Γιατί ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να είναι πιο δύσκολος για θεραπεία στους νέους;

Η αύξηση των περιστατικών καρκίνου του παχέος εντέρου σε ασθενείς κάτω των 50 ετών συνεχίζει να προβληματίζει τους ερευνητές, οι οποίοι εξακολουθούν να προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί, στα νεότερα άτομα, ο καρκίνος είναι πιο επιθετικός και συνοδεύεται από χειρότερη πρόγνωση, ακόμη και με πιο εντατική θεραπευτική αγωγή.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα έριξε φως σε μια πιθανή απάντηση: οι όγκοι στους νεότερους ανθρώπους είναι διαφορετικοί σε κυτταρικό επίπεδο, εμφανίζοντας χαρακτηριστικά που ενδέχεται να εξηγούν γιατί είναι πιο ανθεκτικοί στη θεραπεία και πιο πιθανό να κάνουν μεταστάσεις και να εξαπλωθούν σε ολόκληρο το σώμα.

Για τη διεξαγωγή της μελέτης, οι ερευνητές ανέλυσαν 189 κατεψυγμένα δείγματα όγκων καρκίνου του παχέος εντέρου που λήφθηκαν από άτομα ηλικίας από 20 έως 90 ετών. Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα ευρήματα αυτά θα μπορούσαν να προσφέρουν νέους στόχους για μελλοντικές έρευνες και θεραπείες.

Γιατί;

«Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει», δήλωσε η Κίμι Νγκ, διευθύντρια του Κέντρου Καρκίνου του Παχέος Εντέρου Νεανικής Έναρξης στο Ινστιτούτο Καρκίνου Dana-Farber και συνεπιβλέπουσα της μελέτης. «Όμως τα τελευταία χρόνια έχουμε περισσότερες γνώσεις από ποτέ… και πιστεύω ότι οι ασθενείς μας νιώθουν ικανοποίηση καθώς υπάρχει ελπίδα για τη μελλοντική κατανόηση της νόσου τους».

Αν και η επίπτωση και η θνησιμότητα από τον καρκίνο του παχέος εντέρου έχουν μειωθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες τις τελευταίες δεκαετίες χάρη στις βελτιώσεις στον προληπτικό έλεγχο και τη θεραπεία, τα αίτια πίσω από τη σημαντική αύξηση της νόσου σε άτομα κάτω των 50 ετών παραμένουν μυστήριο.

«Το κύριο ερώτημα στον τομέα αυτόν ήταν: "Γιατί αυξάνεται;"», δήλωσε η Άνα Άντερσον, διευθύντρια του προγράμματος καρκίνου στο Ινστιτούτο Gene Lay του Νοσοκομείου Brigham and Women’s και επίσης συνεπιβλέπουσα της μελέτης. «Και το δεύτερο: "Πρόκειται για μια διαφορετική νόσο;"».

Υπάρχουν ανησυχητικές διαφορές μεταξύ των νεότερων ασθενών με καρκίνο του παχέος εντέρου και των μεγαλύτερων: στα άτομα κάτω των 50 ετών, ο καρκίνος διαγιγνώσκεται συχνά σε προχωρημένο στάδιο, όταν έχει ήδη εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος.

Αν και τα δεδομένα είναι μικτά, ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν επίσης ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου με πρώιμη έναρξη μπορεί να είναι πιο επιθετικός και ότι οι νεότεροι ασθενείς έχουν χειρότερη εξέλιξη σε σχέση με τους μεγαλύτερους, παρόλο που είναι πιο υγιείς και σε θέση να λάβουν πιο εντατική θεραπεία (άλλες μελέτες αναφέρουν ότι τα αποτελέσματα είναι παρόμοια μεταξύ νεότερων και μεγαλύτερων ασθενών), γράφει η Washington Post.

Για τη δημιουργία της νέας μελέτης, οι ερευνητές αξιοποίησαν μια βιοτράπεζα κατεψυγμένων δειγμάτων όγκων από το Ινστιτούτο Καρκίνου Dana-Farber. Συνδυαστικά, τα δείγματα αυτά παρουσιάζουν μια συνεχή εικόνα των κυττάρων καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα διαφορετικών ηλικιών. Οι διαφορές που παρατηρήθηκαν ήταν μεγάλες.

Η μεγάλη αλλαγή

Η σημαντικότερη αλλαγή που παρατήρησαν οι ερευνητές ήταν η υψηλότερη παρουσία στρωματικών κυττάρων -τα οποία σχηματίζουν ένα στρώμα συνδετικού ιστού που λειτουργεί ως «σκελετός» γύρω από τους όγκους- στους νεότερους ασθενείς. Τα στρωματικά κύτταρα μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη του όγκου και να τον προστατεύσουν από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος ή τα φάρμακα. Σε άλλες μορφές καρκίνου, έχουν συσχετιστεί με ανθεκτικότητα στη χημειοθεραπεία.

«Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να εξηγήσει γιατί οι νεότεροι ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου μπορεί να ανταποκρίνονται λιγότερο στη θεραπεία», δήλωσε η Νγκ.

Οι ερευνητές ταυτοποίησαν επίσης δεκάδες γονίδια που εκφράζονταν διαφορετικά στους όγκους των νεότερων ασθενών σε σύγκριση με εκείνους των μεγαλύτερων. Ορισμένα από αυτά τα γονίδια σχετίζονται με την τάση του καρκίνου να κάνει μεταστάσεις και να εξαπλώνεται -γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί ο καρκίνος του παχέος εντέρου νεανικής έναρξης είναι πιο επιθετικός- ενώ άλλα έχουν λειτουργίες που παραμένουν ακόμη άγνωστες.

Ο Χάιντς-Γιόζεφ Λεντς, καθηγητής ιατρικής και βιολογίας του καρκίνου στην Ιατρική Σχολή Keck του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, ανέφερε ότι τα ευρήματα είναι υποσχόμενα. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι διαφορές στους όγκους είναι αυτές που τους καθιστούν πιο επιθετικούς ή ανθεκτικούς.

«Αυτό είναι το ερώτημα που ακόμη δεν έχει απάντηση», δήλωσε ο Λεντς.

Η Νγκ και η Άντερσον ανέφεραν ότι ελπίζουν πως η δημοσίευση αυτή θα ενθαρρύνει περαιτέρω έρευνες σχετικά με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των όγκων πρώιμης έναρξης και τον τρόπο αντιμετώπισής τους. Άλλες μελέτες έχουν ήδη εξετάσει τη στόχευση των στρωματικών κυττάρων ως θεραπευτική οδό σε διαφορετικές μορφές καρκίνου.

«Γενικά αντιμετωπίζουμε τους νεότερους ασθενείς με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζουμε τους μεγαλύτερους», δήλωσε η Νγκ. «Η ελπίδα μας είναι ότι, αξιοποιώντας αυτά τα ευρήματα… αυτά θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποτελέσουν θεραπευτικούς στόχους για μια πιο στοχευμένη και προσαρμοσμένη προσέγγιση στο μέλλον για τους νέους ασθενείς μας».

Η Ρέιτσελ Ισάκα, διευθύντρια του προγράμματος προληπτικού ελέγχου καρκίνου του παχέος εντέρου στο Κέντρο Καρκίνου Fred Hutchinson, η οποία επίσης δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε ότι η κατανόηση των κυτταρικών διαφορών στον καρκίνο πρώιμης έναρξης θα μπορούσε τελικά να προσφέρει περισσότερες πληροφορίες για τα προκαρκινικά κύτταρα και για το πώς μπορεί να βελτιωθεί ο προληπτικός έλεγχος.

«Πιστεύω ότι αυτό είναι ένα πραγματικά σημαντικό βήμα, το οποίο ελπίζουμε να μας φέρει πιο κοντά σε αυτόν τον στόχο», δήλωσε η Ισάκα.