Ένας διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης της κατάθλιψης – Όταν φάρμακα παραμερίζονται

Ένας διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης της κατάθλιψης δίχως φαρμακά; Γιατί όχι;  Κάποιος φιλόσοφος το ‘χει πει: «Αυτός που δεν θα εφαρμόσει νέες θεραπείες, θα αντιμετωπίσει νέα κακά· γιατί ο χρόνος είναι ο μεγαλύτερος καινοτόμος». Σωστός; Απόλυτα!

Ο χρόνος εφευρέθηκε- τελικώς- (και) για να μας αγχώνει με το βάρος των φερτών υλικών που κουβαλάει στην χειμαρρώδη ροή του· και ένα από αυτά είναι τα «κακά», οι ασθένειες που κατατρύχουν το ανθρώπινο γένος… Οι νέες θεραπείες, στους καιρούς μας, πληθαίνουν και τα νέα «κακά» επίσης, όμως… Όμως η επιστήμη του Ιπποκράτη έχει τις λύσεις πάντα ή σχεδόν πάντα…

«Άνθρωποι βίου δεόμενοι, πολλά και παντοία τεχνέονται», κατά τον Πατέρα της Ιατρικής, που θα πει: Οι άνθρωποι για να τα βγάλουν πέρα στη ζωή τους, μηχανεύονται πολλά και διάφορα. Ε, σε ένα από αυτά τα «πολλά και διάφορα» θα σταθούμε σήμερα. Με την ιδιότητα του φιλοπερίεργου, και όχι- ασφαλώς- του συντάκτη ιατρικού ρεπορτάζ (αυτό παραμένει στα έμπειρα χέρια και τον δημιουργικό και επεξεργαστικό νου της Δήμητρας Ευθυμιάδου), εντυπωσιαστήκαμε από την περιγραφή του ιατρού- νευροχειρουργού- δ/ντη του Νευροχειρουργικού του ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς», Νίκου Γεωργακούλια, για τη μέθοδο (ας την αποκαλέσουμε έτσι απλά) του VNS για τη μείωση των επιληπτικών κρίσεων, για την ημικρανία και άλλους χρόνιους πόνους και, τελευταία, για την μάστιγα της εποχής μας, την κατάθλιψη.

Διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου

Τι είναι η μέθοδος VNS; Είναι η Διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου με εμφύτευση συσκευής (που θυμίζει βηματοδότη), που στέλνει ηλεκτρικά σήματα στον εγκέφαλο και θεραπεύει τις ασθένειες που προαναφέραμε.
Η συσκευή μειώνει τη συχνότητα των επιληπτικών κρίσεων, των ημικρανιών ή των καταθλιπτικών επεισοδίων ρυθμίζοντας την εγκεφαλική δραστηριότητα, συχνά με προγραμματισμένη διέγερση ή χειροκίνητη ενεργοποίηση.
Τι είναι το πνευμονογαστρικό νεύρο; Με απλές λέξεις είναι το επιμηκέστερο και πλέον πολύπλοκο κρανιακό νεύρο (Χ -10η- εγκεφαλική συζυγία), που συνδέει τον εγκέφαλο με ζωτικά όργανα όπως η καρδιά, οι πνεύμονες, το συκώτι, το στομάχι, ρυθμίζοντας βασικές λειτουργίες όπως την πέψη, τον καρδιακό ρυθμό, την αναπνοή, τη διάθεση, και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Το πνευμονογαστρικό νεύρο, επίσης, μεταφέρει σχεδόν το 80% των νευρικών ινών από τα όργανα στον εγκέφαλο, ενημερώνοντάς τον για την κατάσταση του σώματος.

Η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου γινόταν (και ακόμα γίνεται) με απλή χειρουργική επέμβαση: με την εμφύτευση συσκευής- γεννήτριας παλμών- κάτω από το δέρμα στο στήθος, η οποία συνδέεται με το πνευμονογαστρικό νεύρο στον λαιμό· η διέγερση ηρεμεί την ακανόνιστη ηλεκτρική δραστηριότητα που συνδέεται με επιληπτικές κρίσεις ή βοηθά στη ρύθμιση των διαταραχών της διάθεσης και την κατάθλιψη.
Ακόμα και οι ίδιοι οι ασθενείς ή οι νοσηλευτές τους μπορούν να χρησιμοποιήσουν έναν μαγνήτη πάνω από τη γεννήτρια για να προκαλέσουν επιπλέον διέγερση για μια επικείμενη κρίση ή επεισόδιο διαταραχής της διάθεσης. Γενικά η μέθοδος VNS είναι αποδεδειγμένη θεραπεία νευροτροποποίησης για συγκεκριμένες παθήσεις.

Δίχως χειρουργική επέμβαση!

Στις μέρες μας- όπως γενικώς η ανθρώπινη παρουσία- έτσι και ο χειρουργός τίθεται στο περιθώριο... H συσκευή διέγερσης (πωλείται πλέον και στο διαδίκτυο…) μπορεί να συνδεθεί με το πνευμονογαστρικό νεύρο δίχως χειρουργική επέμβαση· χρησιμοποιείται περίπου όπως ένα ακουστικό βαρηκοΐας! Η συσκευή tVNS διεγείρει διαδερμικά τον ωτιαίο κλάδο του πνευμονογαστρικού νεύρου στην κόγχη του αριστερού αυτιού και λειτουργεί όπως ακριβώς και η εμφυτευμένη συσκευή.
Εξυπακούεται ότι η θεραπεία με tVNS πρέπει να πραγματοποιείται υπό ιατρική παρακολούθηση. Η σκέψη: Googλαρω «tVNS», παραγγέλνω, αγοράζω εφαρμόζω και απαλλάσσομαι από τις ημικρανίες που αντιστέκονται σε αναλγητικά φάρμακα, είναι απολύτως λανθασμένη. Ο γιατρός καθοδηγεί πάντα! Ο άνθρωπος τελικώς παραμένει ο πρωταγωνιστής και ο χειριστής των μηχανών!
Η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου έχει σημαντική επιτυχία στη μείωση των συμπτωμάτων σε άτομα με κατάθλιψη ανθεκτική στις συνήθεις (φαρμακευτικές ή άλλες) θεραπείες.
Τα αποτελέσματα μεγάλης κλινικής έρευνας στις ΗΠΑ μπορεί να ανοίξουν τον δρόμο για την ασφαλιστική κάλυψη υγείας για περιπτώσεις κατάθλιψης ανθεκτικές στη θεραπεία

Ασθενείς με σοβαρή- ανθεκτική στη θεραπεία- κατάθλιψη, που δοκίμασαν τη μέθοδο διέγερσης του πνευμονογαστρικού νεύρου, εμφάνισαν βελτίωση στα συμπτώματα κατάθλιψης, στην ποιότητα ζωής και στην ικανότητα ολοκλήρωσης των καθημερινών εργασιών, σύμφωνα με έρευνα επικεφαλής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου «Ουάσινγκτον» στο Σεντ Λούις. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στις 18 Δεκεμβρίου του 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Brain Stimulation.

Η ταυτότητα της έρευνας

Στη μελέτη συμμετείχαν σχεδόν 500 ασθενείς από 84 περιοχές των ΗΠΑ. Όλοι οι συμμετέχοντες έπασχαν από σοβαρή κατάθλιψη που δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με φαρμακευτική αγωγή ή άλλες προσεγγίσεις. Τα τρία τέταρτα των συμμετεχόντων είχαν τόσο σοβαρά συμπτώματα που δεν μπορούσαν να εργαστούν.
Σε κάθε συμμετέχοντα εμφυτεύτηκε η συσκευή που διεγείρει το πνευμονογαστρικό νεύρο, αλλά μόνο οι μισές συσκευές ήταν ενεργοποιημένες. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τις απαντήσεις των συμμετεχόντων χρησιμοποιώντας πολλαπλά εργαλεία αξιολόγησης. Ενώ το κύριο εργαλείο αξιολόγησης δεν αποκάλυψε σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων που ήταν ενεργές ή όχι, πολλά από τα άλλα εργαλεία έδειξαν σημαντικά οφέλη από τη χρήση της συσκευής. Το μέγεθος της βελτίωσης που βιώνουν οι συμμετέχοντες θα μπορούσε να είναι η διαφορά μεταξύ της αδυναμίας να σηκωθούν από το κρεβάτι και της παραγωγικότητας και της αποτελεσματικής αλληλεπίδρασης με τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Συσκευή διέγερσης του πνευμονογαστρικού νεύρου είχε εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) πριν από σχεδόν δύο δεκαετίες (και) για την θεραπεία κατάθλιψης.

Η VNS έχει δείξει αποτελεσματικότητα στη θεραπεία τόσο της μονοπολικής όσο και της διπολικής κατάθλιψης που είναι ανθεκτική στη θεραπεία. Διερευνάται, επίσης, η χρήση της VNS στην επιλόχειο κατάθλιψη, με μελέτες να δείχνουν σημαντική μείωση των καταθλιπτικών και αγχωδών συμπτωμάτων στο 74% των συμμετεχόντων μετά έξι εβδομάδες μη επεμβατικής διέγερσης. Η VNS θεωρείται γενικά ασφαλής, αλλά σχετίζεται με συγκεκριμένες, συχνά ήπιες, παρενέργειες, που σχετίζονται κυρίως με την ίδια τη διέγερση. Οι πιο συχνές παρενέργειες της εμφυτευμένης VNS περιλαμβάνουν αλλαγές στη φωνή (βραχνάδα), πόνο στο λαιμό, βήχα, δύσπνοια και πόνο στον αυχένα. Οι παρενέργειες συχνά μειώνονται με την πάροδο του χρόνου, με μόνο τη βραχνάδα κατά τη διάρκεια της διέγερσης να επιμένει. Η μη επεμβατική διαδερμική VNS (η tVNS), προκαλεί λιγότερες ή λιγότερο σοβαρές παρενέργειες.

Οι συμμετέχοντες στην έρευνα θα παρακολουθούνται για τα επόμενα τέσσερα χρόνια ώστε να προσδιοριστεί η διάρκεια των αποτελεσμάτων και το τελικό όφελος. Επιπλέον, οι ερευνητές εργάζονται για τον εντοπισμό των χαρακτηριστικών των ασθενών που συνδέονται με τη μεγαλύτερη ανταπόκριση.

Να σημειώσουμε ότι, στην Ελλάδα εφαρμόζεται από χρόνια η μέθοδος του VNS, δηλαδή η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου επεμβατικά, ενώ πρόσφατα εφαρμόζεται και η tVNS. Το κόστος του εξωτερικού διεγέρτη tVNS μπορεί να εγκριθεί κατόπιν εισήγησης ιατρού νευροχειρουργού ή νευρολόγου και έγκρισης από το ΚΕΣΥ. Επίσης συσκευές tVNS πωλούνται στο internet.

Επίλογος… Ο Ρόμπερτ Μπάρτον, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (και κληρικός) είχε εκδόσει το 1621 το βιβλίο: «Η Ανατομία της Μελαγχολίας», μια εμπεριστατωμένη πραγματεία για την κατάθλιψη και τη θεραπεία της· το έγραψε- κυρίως- για να ξεπεράσει τον εαυτό του, ως έναν δια βίου πάσχοντα από κατάθλιψη. Ο Μπάρτον μέσα σε λίγες αράδες τα έλεγε όλα: «Γράφω για τη μελαγχολία ώστε με αυτήν την απασχόληση να γλιτώσω από τη μελαγχολία. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αιτία της μελαγχολίας από την αδράνεια. Δεν υπάρχει καλύτερη θεραπεία από την απασχόληση με κάτι». Τέλος!