Συναγερμός ΠΟΥ για τον καρκίνο: Αναμένεται «εκτόξευση» διαγνώσεων - Οι «κρυφές» απειλές για την υγεία

Κατακόρυφη άνοδο αναμένεται να καταγράψουν τα νέα περιστατικά καρκίνου ετησίως, καθώς υπολογίζεται ότι ως το 2025 θα αγγίξουν τα 35 εκατομμύρια. Χαρακτηριστικά, το 2024 είχαν σημειωθεί 20,6 εκατομμύρια διαγνώσεις.

Σημειώνεται πως τα δεδομένα αυτά προκύπτουν από την επίσημη έκθεση που εξέδωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) σε συνεργασία με τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), χτυπώντας καμπανάκι για τη διεύρυνση των ανισοτήτων στην περίθαλψη.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της μελέτης και το γεγονός ότι η νόσος αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου στον πλανήτη με πάνω από 26.000 απώλειες καθημερινά, ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, προέβη σε μια ηχηρή τοποθέτηση: «Ο καρκίνος είναι μια βαθιά προσωπική ασθένεια που αγγίζει σχεδόν όλους μας. Το αν ένας άνθρωπος θα επιβιώσει, όμως, δεν πρέπει ποτέ να εξαρτάται από το πού γεννήθηκε ή από το εισόδημά του. Οι ανισότητες που καταγράφονται στην έκθεση δεν είναι αναπόφευκτες. Είναι αποτέλεσμα επιλογών και μπορούν να ανατραπούν με πιο ισχυρή και συντονισμένη δράση».

Αυτή τη στιγμή, λιγότερες από μία στις τρεις χώρες παρέχουν ογκολογική φροντίδα μέσω των προγραμμάτων καθολικής κάλυψης υγείας, αφήνοντας εκατομμύρια ασθενείς χωρίς πρόσβαση σε βασικές θεραπείες.

Παχυσαρκία, ένας ύψιστος παράγοντας κινδύνου

Η αύξηση της συχνότητας εμφάνισης της νόσου συνδέεται άμεσα με την άνοδο του προσδόκιμου ζωής και τη γήρανση του πληθυσμού, αλλά και με την έξαρση συγκεκριμένων παραγόντων που αφορούν τον σύγχρονο τρόπο διαβίωσης. Παρά τη μείωση της χρήσης καπνού κατά 27% από το 2010 και την επέκταση του εμβολιασμού για τον ιό HPV στο 85% των χωρών, η κατακόρυφη αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς συνδέεται με περισσότερες από δώδεκα μορφές όγκων στο ήπαρ, το πάγκρεας και το έντερο.

Ο επικεφαλής του προγράμματος ελέγχου του καρκίνου στον ΠΟΥ, Αντρέ Ιλμπάουι, αναφέρθηκε στις συνέπειες αυτής της τάσης σημειώνοντας: «Όταν οι καρκίνοι που σχετίζονται με την παχυσαρκία γίνουν ο κανόνας, το βάρος για τα συστήματα υγείας θα είναι τεράστιο σε κάθε χώρα. Αυτό πιθανότατα θα συμβεί μέσα στα επόμενα 20 έως 30 χρόνια». Την ίδια στιγμή, ο ίδιος συμπλήρωσε με νόημα πως «πάρα πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να μένουν πίσω».

Ωστόσο, η επιδημιολόγος της IARC, Ιζαμπέλ Σερζοματάραμ, διευκρίνισε ότι η πρόληψη μπορεί να ανατρέψει την κατάσταση: «Τέσσερις στις δέκα νέες περιπτώσεις καρκίνου συνδέονται με παράγοντες κινδύνου που ήδη γνωρίζουμε και γνωρίζουμε επίσης πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν».

Οικονομικοί φραγμοί στην περίθαλψη

Οι διαφορές στα ποσοστά ίασης ανάμεσα στις αναπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες παραμένουν χαοτικές. Ενδεικτικά, η επιβίωση από καρκίνο του μαστού στην πενταετία αγγίζει το 87% στις χώρες υψηλού εισοδήματος, ενώ πέφτει στο 42% ή και κάτω από το 30% στις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη.

Η Ιζαμπέλ Σερζοματάραμ έφερε ως παράδειγμα τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αναφέροντας: «Στις χώρες υψηλού εισοδήματος της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μειώνεται σε σημείο σχεδόν να εξαλειφθεί. Σε πολλές χώρες της υποσαχάριας Αφρικής εξακολουθεί να αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου».

Στον αντίποδα, ο αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, Έμιλ Λου, σχολίασε τη σταθερότητα των διαγνώσεων στις ΗΠΑ και τη μείωση της θνησιμότητας χάρη σε νέες μεθόδους όπως η ανοσοθεραπεία για τον καρκίνο του πνεύμονα. «Παρότι έχουμε σημειώσει μεγάλη πρόοδο στην αντιμετώπιση αρκετών μορφών καρκίνου, η αύξηση της συχνότητας εμφάνισής του σε παγκόσμιο επίπεδο δείχνει ότι έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας», εξήγησε ο ίδιος.

Εκτός από το καθαρά ιατρικό σκέλος, η πρώτη παγκόσμια έρευνα του οργανισμού σε άτομα που έχουν έρθει αντιμέτωπα με τη νόσο αναδεικνύει την τεράστια κοινωνική επιβάρυνση. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 45% των οικογενειών έρχεται αντιμέτωπο με σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, πάνω από τους μισούς ασθενείς εμφανίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, ενώ οι φροντιστές βιώνουν έντονη ψυχολογική πίεση και κοινωνική απομόνωση.