Βουλή: «Μπλόκο» στους... διαφωνούντες για το νερό - Εκτός ακρόασης ΚΕΔΕ και ΔΕΥΑ εν μέσω σφοδρών αντιδράσεων

Με αποκλεισμό των... διαφωνούντων -παρά το γεγονός ότι ήταν οι πλέον αρμόδιοι- από τη διαδικασία εξέτασης των εξωκοινοβουλευτικών φορέων και με διαδικασίες εξπρές η κυβέρνηση επιχειρεί να ψηφίσει το νομοσχέδιο για το νερό και τις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις των Δημοτικών Επιχειρήσεων Υδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) των όμορων νομών στις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ πριν το κλείσιμο της Βουλής για το καλοκαίρι.

Στο πνεύμα αυτό αν και είχαν προσκληθεί σχεδόν από σύσσωμη την αντιπολίτευση, «κόπηκαν» από την ακρόαση στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής όχι μόνο η Ενωση των ΔΕΥΑ (ΕΔΕΥΑ), αλλά και η Κεντρική Ενωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), ενώ δεν παρέστη ούτε η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) μολονότι έχουν συμπεριληφθεί διατάξεις που αφορούν τον ρόλο της.

Είχε προηγηθεί η δημόσια διαβούλευση που πραγματοποιήθηκε σε ασφυκτική προθεσμία ελάχιστων ημερών με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να επιβεβαιώνει ότι πιθανότατα δεν έριξε ούτε... δεύτερη ματιά στα σχόλια που υπεβλήθησαν επιλέγοντας να καταθέσει το νομοσχέδιο στη Βουλή την επόμενη μέρα.

Δεν κλήθηκε ούτε η ΡΑΑΕΥ

Σε ανακοίνωσή της η ΕΔΕΥΑ έκανε λόγο για «τέταρτη προσπάθεια από το 2023» αναμόρφωσης του τοπίου των ΔΕΥΑ, αυτή τη φορά με οριζόντιες και υποχρεωτικές αλλαγές, χωρίς μελέτες, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και χωρίς πραγματική διαβούλευση με την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Όπως υποστηρίζει, η επίκληση των οικονομιών κλίμακας και της αντιμετώπισης της λειψυδρίας δεν μπορεί να αποτελέσει άλλοθι για την κατάργηση του δημοτικού χαρακτήρα στη διαχείριση του νερού.

Κατήγγειλε πως δεν κλήθηκε ούτε η ΡΑΑΕΥ, παρότι η ίδια η Πολιτεία την έχει ορίσει ως αρμόδια αρχή για τον σχεδιασμό και την εισήγηση μεταρρυθμίσεων στον τομέα των υδάτων. Η αντιπολίτευση ζήτησε την παρουσία της Αρχής στη διαδικασία, ωστόσο το αίτημα δεν έγινε δεκτό από το προεδρείο και το υπουργείο. Η ΕΔΕΥΑ υποστήριξε ότι η αρμοδιότητα της ΡΑΑΕΥ ουσιαστικά παραμερίζεται, καθώς το νομοσχέδιο μεταφέρει την ενεργοποίηση συγκεκριμένων προβλέψεων για το 2027.

Αναφερόμενη στις διατάξεις του σχεδίου νόμου η Ενωση επεσήμανε πως «η επιλογή του Υπουργείου υπονομεύει τη δημοτική διαχείριση του νερού και αγνοεί τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον δημόσιο χαρακτήρα του», ενώ προειδοποίησε ότι «η νομοθετική επιβολή συγχωνεύσεων εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, δημιουργεί λειτουργικά προβλήματα, προκαλεί αναστάτωση στις τοπικές κοινωνίες και θα οδηγήσει σε αυξήσεις των τιμολογίων ύδρευσης».

Ανέφερε μάλιστα πως οι Δ.Ε.Υ.Α. δεν οδηγήθηκαν τυχαία στις σημερινές δυσκολίες. «Για χρόνια λειτουργούν με σημαντικές ελλείψεις προσωπικού και ιδίως επιστημονικού προσωπικού και αντιμετωπίζουν δυσβάστακτο ενεργειακό κόστος, χωρίς να έχουν λάβει την αναγκαία κρατική στήριξη ως δημοτικές και κοινωφελείς επιχειρήσεις και χωρίς ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικού ρεύματος, όπως επανειλημμένα έχει ζητήσει η Ε.Δ.Ε.Υ.Α. Παρ' όλα αυτά, εδώ και περισσότερα από σαράντα χρόνια έχουν εκτελέσει έργο που υπερβαίνει τα 26 δις ευρώ και συνεχίζουν να εξυπηρετούν εκατομμύρια πολίτες, παρέχοντας καθαρό, ασφαλές και οικονομικά προσιτό νερό σε ολόκληρη την περιφέρεια».

«Σοβαρό θεσμικό ατόπημα» χαρακτήρισε τη μη πρόσκληση της ΚΕΔΕ και της ΕΔΕΥΑ σε επιστολή του προς τον υπουργό, Σταύρο Παπασταύρου ο πρόεδρος της πρώτης, Λάζαρος Κυρίζογλου. Όπως ανέφερε, η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να απουσιάζει από μια διαδικασία που αφορά άμεσα τις τοπικές κοινωνίες, τη δημόσια περιουσία και ένα βασικό κοινωνικό αγαθό όπως το νερό.

«Είναι μια πολιτική απόφαση που αποδεικνύει όχι μόνον την έλλειψη σεβασμού προς τα θεσμικά όργανα της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού αλλά και τη δυσανεξία απέναντι στο δημοκρατικό διάλογο πάνω σε ζητήματα που συνδέονται με την καθημερινότητα των συμπολιτών μας και την οικονομική ανάπτυξη των περιοχών μας», σημείωσε συμπληρώνοντας ότι «η διαβούλευση με την Αυτοδιοίκηση κάθε νομοσχεδίου που μας αφορά, δεν είναι στη διακριτική ευχέρεια του κάθε Υπουργού».

ΚΕΔΕ: Ποια είναι η κεντρική κυβερνητική γραμμή;

Η ΚΕΔΕ υπογράμμισε ότι η εξαίρεση των θεσμικών εκπροσώπων δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά συνέχεια μιας, όπως αναφέρει, συστηματικής αδυναμίας επικοινωνίας με το υπουργείο, το οποίο δεν ανταποκρίθηκε στα τέσσερα γραπτά αιτήματά της για συνάντηση. Παράλληλα επανέλαβε τη βασική της θέση, οι συγχωνεύσεις να είναι εθελοντικές, ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στη σύγκρουση που δημιουργείται ανάμεσα στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος.

Ο κ. Κυρίζογλου ανέφερε τις πάγιες θέσεις της ΚΕΔΕ για το θέμα και συγκεκριμένα:

• Την αντίθεσή της στην αναδιαμόρφωση του χάρτη των ΔΕΥΑ με οριζόντιες και υποχρεωτικές αλλαγές στη δομή τους, κάτι το οποίο εκτιμά πως είναι αντισυνταγματικό.
• Τη θεσμική αντίφαση με τον πρόσφατα ψηφισθέντα Κώδικα Αυτοδιοίκησης που αναγνωρίζει τον κοινωφελή και μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των ΔΕΥΑ και προβλέπει ρυθμίσεις και οικονομικές ενέσεις που ενισχύουν τη βιωσιμότητά τους. «Όλες αυτές οι πρόνοιες αναιρούνται επί της ουσίας με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου του ΥΠΕΝ. Εύλογα λοιπόν αναρωτιόμαστε, ποια είναι η κεντρική κυβερνητική γραμμή, το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών ή το νομοσχέδιο που φέρνει προς ψήφιση του Υπουργείο Περιβάλλοντος»;
• Το γεγονός ότι οι προβλέψεις του νομοσχεδίου θα ήταν εύλογες μόνο στην περίπτωση που αφορούσαν το σύνολο της διαχείρισης των υδάτινων πόρων της χώρας κι όχι του πόσιμου νερού, που είναι λιγότερο από το 20% του συνόλου.

Ενστάσεις εκφράστηκαν και από δημάρχους της Αττικής, οι οποίοι καλούνται να παραδώσουν τα δίκτυά τους στην ΕΥΔΑΠ. Ο δήμαρχος Σπάτων - Αρτέμιδος, Δημήτρης Μάρκου, εκπροσωπώντας την ΠΕΔΑ και 12 Δήμους (Διονύσου, Λαυρεωτικής, Μάνδρας - Ειδυλλίας, Μαραθώνος, Μαρκοπούλου, Παιανίας, Παλλήνης, Ραφήνας - Πικερμίου, Σαρωνικού, Σπάτων - Αρτέμιδος, Φυλής και Ωρωπού), παρουσίασε σειρά νομοτεχνικών παρατηρήσεων.

Ο κ. Μάρκου προειδοποίησε για τον κίνδυνο μαζικών διακοπών υδροδότησης σημειώνοντας ότι η ΕΥΔΑΠ προχωρά σε διακοπές με οφειλές από 100 ευρώ, κάτι που χωρίς μεταβατικές ρυθμίσεις μπορεί να οδηγήσει σε χιλιάδες διακοπές σε νοικοκυριά. Για τον λόγο αυτόν ζήτησε ρύθμιση έως 120 δόσεις και αναστολή διακοπών όσο τηρείται η ρύθμιση.

Επιπλέον, ζήτησε η αποτίμηση των δικτύων να μην γίνεται από συμβούλους που επιλέγει η ίδια η ΕΥΔΑΠ, αλλά από τριμελή ανεξάρτητη επιτροπή με συμμετοχή ΕΥΔΑΠ, Δήμου και εκπροσώπου του Οικονομικού Επιμελητηρίου. Έθεσε επίσης το ζήτημα της δημοτικής περιουσίας, επισημαίνοντας ότι το νομοσχέδιο αναγνωρίζει μόνο τα έργα που χρηματοδότησαν αποκλειστικά οι Δήμοι, αφήνοντας εκτός έργα που έγιναν μέσω ΕΣΠΑ, «Φιλόδημος», «Αντώνης Τρίτσης» ή Ταμείου Ανάκαμψης.

«Έτσι τιμωρείται ο Δήμος που επένδυσε στο δίκτυο, ενώ εκείνος που με τα ίδια εργαλεία έκανε πλατείες τις κρατά. Και προσέξτε: αν αυτές οι υποδομές δεν αποτιμηθούν ως περιουσία του Δήμου, τότε στην ουσία επιδοτείται η Ε.ΥΔ.Α.Π. - παραλαμβάνει δωρεάν υποδομές πληρωμένες από τον φορολογούμενο», ανέφερε.

«Δηλαδή ο Δήμος όχι μόνο παραδίδει το δίκτυό του, αλλά ίσως κληθεί και να πληρώσει»

Ανησυχία εξέφρασε και για το ενδεχόμενο ένας Δήμος όχι μόνο να παραδώσει το δίκτυό του αλλά και να κληθεί να πληρώσει αν η αξία του θεωρηθεί αρνητική: «Δηλαδή ο Δήμος όχι μόνο παραδίδει το δίκτυό του, αλλά ίσως κληθεί και να πληρώσει γι' αυτό. Ζητούμε να απαλειφθεί και η τυχόν αρνητική διαφορά να καλύπτεται από το Δημόσιο».

Από την πλευρά των Δήμων της Κεντρικής Μακεδονίας, ο δήμαρχος Θέρμης και εκπρόσωπος της ΠΕΔ Κεντρικής Μακεδονίας Θεόδωρος Παπαδόπουλος έθεσε το ζήτημα της απώλειας του τοπικού ελέγχου. «Η περιουσία μας θα έρθει σε εσάς και δεν θα έχουμε ούτε έναν εκπρόσωπο;» διερωτήθηκε, ζητώντας συμμετοχή των Δήμων στη διοίκηση των νέων σχημάτων.

Υποστήριξε ότι οι ΔΕΥΑ δεν απέτυχαν επειδή οι Δήμοι δεν μπορούν να διαχειριστούν το νερό, αλλά επειδή δεν είχαν τα ίδια εργαλεία και την ίδια χρηματοδοτική στήριξη με μια εισηγμένη εταιρεία. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η ΔΕΥΑ Θέρμης έχει υψηλή εισπραξιμότητα, επενδύσεις σε τηλεμετρία, δίκτυα άρδευσης και έργα εξοικονόμησης νερού, ενώ ερωτηθείς σχετικά ξεκαθάρισε ότι θα υπάρξουν προσφυγές τόσο στο ΣτΕ όσο και στα ευρωπαϊκά όργανα.

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των εργαζομένων της ΕΥΔΑΠ, Γιώργος Κυρίτσης επισήμανε ότι η επέκταση της αρμοδιότητας της εταιρείας απαιτεί άμεση ενίσχυση προσωπικού. «Χρειάζονται 1.200 εργαζόμενοι αύριο το πρωί», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η ΕΥΔΑΠ λειτουργεί με σημαντικές ελλείψεις προσωπικού, ενώ οι τελευταίες προσλήψεις μόνιμων εργαζομένων έγιναν μετά από πολυετή καθυστέρηση.

Ο Γιώργος Αρχοντόπουλος, πρόεδρος των εργαζομένων της ΕΥΑΘ, υπογράμμισε ότι ο δημόσιος έλεγχους του νερού επιχειρείται «να σπάσει με το νομοσχέδιο που φέρνετε προς ψήφιση». Και συνέχισε: «Για εμάς είναι ξεκάθαρα μία ιδιωτικοποίηση και το εξηγώ άμεσα. Όταν η ΤΕΡΝΑ η οποία κατέχει το 12% σήμερα της Ε 5,5% σήμερα της ΕΥΑΘ, την επόμενη μέρα της ψήφισης του νομοσχεδίου, θα ελέγχει στην Αθήνα όλους τους νόμους που ενσωματώνει η ΕΥΔΑΠ και στη Θεσσαλονίκη η αντίστοιχη πολυεθνική θα ελέγχει το νερό όλου του νομού Θεσσαλονίκης και όλης της Χαλκιδικής. Για εμάς χάνεται ο δημόσιος χαρακτήρα των ΔΕΥΑ με την ενσωμάτωσή τους και στην ΕΥΔΑΠ και στην ΕΥΑΘ».

Από την πλευρά της ΕΥΔΑΠ, ο διευθύνων σύμβουλος Χάρης Σαχίνης υπερασπίστηκε τη μεταρρύθμιση, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται για ιδιωτικοποίηση αλλά για συνένωση δυνάμεων. Όπως είπε, στόχος είναι η καλύτερη ποιότητα νερού, οι επενδύσεις, η μείωση των απωλειών και η συγκράτηση του κόστους για τους πολίτες. Υποστήριξε ότι η ΕΥΔΑΠ χρειάζεται να αυξήσει τις επενδύσεις της από τα 100 εκατ. ευρώ στα 200 εκατ. ευρώ ετησίως ώστε να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες της Αττικής.