Lykke Li: Το κορίτσι πίσω από το «I Follow Rivers»

Για όσους πέρασαν τα φοιτητικά τους χρόνια στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, το «I Follow Rivers» αποτελεί κάτι περισσότερο από μια μεγάλη επιτυχία. Ήταν το τραγούδι που έντυσε αμέτρητες βραδιές, από τα μπαρ και τα κλαμπ μέχρι τις νυχτερινές διαδρομές με φίλους. Πίσω από εκείνη τη φωνή, αιθέρια και αμέσως αναγνωρίσιμη, βρισκόταν μια νεαρή Σουηδή που λίγα χρόνια νωρίτερα είχε αφήσει τη χώρα της για να κυνηγήσει το δικό της όνειρο στη Νέα Υόρκη. Η Lykke Li.

Σήμερα, δεκαπέντε χρόνια μετά την παγκόσμια επιτυχία του τραγουδιού που τη σύστησε σε ένα ευρύ κοινό, η ταλαντούχα τραγουδοποιός ετοιμάζεται να εμφανιστεί για πρώτη φορά στην Αθήνα. Στις 22 Ιουνίου θα ανέβει στη σκηνή του Ηρωδείου, σε μία από τις πιο πολυαναμενόμενες συναυλίες του φετινού καλοκαιριού. Η αφορμή είναι ιδανική για να γνωρίσουμε καλύτερα τη γυναίκα πίσω από τα τραγούδια που σημάδεψαν μια ολόκληρη γενιά.

Το κορίτσι από τη Στοκχόλμη που μεγάλωσε ταξιδεύοντας

Η Li Lykke Timotej Svensson γεννήθηκε στο Ystad της Σουηδίας, σε μια οικογένεια καλλιτεχνών. Η μητέρα της ήταν φωτογράφος και ο πατέρας της μουσικός. Τα παιδικά της χρόνια μοιράστηκαν ανάμεσα στη Σουηδία, την Πορτογαλία, την Ινδία και το Νεπάλ. Η επαφή με διαφορετικούς πολιτισμούς διαμόρφωσε τη ματιά της απέναντι στον κόσμο και καλλιέργησε μια έντονη ανάγκη για αναζήτηση και ελευθερία.

Όπως έχει αναφέρει σε συνεντεύξεις της, η μητέρα της την ενθάρρυνε να ταξιδεύει και να ζει με θάρρος. «Ταξίδεψε όσο περισσότερο μπορείς και μην αφήσεις τον φόβο να καθορίζει τη ζωή σου», ήταν μια συμβουλή που κράτησε για πάντα μαζί της.

Σε ηλικία 19 ετών πήρε μια απόφαση που θα άλλαζε τη ζωή της. Παρότι είχε γίνει δεκτή στη σχολή λογοτεχνίας, επέλεξε να μετακομίσει στη Νέα Υόρκη. Εκεί, σε ένα μικρό διαμέρισμα, άρχισε να ηχογραφεί τα πρώτα της τραγούδια. «Ήμουν μόνη στο δωμάτιό μου και έφτιαχνα μουσική», θυμόταν αργότερα. «Ήθελα να δημιουργήσω κάτι απόλυτα προσωπικό και άμεσο, σαν να ακούς τη μουσική, τη στιγμή που γεννιέται».

Η συνάντησή της με τον Bjorn Yttling, μέλος των Peter Bjorn and John, αποδείχθηκε καθοριστική. Μαζί διαμόρφωσαν τον χαρακτηριστικό ήχο που θα τη συνόδευε στα πρώτα της βήματα και οδήγησε στην κυκλοφορία του «Youth Novels» το 2008. Το άλμπουμ απέσπασε εξαιρετικές κριτικές και σύστησε στο διεθνές κοινό μια νέα, ξεχωριστή φωνή της ευρωπαϊκής indie pop. Λίγα χρόνια αργότερα, με το «Wounded Rhymes» και το «I Never Learn», η Lykke Li είχε ήδη καθιερωθεί ως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες τραγουδοποιούς της γενιάς της.

Η μεγάλη έκρηξη του «I Follow Rivers»

Όταν κυκλοφόρησε το «I Follow Rivers», αγαπήθηκε αρχικά από το κοινό της indie pop. Πολύ γρήγορα, όμως, ξέφυγε από τα όρια της εναλλακτικής σκηνής και βρέθηκε παντού. Στα ραδιόφωνα, στα μπαρ, στις λίστες επιτυχιών, στα φεστιβάλ και στις σκηνές όλου του κόσμου. Και το πιο εντυπωσιακό είναι πως η διαδρομή του συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, νέοι ακροατές το ανακαλύπτουν καθημερινά μέσα από τις πλατφόρμες streaming και τα κοινωνικά δίκτυα, χαρίζοντάς του μια σπάνια διαχρονικότητα.

Η Lykke Li παρακολουθεί αυτή την πορεία με ευγνωμοσύνη. «Είναι ένα τεράστιο δώρο για μένα. Αν καταφέρεις να γράψεις ένα τραγούδι που συνεχίζει να βρίσκει νέους δρόμους, να επανέρχεται και να αγγίζει διαφορετικές γενιές, τότε έχεις πετύχει κάτι που κάθε δημιουργός ονειρεύεται. Νιώθω πολύ τυχερή και βαθιά ευγνώμων. Με έναν τρόπο, αυτό το τραγούδι με δικαίωσε ως τραγουδοποιό», έχει δηλώσει.

Ίσως το πιο παράδοξο στοιχείο στην ιστορία του τραγουδιού είναι ότι μία από τις πιο δημοφιλείς αναβιώσεις του προέκυψε εντελώς αυθόρμητα. Μια πιο αργή εκδοχή του κυκλοφόρησε μέσα από το TikTok και απέκτησε τεράστια απήχηση σε ένα κοινό που σε πολλές περιπτώσεις γνώριζε το τραγούδι για πρώτη φορά. «Αυτό το έκανε ένα παιδί στο TikTok και απογειώθηκε. Κατά κάποιον τρόπο, οι μεγαλύτερες εμπορικές επιτυχίες μου προέκυψαν από πράγματα που δεν είχα σχεδιάσει εγώ», έχει πει γελώντας.

Από την αρχή της πορείας της, η Lykke Li ακολούθησε έναν δρόμο διαφορετικό από αυτόν που συχνά επιβάλλει η σύγχρονη ποπ. Εκεί όπου κυριαρχεί η τεχνική αρτιότητα και ο απόλυτος έλεγχος, η ίδια αναζητά κάτι πιο ανθρώπινο. Τη στιγμή που συμβαίνει. Τη συγκίνηση πριν αποκτήσει φίλτρα. Την ομορφιά που κρύβεται μέσα στην ατέλεια. «Ήθελα να δημιουργήσω κάτι τόσο προσωπικό και άμεσο όσο οι ηχογραφήσεις που κρατούσα στο κινητό μου. Το μόνο που με ενδιέφερε ήταν να αισθάνομαι ότι είναι αληθινό», έχει πει για το άλμπουμ «Eyeye», ίσως το πιο προσωπικό έργο της μέχρι σήμερα.

Η μουσική της συχνά μοιάζει περισσότερο με κινηματογραφικό τοπίο παρά με μια συμβατική ποπ παραγωγή. Κάθε τραγούδι διαθέτει το δικό του χρώμα, τη δική του θερμοκρασία, τη δική του ατμόσφαιρα. Και πίσω από όλα αυτά βρίσκεται μια δημιουργός που αντιμετωπίζει τον ήχο σχεδόν σαν ζωγραφική. «Κατά τη διάρκεια της μίξης ένιωθα ότι ζωγράφιζα με ήχους», έχει εξηγήσει. Σε άλλη συνέντευξη θυμόταν μια χαρακτηριστική στιγμή από τη δημιουργία του «Eyeye»: «Έλεγα στον συνεργάτη μου ότι αυτό που ακούγαμε έμοιαζε με ήλιο, ενώ εγώ ήθελα να μοιάζει με φεγγάρι. Έτσι αλλάζαμε συνεχώς κατεύθυνση, σαν να προσθέταμε και να αφαιρούσαμε στρώσεις από έναν πίνακα».

Αυτή η προσέγγιση εξηγεί γιατί στις ηχογραφήσεις της υπάρχουν στοιχεία που συνήθως θα αφαιρούνταν στο στάδιο της παραγωγής. Ήχοι από το περιβάλλον, ανοιχτά παράθυρα, πουλιά, νερό, μικρές καθημερινές λεπτομέρειες γίνονται μέρος της σύνθεσης. Για τη Lykke Li, όλα αυτά αποτελούν κομμάτι της ζωής των τραγουδιών της. Για τον ίδιο λόγο απέφευγε ακόμη και τα ακουστικά κατά τη διάρκεια των ηχογραφήσεων. «Με απομακρύνουν από τη στιγμή. Θέλω να είμαι παρούσα σε ό,τι αισθάνομαι και να συνδέομαι άμεσα με τους στίχους. Όταν ξεκινά ο μηχανικός ρυθμός, χάνεται κάτι από αυτή τη σύνδεση», έχει εξηγήσει.

Ίσως γι' αυτό η μουσική της διατηρεί μέχρι σήμερα αυτή τη σπάνια αίσθηση οικειότητας. Ακόμη και στις μεγαλύτερες επιτυχίες της, ο ακροατής έχει την εντύπωση ότι βρίσκεται πολύ κοντά στη στιγμή της δημιουργίας. Σαν να ακούει ένα τραγούδι την ώρα που γεννιέται.

Η αγάπη για τη λογοτεχνία

Παρότι το όνομά της έχει συνδεθεί με τη μουσική, η σχέση της Lykke Li με τη γραφή προηγήθηκε των τραγουδιών. Μετά το σχολείο είχε γίνει δεκτή σε σπουδές λογοτεχνίας και για ένα διάστημα φανταζόταν τον εαυτό της να ακολουθεί έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο. Τελικά, η μουσική κέρδισε το ενδιαφέρον της. Η αγάπη της για τα βιβλία, ωστόσο, παρέμεινε σταθερή. «Τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον γραπτό λόγο. Ακόμη και σήμερα θα ήθελα να μάθω περισσότερα και να γίνω καλύτερη συγγραφέας», έχει δηλώσει.

Στις λογοτεχνικές της αναφορές συναντά κανείς ονόματα όπως η Annie Ernaux, η Simone Weil και η Helen Garner. Και ίσως αυτό να εξηγεί γιατί οι στίχοι της διαθέτουν συχνά μια λογοτεχνική πυκνότητα που ξεπερνά τα όρια της ποπ τραγουδοποιίας. Οι εικόνες που δημιουργεί μοιάζουν συχνά με μικρές ιστορίες, συμπυκνωμένες μέσα σε λίγους στίχους.

Ο παραγωγός Mark Ronson την έχει περιγράψει κάποτε ως «αρχιέρεια της θλίψης και της συντριβής», έναν χαρακτηρισμό που η ίδια αντιμετωπίζει με χιούμορ. Παρ' όλα αυτά, η παρατήρηση αγγίζει μια πλευρά της δουλειάς της. Τα τραγούδια της γεννιούνται συχνά από προσωπικές στιγμές, από σχέσεις που ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους, από περιόδους μοναχικότητας, από τη διαρκή προσπάθεια να κατανοήσει τον εαυτό της και τον κόσμο γύρω της.

Η ίδια αναγνωρίζει ότι η γραφή της έχει αλλάξει με τα χρόνια. «Στα πρώτα μου άλμπουμ ήμουν αρκετά εσωστρεφής, σχεδόν σαν να έγραφα ημερολόγιο. Τώρα νιώθω ότι μπορώ να κοιτάξω πιο μακριά και να έχω μια πιο υπαρξιακή ματιά στα πράγματα», έχει πει.

Η αλλαγή υτή γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στο πιο πρόσφατο έργο της. Στο «The Afterparty», η Lykke Li στρέφει το βλέμμα σε ζητήματα όπως το πέρασμα του χρόνου, η θνητότητα, η ενηλικίωση και η θέση της γυναίκας σε μια βιομηχανία που εξακολουθεί να λατρεύει τη νεότητα. Ο ίδιος ο τίτλος λειτουργεί ως μια εύστοχη μεταφορά, σαν να έχει τελειώσει η γιορτή και να έχει φτάσει η στιγμή που όλοι καλούνται να κοιτάξουν τι έρχεται μετά.

«Ο τίτλος ήρθε πρώτος», έχει εξηγήσει. «Συχνά συμβαίνει αυτό με τα άλμπουμ μου. Εμφανίζεται μια φράση και στη συνέχεια ξεκινά ένα ταξίδι για να καταλάβω τι σημαίνει πραγματικά. Ένιωθα ότι, με έναν τρόπο, ζούμε όλοι σε ένα παγκόσμιο afterparty». Ανάμεσα στα πρόσωπα που σημάδεψαν την πορεία της, ξεχωρίζει ο Bjorn Yttling. Η συνεργασία τους μετρά πλέον περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια και πέντε άλμπουμ, αποτελώντας έναν από τους πιο σταθερούς δεσμούς στη σύγχρονη ποπ μουσική.

Όταν μιλά για εκείνον, η Lykke Li επιλέγει πάντα λόγια γεμάτα εκτίμηση. «Το μεγαλύτερο δώρο της ζωής και της καριέρας μου ήταν ότι γνώρισα τον Bjorn εκείνη την περίοδο. Μου έμαθε πώς να γράφω τραγούδια, με βοήθησε να βρω τον ήχο μου και υπήρξε ένας πραγματικός συνεργάτης. Η ζωή μου θα ήταν εντελώς διαφορετική χωρίς εκείνον».

Το ενδιαφέρον είναι ότι ανάμεσα στους δίσκους τους μεσολαβούν συχνά μεγάλα διαστήματα αποχής. Ο καθένας ακολουθεί τη δική του πορεία μέχρι τη στιγμή που ένα τηλεφώνημα αρκεί για να ξεκινήσουν ξανά από την αρχή. «Κάθε άλμπουμ είναι μια νέα αρχή. Ξεκινάς με μια λευκή σελίδα και προσπαθείς να ανακαλύψεις από την αρχή ποιος είναι ο ήχος αυτού του έργου. Αυτό είναι που κάνει τη διαδικασία τόσο συναρπαστική».

Τα τελευταία χρόνια, η προσωπική της πορεία περιλαμβάνει μια βαθύτερη αναζήτηση γύρω από τη συνείδηση, την πνευματικότητα και την ανθρώπινη φύση. Η ίδια έχει μιλήσει δημόσια για τον τρόπο με τον οποίο ο διαλογισμός και άλλες θεραπευτικές πρακτικές επηρέασαν τη ζωή της. Καθοριστική στάθηκε μια συνάντηση με τον David Lynch, τον εμβληματικό σκηνοθέτη που τη σύστησε στην υπερβατική διαλογιστική. «Άλλαξε τη ζωή μου. Την έσωσε», έχει πει με χαρακτηριστική απλότητα.

Η μητρότητα και η σχέση της με τη Σουηδία

Το 2016, γεννήθηκε ο γιος της, Dion. Η μητρότητα έφερε νέες προτεραιότητες και νέες σκέψεις. Σε παλαιότερη συνέντευξη είχε περιγράψει με έναν απλό τρόπο τη στιγμή κατά την οποία αισθάνεται περισσότερο «στο σπίτι»: «Ξαπλωμένη δίπλα στον γιο μου όταν κοιμάται. Και αυτό μπορεί να συμβεί οπουδήποτε».

Η ίδια έχει μιλήσει αρκετές φορές για την επιθυμία της να μεγαλώσει το παιδί της με ελευθερία και ανοιχτούς ορίζοντες. Η οικογένεια αποτέλεσε μια νέα πηγή έμπνευσης, δίνοντας διαφορετική ματιά απέναντι στον κόσμο.

Παρότι ζει εδώ και χρόνια εκτός Σουηδίας, η πατρίδα της παραμένει ένα σταθερό σημείο αναφοράς. «Μου λείπει η Σουηδία όλο και περισσότερο όσο μεγαλώνω. Οι συζητήσεις, η κουλτούρα, οι φίλοι, οι βόλτες, η αισθητική». Η νοσταλγία εμφανίζεται συχνά στις συνεντεύξεις της. Ίσως επειδή η απόσταση κάνει τις αναμνήσεις ακόμη πιο φωτεινές. Η Σουηδία παραμένει παρούσα στη μουσική της. Στον τρόπο που αντιμετωπίζει την τέχνη. Στην απλότητα που επιδιώκει. Στην ανάγκη της να δημιουργεί με ελευθερία.

Κάτω από τον βράχο της Ακρόπολης

Στις 22 Ιουνίου, η Lykke Li θα ανέβει για πρώτη φορά στη σκηνή του Ωδείου Ηρώδου Αττικού. Μια εμφάνιση που πολλοί περίμεναν εδώ και χρόνια. Για όσους τη γνώρισαν μέσα από το «I Follow Rivers», θα είναι η συνάντηση με μια φωνή που συνόδευσε μια ολόκληρη περίοδο της ζωής τους. Για το νεότερο κοινό που την ανακάλυψε μέσα από τις πλατφόρμες streaming και τα κοινωνικά δίκτυα, θα είναι η ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά μία από τις πιο ξεχωριστές παρουσίες της σύγχρονης ποπ.

Η ίδια αντιμετωπίζει κάθε συναυλία ως κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή εμφάνιση. «Κάθε φορά που ανεβαίνω στη σκηνή υπάρχει μια συγκεκριμένη πρόθεση πίσω από την παράσταση. Για μένα μοιάζει σχεδόν με θέατρο. Χρειάζεται να είμαι απόλυτα παρούσα και να δοκιμάζω συνεχώς τα όριά μου ως performer. Το κάνω εδώ και είκοσι χρόνια και κάθε φορά είναι μια νέα πρόκληση», έχει πει.

Κοιτάζοντας πίσω, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι εκείνο το τραγούδι που ακουγόταν ασταμάτητα στα μπαρ, στα φοιτητικά σπίτια και στα αυτοκίνητα των αρχών της προηγούμενης δεκαετίας θα συνέχιζε να συνοδεύει τόσες διαφορετικές ανθρώπινες διαδρομές. Κι όμως, το «I Follow Rivers» εξακολουθεί να βρίσκει τον δρόμο του προς νέους ακροατές, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα τραγούδια που ξεπερνούν την εποχή τους.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της ιστορίας της Lykke Li. Ότι δεκαπέντε χρόνια μετά, ένα τραγούδι που κάποτε συνόδευε νυχτερινές διαδρομές με φίλους εξακολουθεί να ενώνει ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, σε διαφορετικές πόλεις και διαφορετικές στιγμές της ζωής τους. Αυτή τη φορά, κάτω από τον βράχο της Ακρόπολης.