωροθέτησης των εργοταξιακών εγκαταστάσεων, ιδίως ως προς τη δυνατότητα αποφυγής ή ουσιώδους περιορισμού της επέμβασης εντός του Πάρκου Ριζάρη». Το υπουργείο προσθέτει ότι «δεν διαπιστώνεται συγκριτική αξιολόγηση εναλλακτικών σεναρίων με σαφή και μετρήσιμα κριτήρια περιβαλλοντικής επίπτωσης», ενώ παράλληλα «δεν τεκμηριώνεται ότι η προτεινόμενη λύση αποτελεί τη βέλτιστη από πλευράς προστασίας της υφιστάμενης βλάστησης».

Τούτων δοθέντων το υπουργείο καταλήγει πως «δεν τεκμηριώνεται ότι έχει πραγματοποιηθεί εξαντλητική διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων, ούτε ότι η προτεινόμενη επέμβαση περιορίζεται στον ελάχιστο δυνατό αριθμό φυτικών μονάδων». Μάλιστα, τονίζεται ότι από τα στοιχεία που προσκομίστηκαν «προκύπτει πως η προτεινόμενη επέμβαση συνεπάγεται την απομάκρυνση σημαντικού αριθμού δένδρων, χωρίς να τεκμηριώνεται επαρκώς ότι έχουν εξαντληθεί οι δυνατότητες περιορισμού της απώλειας του φυτικού κεφαλαίου».

Με βάση αυτές τις παρατηρήσεις, το ΥΠΕΝ ζητά από την «Ελληνικό Μετρό» να επανεξετάσει τη χωροθέτηση τόσο του εργοταξίου όσο και της εισόδου του σταθμού, αναζητώντας λύσεις που θα περιορίζουν ακόμη περισσότερο την επέμβαση στο πάρκο και θα μειώνουν τις περιβαλλοντικές και κυκλοφοριακές επιπτώσεις.

Υπενθυμίζεται πως η νέα ΤΕΠΕΜ είχε παρουσιαστεί από την «Ελληνικό Μετρό» ως απάντηση στις απαιτήσεις που είχε θέσει το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) με την απόφαση 2274/2023. Αν και το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο δεν είχε ακυρώσει την περιβαλλοντική αδειοδότηση του σταθμού, είχε σαφώς απαιτήσει να υπάρξει ειδική μελέτη που θα εξετάζει τρόπους περιορισμού των επιπτώσεων στο Πάρκο Ριζάρη.

Με βάση αυτά τα δεδομένα η εταιρεία κατέθεσε νέα πρόταση, η οποία προέβλεπε μετατόπιση σημαντικού τμήματος του εργοταξίου προς την οδό Ριζάρη, με αποτέλεσμα η κατάληψη χώρου εντός του πάρκου να μειωθεί κατά περίπου 1,7 στρέμμα. Συγκεκριμένα, από τα 6.545 τετραγωνικά μέτρα που προβλεπόταν αρχικά να καταληφθούν εξολοκλήρου μέσα στο πάρκο, η νέα λύση περιόριζε την έκταση στα 4.817 τετραγωνικά μέτρα, ενώ επιπλέον 1.446 τετραγωνικά μέτρα μεταφέρονταν επί της οδού Ριζάρη.

Παράλληλα, η ΤΕΠΕΜ είχε συμπεριλάβει πρόγραμμα αποκατάστασης του πρασίνου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, από τα 108 δέντρα που θα κόβονταν ή θα μεταφυτεύονταν, προβλεπόταν να φυτευτούν συνολικά 324 νέα δέντρα. Η αναλογία έφτανε τα τρία νέα δέντρα για κάθε ένα που επηρεάζεται στο μεγαλύτερο τμήμα του πάρκου και δύο νέα δέντρα για κάθε ένα που απομακρύνεται εντός της ζώνης των εργοταξιακών εγκαταστάσεων. Προβλεπόταν επίσης πλήρης αποκατάσταση των 94 θάμνων που υπάρχουν σήμερα στην περιοχή επέμβασης.

Παρά τις αλλαγές αυτές, πάντως, οι ενστάσεις δεν κάμφθηκαν. Το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων γνωμοδότησε ομόφωνα αρνητικά επί της αναθεωρημένης ΤΕΠΕΜ, ζητώντας περαιτέρω μετατόπιση του εργοταξίου και διαφορετική χωροθέτηση της εισόδου του σταθμού. Σύμφωνα με τη σχετική απόφαση, στόχος θα πρέπει να είναι η μικρότερη δυνατή επιβάρυνση των φυτικών μονάδων του Πάρκου Ριζάρη και ο περιορισμός των περιβαλλοντικών και κυκλοφοριακών επιπτώσεων στην περιοχή.

Η δημοτική αρχή μάλιστα είχε εκφράσει επίσης έντονο προβληματισμό και για τις κυκλοφοριακές συνέπειες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν πριν λίγους μήνες στο Δημοτικό Συμβούλιο, η επιβάρυνση στο οδικό δίκτυο εκτιμάται ότι μπορεί να αυξηθεί από 20% έως και 40%, επηρεάζοντας κομβικούς άξονες όπως η λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας και η λεωφόρος Βασιλέως Κωνσταντίνου.

Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας είχε υποστηρίξει ότι η νέα μελέτη δεν ανταποκρίνεται στο πνεύμα της απόφασης του ΣτΕ, αναφέροντας ότι «πολύ λίγα πράγματα αλλάζει» σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό και ότι οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις ενδέχεται να δημιουργήσουν νέα σημεία συμφόρησης στο κέντρο της πόλης.

Να σημειωθεί πως από τους εμπλεκόμενους φορείς που εξέφρασαν άποψη για την ΤΕΠΕΜ, το υπουργείο Πολιτισμού ήταν το μοναδικό που διατύπωσε θετική γνώμη. Όπως αναφέρεται στο έγγραφο του ΥΠΕΝ, η αρμόδια Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων «δεν εξέφρασε αντιρρήσεις, υπό όρους, ως προς την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς».