Ιστορία|30.05.2026 07:55

Πώς εξευτελίστηκαν χιλιάδες Ιταλοί που πήραν μέρος στη Μάχη της Κρήτης – Μια πτυχή της Ιστορίας που έχει ξεχαστεί

Νίκος Τζιανίδης

Οι Ιταλοί δεν ρεζιλευτήκαν μόνο στα βουνά της Ηπείρου κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο· και στην Κρήτη τους περίμενε η ταπείνωση. Εκείνη η περιπέτεια των γειτόνων μας έχει περάσει στις υποσημειώσεις των κεφαλαίων της Ιστορίας, αλλά παραμένει σημείο αναφοράς των ικανοτήτων των επίδοξων κατακτητών της Ελλάδας.

Τέτοιες μέρες πριν από 85 χρόνια, στις 20 Μαΐου του 1941, οι Γερμανοί έθεσαν σε εφαρμογή την Επιχείρηση Ερμής, εξαπολύοντας την μεγαλύτερη και μοναδική μέχρι σήμερα, από άποψης δυνάμεων, αεραποβατική επιχείρηση στην παγκόσμια ιστορία. Ήταν η θρυλική Μάχη της Κρήτης. Θεωρείται μοναδική διότι ο αντικειμενικός σκοπός κατελήφθη εξ ολοκλήρου από αέρος.
Στις 25 Απριλίου του 1941, ο Αδόλφος Χίτλερ υπέγραψε την Διαταγή του υπ' αριθμ. 28, ανοίγοντας τον δρόμο την εισβολή στην Κρήτη.

Οι γερμανοί αλεξιπτωτιστές σήκωσαν το κύριο βάρος της επίθεσης, αλλά ο σύμμαχος των Ναζί, ο Μπενίτο Μουσολίνι, που είχε εκτεθεί με την αποτυχημένη προσπάθειά του να καταλάβει την Ελλάδα, επέμεινε σε μια παράλληλη αμφίβια επιχείρηση για την ενίσχυση της προσπάθειας του Άξονα, αλλά- κυρίως- για την ιταλική παρουσίας στην όλη επιχείρηση που θεωρείτο σίγουρο ότι θα στεφθεί με επιτυχία.

Να σημειώσουμε κάτι που γνωρίζουν οι περισσότεροι: οι Γερμανοί κατάφεραν να καταλάβουν την Κρήτη, ωστόσο εκείνη η επιτυχία κόστισε τόσο πολύ σε ανθρώπινο δυναμικό και υλικό πολέμου ώστε δεν επιχειρήθηκε ποτέ ξανά άλλη αεραποβατική εισβολή κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πόλεμου!
Και οι Ιταλοί ρίχνονται στη μάχη, έπειτα από τα χαστούκια στα βουνά της Πίνδου. Και όλα άρχισαν με τις... καλύτερες προϋποθέσεις. Στις 19 Μαΐου 1941, μια νηοπομπή 21 καϊκιών αναχώρησε από τον Πειραιά, όμως επτά από εκείνα αναγκάστηκαν να επιστρέψουν λόγω βλαβών. Η τορπιλάκατος «Sirio» που θα συνόδευε τα καΐκια, είχε υποστεί βλάβη στην δεξιά προπέλα και είχε αντικατασταθεί από την τορπιλάκατο «Curtatone», που βυθίστηκε την επόμενη μέρα όταν προσέκρουσε σε νάρκη ενώ κατευθυνόταν προς την νηοπομπή. Και έπειτα από πολλές περιπέτειες οι… πεζοναύτες του Μουσολίνι αναχώρησαν.

Γύρισαν κακήν κακώς!

Περίπου 2.000 άνδρες από την 50ή Μεραρχία Πεζικού, επιτηρούμενος από την τορπιλάκατο «Lupo» επιχείρησε να αποβιβαστεί στις βόρειες ακτές της Κρήτης. Οι Ιταλοί αναχαιτίστηκαν από καταδρομικά και αντιτορπιλικά του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού. Το πολεμικό πλοίο συνοδείας απωθήθηκε εύκολα από τα βρετανικά πυρά, αφήνοντας τα ευάλωτα αποβατικά σκάφη (καΐκια θα τα λέγαμε πιο σωστά) διάσπαρτα και τα περισσότερα κατεστραμμένα.
Μια δεύτερη, μικρότερη ιταλική νηοπομπή, κινούμενη από την ιταλοκρατούμενη Ρόδο, επιχείρησε να φτάσει στις ανατολικές ακτές της Κρήτης, κοντά στη Σητεία. Τα βρετανικά πολεμικά πλοία υποχρέωσαν τους τρομοκρατημένους Ιταλούς να ματαιώσουν την απόβαση και να υποχωρήσουν.

Επίσης μια άλλη νηοπομπή 38 καϊκιών και ατμόπλοιων, με επιβαίνοντες 4.000 στρατιώτες απέπλευσαν από τη Μήλο με σκοπό να συναντηθούν με το τορπιλοβόλο «Sagittario» που επιδόθηκε στη διάσωση ναυαγών από ιταλικά πολεμικά πλοία που είχαν προσκρούσει σε νάρκες! Μέχρι τις πέντε το πρωί της 21ης Μαΐου, η νηοπομπή των επίδοξων εισβολέων είχε διαλυθεί και κακήν κακώς άρχισαν να γυρίζουν τις πλώρες τους προς το Λαύριο! Ο Μουσολίνι ενημερωνόταν και γινόταν έξαλλος. Όμως, αυτοί ήταν οι Ιταλοί…

Τελικώς, αφού οι γερμανικές δυνάμεις κατάφεραν να κυριαρχήσουν, οι Ιταλοί πέτυχαν μια- εκ του ασφαλούς- απόβαση. Ένα Σύνταγμα τυφεκιοφόρων (2000 άνδρες) της 50ης Μεραρχίας Πεζικού «Ρεγγίνα» αποβιβάστηκε στη Σητεία, με σκοπό να συμμετάσχουν στη φάση εκκαθάρισης του νησιού που- ουσιαστικά- είχε ασφαλιστεί από την γερμανική προσπάθεια.
Για τον Μουσολίνι, αυτή η καθυστερημένη και αναποτελεσματική προσθήκη των δυνάμεών του στη Μάχη της Κρήτης θεωρήθηκε βαθιά ταπεινωτική από την ανώτατη διοίκηση του Άξονα.
Και τα ευτράπελα για τους Ιταλούς Κατακτητές μόλις άρχιζαν. Ο πολεμικός ανταποκριτής Τζιάνι Μπάλντι, που συνόδευε το εκστρατευτικό σώμα περιέγραψε με λεπτομέρειες που θα μπορούσαν να γίνουν σενάριο κωμωδίας τα όσα επακολούθησαν...
Με ένα τουριστικό χάρτη, στη γερμανική γλώσσα, στα χέρια του επικεφαλής των Ιταλών, οι στρατιώτες χρειάστηκαν κάτι λιγότερο από μια εβδομάδα να φθάσουν από τις ακτές της Σητείας στην Ιεράπετρα! Μιλάμε για διαδρομή με τα πόδια- στη χειρότερη περίπτωση- 15 ωρών… «Αν βρίσκαμε εχθρό στο δρόμο μας θα μας είχε εξολοθρεύσει» έγραφε στο ημερολόγιό του ιταλός στρατιώτης.

Για γέλια και για κλάματα...

Κι όταν- επιτέλους- έφτασαν στην Ιεράπετρα ήταν εξουθενωμένοι· είχαν προβλήματα δυσεντερίας, έλλειψη πόσιμου νερού και είχαν σκοτώσει ό,τι οικόσιτο ζώο βρέθηκε στο πέρασμά τους για να χορτάσουν την πείνα τους. «Επρόκειτο για ένα γελοίο θέαμα» έγραψε ο πολεμικός ανταποκριτής... Όταν έφτασαν οι Ιταλοί, ρακένδυτοι και ταλαιπωρημένοι, στην κεντρική πλατεία της Ιεράπετρας, οι Γερμανοί- που είχαν φτάσει 24 ώρες νωρίτερα- τους περίμεναν για να τους παραδώσουν την πόλη.

Σήμερα τους λοιδορούμε, όμως, για να είμαστε ειλικρινείς, δεν αληθεύει ότι ο Ιταλικός Στρατός ήταν άχρηστος. Τι συνέβη τότε; Η εσωτερική πολιτική και η άνοδος του φασισμού στην Ιταλία κράτησαν τον Ιταλικό Στρατό πίσω και με την πάροδο του χρόνου υποβάθμισαν τη συνολική του ικανότητα για να διεξάγει σύγχρονους πολέμους. Στην Αιθιοπία, οι Ιταλοί, πολέμησαν υποδεέστερους αντιπάλους και νίκησαν, όταν όμως βρέθηκαν στα βουνά της Ηπείρου, απέναντι σε παθιασμένο αντίπαλο, υποχώρησαν ατάκτως. Και μην ξεχνάμε: ιταλοί στρατιώτες που πολέμησαν στο ανατολικό μέτωπο-αρωγοί των Γερμανών στην Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, είχαν τη φήμη εξαιρετικών μαχητών, μάλιστα απόσπασμα ιταλικού ιππικού διέσπασε τις σοβιετικές άμυνες- σε μια από τις τελευταίες επιθέσεις ιππικού σε ολόκληρο τον πόλεμο- και με ελάχιστες απώλειες αιχμαλώτισε χιλιάδες σοβιετικούς στρατιώτες. Με τους Έλληνες, όμως, τα βρήκαν δύσκολα!

Β' Παγκόσμιος ΠόλεμοςΙταλοίειδήσεις τώραΜάχη της ΚρήτηςΚρήτη