ΕΟΔΥ: Η ιλαρά συνεχίζει να προκαλεί σοβαρές επιπλοκές και θανάτους

Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) προειδοποιεί για τη συνεχιζόμενη κυκλοφορία της ιλαράς στην ευρωπαϊκή ήπειρο, υπογραμμίζοντας πως η συντριπτική πλειονότητα των περιστατικών εντοπίζεται σε άτομα που δεν έχουν εμβολιαστεί ή έχουν λάβει ελλιπή εμβολιαστική κάλυψη.

Αν και η συχνότητα εμφάνισης της νόσου κατά το 2025 παρουσίασε σημαντική υποχώρηση συγκριτικά με το 2024, ο Οργανισμός επισημαίνει ότι η ιλαρά παραμένει ενεργή, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα υγείας αλλά και θανάτους.

Εξαιτίας της εποχικότητας της νόσου, η οποία παρουσιάζει έξαρση κατά το τέλος του χειμώνα και τις αρχές της άνοιξης, ο ΕΟΔΥ σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψη και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) προτρέπουν τους πολίτες να προβούν σε έλεγχο της εμβολιαστικής τους κατάστασης ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης προστασία τους. Τα βρέφη και τα παιδιά μικρής ηλικίας που δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμα το σχήμα του εμβολιασμού τους θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, η διατήρηση υψηλών επιπέδων εμβολιαστικής κάλυψης μέσω δύο δόσεων του εμβολίου MMR αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα για την αποτροπή νέων επιδημικών εξάρσεων και τη θωράκιση των ευαίσθητων πληθυσμιακών ομάδων.

Εξάπλωση σε 30 ευρωπαϊκές χώρες

Αναφορικά με την εξάπλωση σε 30 ευρωπαϊκές χώρες, η πρόσφατη έκθεση του ECDC για το 2025 κατέγραψε συνολικά 7.655 κρούσματα και οκτώ θανάτους, εκ των οποίων τέσσερις σημειώθηκαν στη Γαλλία, τρεις στη Ρουμανία και ένας στις Κάτω Χώρες. Παρόλο που τα νούμερα αυτά είναι αισθητά μειωμένα σε σχέση με τα 35.000 και πλέον κρούσματα και τους 23 θανάτους του 2024, ο αριθμός παραμένει σχεδόν διπλάσιος από αυτόν του 2023. Το 80% περίπου των ασθενών ήταν ανεμβολίαστοι, γεγονός που αναδεικνύει πόσο κρίσιμος είναι ο εμβολιασμός των επίνοσων ατόμων με δύο δόσεις MMR για την επίτευξη της ανοσίας της αγέλης, η οποία απαιτεί κάλυψη του πληθυσμού σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 95%.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ευαλωτότητα των βρεφών, καθώς ο ΕΟΔΥ σημειώνει ότι το 30% των νοσούντων εμφανίζει τουλάχιστον μία επιπλοκή, ενώ ένας στους τέσσερις χρήζει νοσοκομειακής περίθαλψης. Τα παιδιά κάτω των πέντε ετών αποτέλεσαν το 40% των περιστατικών για το 2025, με τα βρέφη κάτω του έτους να διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο αφού δεν έχουν φτάσει ακόμα στην ηλικία εμβολιασμού. Η ιλαρά επηρεάζει πάντως όλες τις ηλικίες, καθώς τα δεδομένα του Δεκεμβρίου 2025 δείχνουν ότι το 26% των κρουσμάτων αφορούσε ενήλικες 20-29 ετών και το 32% άτομα άνω των 30 ετών.

Στην Ελλάδα, το 2024 δηλώθηκαν 38 περιστατικ ά χωρίς θανατηφόρα έκβαση, με το 72% να αφορά Έλληνες υπηκόους, κυρίως στις ηλικιακές ομάδες 45-64 και 25-44 ετών. Στα κρούσματα αυτά συμπεριλαμβάνονταν σε ποσοστό 30% εργαζόμενοι σε δομές υγείας και 19% μέλη της κοινότητας Ρομά. Τα μισά από αυτά τα περιστατικά ήταν ενδημικά, ενώ τα υπόλοιπα εισαγόμενα. Για το 2025, δηλώθηκαν τέσσερα κρούσματα σε άτομα 25 έως 45 ετών, εκ των οποίων τα τρία ήταν επίνοσα και το ένα αφορούσε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή, ενώ και πάλι καταγράφηκε περιστατικό σε εργαζόμενο στον τομέα της υγείας.

Ο επίσημος οδηγός εμβολιασμού συστήνει την πρώτη δόση του MMR μετά τον 12ο μήνα ζωής και τη δεύτερη μεταξύ 24 και 35 μηνών, ή και νωρίτερα εφόσον έχει μεσολαβήσει ένας μήνας από την πρώτη. Όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1970 οφείλουν να έχουν κάνει και τις δύο δόσεις, εκτός αν υπάρχει ιατρική αντένδειξη ή αποδεδειγμένο ιστορικό νόσησης, ενώ οι γεννηθέντες πριν το 1970 θεωρούνται γενικά άνοσοι. Σε περιόδους έξαρσης ή πριν από ταξίδια σε χώρες όπου ενδημεί η νόσος, συστήνεται μια δόση ακόμα και σε βρέφη 6-11 μηνών. Επιπλέον, ομάδες υψηλού κινδύνου όπως εκπαιδευτικοί και επαγγελματίες υγείας καλούνται να διασφαλίζουν την πλήρη εμβολιαστική τους κάλυψη.

Τέλος, στο πλαίσιο στοχευμένων δράσεων του ΕΟΔΥ από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως τον Οκτώβριο του 2025, εξετάστηκαν πάνω από 1.100 παιδιά Ρομά και διενεργήθηκαν περισσότεροι από 480 εμβολιασμοί MMR σε καταυλισμούς και οικισμούς σε όλη την επικράτεια, ενισχύοντας την προστασία απέναντι στην ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα.